About The Word Korçak in Uyghur Turkish

Öz

There is the word korçak, which means “toy”, “doll”, “puppet”, in modern Uyghur Turkish. This word is seen as kodurçuk in Divanü Lügati’t-Türk, and as koğurçak in Şecere-i Türk. Kashgarli Mahmud explains the word kodurçuk as a doll in human-shaped, which is played by girls. According to Ebulghazi Bahadır Khan, koğurçak is a sculpture, made for dead family members. These sculptures were stored, kissed, caressed prostrated, and fed by family members. So korçak, known as a toy today, was actually a fetish in ancient times. Today, this word is seen in different forms in different Turkish dialects; such as Bşk. kursak, Kzk. kuvırşak, Kırg. kurçak, Özb. koğırçak, Tat. kurçak, Trkm. gurçak., In this article, the word korçak will be analyzed in concept of its origin, and changes in terms of phonetic and semantic.

Anahtar Kelimeler

• korçak, Uyghur, puppet, doll, fetish

UYGUR TÜRKÇESİNDEKİ KORÇAK SÖZCÜĞÜ ÜZERİNE

Öz

Modern Uygur Türkçesinde “çocuk oyuncağı”, “oyuncak bebek”, “kukla” anlamında kullanılan korçak sözcüğü bulunmaktadır. Bu sözcük Divanü Lugati’t-Türk’te kudhurçuk, Şecere-i Türk’te koğurçak şeklinde görülür. Kaşgarlı bu sözcüğü “kız çocuklarının oynadıkları insan şeklindeki bebek” diye açıklar. Ebulgazi Bahadir Han’a göre, koğurçak ölmüş aile fertleri için yapılan heykellerdir. Bu heykeller saklanır, öpülür, okşanır, onlara secde edilir ve yemek verilirdi. Dolayısıyla günümüzde oyuncak bilinen korçak aslında geçmişte bir fetişti. Bugün bu sözcük değişik Türk lehçelerinde Bşk. kursak, Kzk. kuvırşak, Kırg. kurçak, Özb. koğırçak, Tat. kurçak, Trkm. gurçak, şeklinde görülmektedir. Bu makalede korçak sözcüğünün kökeni, fonetik ve semantik bakımdan geçirdiği değişiklikler analiz edilecektir.

Anahtar Kelimeler

• Korçak, Uygur, kukla, oyuncak, fetiş