COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ İLE ISPARTA İLİ 112 AMBULANS İSTASYONLARININ HİZMET ALANLARININ SORGULANMASI VE OPTİMUM YOL GÜZERGÂHLARININ BELİRLENMESİ

Öz

Kentler, nüfusun, sosyal, kültürel ve ekonomik faaliyetlerin yoğunluğu açısından diğer yerleşim birimlerinden farklılaştıkları gibi bu özellikleri nedeniyle her tür tehlike karşısında yüksek risk taşımaktadırlar. Kentlerin bu yapısal özellikleri ile yerleşim yerine ait coğrafi, fiziksel, sosyo-ekonomik, kültürel özellikler; hızlı ve düzensiz kentleşme, gecekondulaşma gibi kentleşme sorunları birleşince mevcut riskler artmaktadır. Kentleşmenin beraberinde getirdiği sorunlardan biriside sağlık hizmetlerinin kentin bütününe düzenli bir şekilde yayılamamasıdır. Bunun en büyük nedenleri gelişen kent alanları ve kent dokusunda ortaya çıkan yenilenmelerdir. Sağlık hizmetlerinden 112 ambulans hizmetlerinin düzenli bir şekilde verilebilmesi için 112 ambulans istasyonlarının konumları ve etki alanlarının bilinmesi gerekmektedir. Bu çalışmada Isparta ili 112 Ambulans istasyonlarının hizmet alanlarının sorgulanması ve ambulansların olay mahaline ulaşmalarında optimum güzergahın Coğrafi Silgi Sistemleri (CBS) ile belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada altlık olarak Isparta kent merkezine ait 1/5000 ölçekli imar haritası UTM (Universal Transverse Mercator) projeksiyon sistemine göre koordinatlandırılarak sayısallaştırılmıştır. Yaklaşık 20 km2 lik çalışma alanı içerisindeki 112 ambulans hizmeti veren özel ve resmi sağlık kuruluşlarının lokasyonları Meridian Platinium el GPS’i ile tespit edilerek Isparta iline ait sayısal haritalar üzerinde işaretlenmiştir. Sayısal harita üzerinde belirlenen her istasyon için sağlık merkezinin kapasitesini sorgulayacak seviyede veri tabanı ArcGIS 9.0 yazılımı kullanılarak hazırlanmıştır. Sağlık merkezlerinin kapasitelerine göre Voronoi Poligonları oluşturularak istasyonların optimum etki alanları belirlenmiştir. Ayrıca Isparta kent merkezine ait sayısal yol haritasının network topolojisi oluşturularak ArcGIS 9.0 yazılımı Network Analiz modülü aracılığıyla çeşitli senaryolara göre ambulanslar için optimum yol güzergahları belirlenmiştir. Tüm bu sorgulama ve analizler sonucunda gerekli görülen bölgelerde yeni 112 ambulans istasyon noktaları oluşturulması önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Coğrafi Bilgi Sistemi, 112 Ambulans İstasyonları, Voronoi Poligonları, Network Analiz, Optimum Yol Güzergâhı, Isparta.

DETERMINING THE OPTIMUM ROUTES AND QUERYING SERVICE AREAS OF 112 AMBULANCE STATIONS OF ISPARTA USING GEOGRAPHIC INFORMATION SYSTEMS

Öz

Not only the Urbans differentiates from the other residential units in terms of density of population, social, culturel and economic activities but also they have higher risk against the all kind of danger because of this features. Available risks have increased when combined with the structural features of urbans and urban troubles, belongs to residental units, like geographic, phisycal, socio-economic, cultural features; rapid and irregular urbanization, squatters. One of the problems that comes with the urbanization is not regular expansion of the health services in the whole urban. The biggest reason is the developing urban areas and regeneration occured at the urban tissue. For serving the 112 ambulance service of the health services in a regular way required to know the domains and locations of the stations of 112 ambulance. In this study, it has been aimed that querying the service areas of 112 ambulance stations in the Isparta and determining the optimum route of the ambulances to reach the incident scene with the Geographic Information Systems (GIS). In the study, 1/5000 scaled reconstruction map belongs to Isparta urban centre based tool digitized with coordinating according to the UTM (Universal Transverse Mercator) Projection Syste. Locations of formal and informal health enterprices serves 112 ambulance service in the working area of about 20 km2 as determining with the Meridian Platinium manuel GIS marked on the digital maps belongs to Isparta. For every station marked on the digital map database at level of querying the capasity of the health center prepared with ArcGIS 9.0 software. Voronoi Polygons created according to the capasity of the health center and determined the optimum domains of stations. Also created network topology of digital route map belongs to Isparta urban centre and determined optimum routes for ambulances according to the various scenarios through Network Analyse Modulus of ArcGIS 9.0 software. As a result of these questioning and analyses suggested that creating the new 112 ambulance station points in the required territories.

Anahtar Kelimeler

• Geographic Information System, 112 Ambulance Stations, Voronoi Polygons, Network Analyses, Optimum Routes, Isparta.

Kaynakça

1. Aydınoğlu, A.Ç., 31 Mart-4 Nisan 2003, İnternet Tabanlı CBS Uygulaması: Trabzon İli Örneği; Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası 9. Türkiye Harita Bilimsel ve Teknik Kurultayı, Ankara.
2. Berry, J., (1987) Fundamental operations in computer-assisted map analysis, International Geographical Information System, 8, pp. 45-70.
3. Blin, C.R., Queen, L.P. and Maki, L.W. (1993) Geographic Information Systems: A Glossary. Minnesota Extension Service, University of Minnesota, Natural Resources, NR-FO-6097-S, NR-PC-6136-S.
4. Burrough, P. A., 1986. Principles of Geographic Information Systems for Land Resources Assessment. Oxford: Clarendon.
5. Burrough, P.A. 1998. Principles of Geographic Information Systems for Land Resources Assessment. University of Utrecht, Clarendon Press, Oxford, pp. 77.
6. Coulter, L., Stow, D., Kiracofe, B., Langevin, C., Chen, D., Daeschner, S., Service, D. and Kaiser, J. (1999) Deriving Current Land-Use Information For Metropolitan Transportation through Integration of Remotely Sensed Data and GIS, Photogrammetric Engineering & Remote Sensing, Vol. 11, pp. 1293-1300.
7. Çatay, B., Başar A., Ünlüyurt T., 2009, “İstanbul’da Acil Yardım İstasyonlarının Yerlerinin Planlanması”, Endüstri Mühendisliği Dergisi, 19(4): 20-35.
8. Erden, T., Coşkun, M. Z., İpbüken, C., 2009, “Coğrafi Bilgi Sistemlerinde Ağ Analizi” Harita Dergisi, Sayı: 129.

9. Foody, G, and Curran P., 1994. Environmental Remote Sensing from Regional to Global Scales. John Wiley & Sons Ltd.
10. Foresman, T. and Millette, T. (1997) Integration of remote sensing and GIS Techniques for planning, Integration of Geographic Information Systems And Remote Sensing, (Jeffrey L. Star, John E. Estes, and Kenneth G. Mc Guire, editors), Cambridge University Press, Cambridge, pp. 134-157.
11. Goodchild, M. F., Bradley, O. P. and Steyaert, L.T., 1993, Environmental Modeling with GIS. Oxford University Press.
12. Greene, R. W. (2001) Open Access, GIS in e-Government, ESRI Press, USA.
13. Gümüş, N., Gündüzoğlu, G., Aşkın, Y., Yanılmaz, B., Sofuoğlu, T., Keskin, H. ve Özmen, Ö. 2006, “İzmir Anakentinde 112 Ambulans İstasyonlarının Dağılışı ve CBS Yöntemiyle Hizmet Alanlarının Sorgulanması”, 4. Coğrafi Bilgi Sistemleri Bilişim Günleri, 13-16 Eylül, Fatih Üniversitesi, İstanbul, Türkiye.
14. Han, S. and T. Kim (1989) Can expert systems help with planning?, Journal of The American Planning Association, Vol. 55, pp. 85-92.
15. İlter, B., H., Özkeser, İ., 2007, “Coğrafi Bilgi Sistemleri İle Afet ve Acil Durum Yönetim Bilgi Sistemleri”, TMMOB Afet Sempozyumu, 295-300, İstanbul, Türkiye.
16. Jensen, J. and Cowen, D. (1999) Remote Sensing of Urban/Suburban Infrastructure and Socio-Economic Attributes, Photogrammetric Engineering & Remote Sensing, Vol. 65, No.5, pp. 611-622.
17. Karaşahin, M., Terzi, S., 2003. Coğrafi Bilgi Sistemleri ile Isparta-Antalya-Burdur Karayolunun Kara Nokta Analizi, Pamukkale Üniv. Mühendislik Bilimleri Dergisi, Cilt 9, Sayı 3, sayfa 304-311, Denizli
18. Lindsay, J. 2001. Urban Information Systems: The Capital City of Prague, http://kingstone.ac, London.
19. Maguire, D. J., Goodchild, M, and Rhind, D.W., 1991. Geographic Information Systems: Principles and Applications. Longman/Wiley,
20. Peng, Z. R., Huang, R., 2000, Design and development of interactive trip planning for web-based transit information systems, Transportation Research Part C, Vol. 8, pp. 409-425.
21. Spear, B., and Lakshmanan, T. (1998) The role of GIS in Transportation planning and analysis, Geographic System, Vol. 5, No. 1,pp. 45-58.
22. Yanalak, M., 1997, “Sayısal Arazi Modellerinden Hacim Hesaplarında En Uygun Enterpolasyon Yönteminin Araştırılması”, Doktora Tezi, İTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
23. Yeh, A., 1999, Urban planning and GIS, in Longley, P., M. Goodchild, D. Maguire, and D. Rhind (eds.) 1999, Geographical Information Systems, Vol.2, John Wiley & Sons, Inc., New York,
24. Yılmaz, Z., Beyazlı, Ş. D., 2006, “CBS İle Kent Bellek Noktalarına Optimum Erişilebilirlik”, 4. Coğrafi Bilgi Sistemleri Bilişim Günleri, 13 – 16 Eylül 2006, Fatih Üniversitesi / İstanbul, Türkiye.
25. Yomralıoğlu, T., 2000, “Coğrafi Bilgi Sistemleri Temel Kavramlar ve Uygulamalar”, KTÜ, Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü yayınları, Trabzon.
26. Zenginol, M., 2010, “Gaziantep İli 112 acil Ambulanslarının 3 Yıllık Çalışma Sonuçları”, Uzmanlık Tezi, Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı, Gaziantep.