MODERN UYGURCADA HALK HEKİMLİĞİ İLE İLGİLİ MESLEK ADLARI

Çağdaş ve bilimsel tedavi metotlarının ortaya çıkmasından önce, halk arasında, hastaların tedavisi için birtakım yöntemler geliştirilmiştir. Bu yöntemler zaman içinde halk hekimliği adı verilen alanı oluşturmuştur. Asya’daki Türk ve Moğol topluluklarında da özellikle Şamanizmin bazı inanç ve ritüelleriyle beslenen tedavi uygulamaları, zaman içinde somut birer mesleki pratiğe dönüşmüştür. Bu uygulamalar için yapılan adlandırmalar, tarihi dönemler ile günümüz Türk lehçe ve şivelerinde sağlık ve tıpla ilgili meslek adlarının yanında kendine yer bulmuştur. Modern Uygurcada da durum farklı değildir; Uygurcada yabancı dillerden geçen tıpla ilgili meslek adlarının yanında eski dönemlerden beri tanık olunan, Türk halk hekimliği kültürüne dayalı meslek adları da dikkati çekmektedir. İncelememizin konusunu da Modern Uygurcadaki halk hekimliğine dayalı bu meslek adları oluşturmaktadır. Makalemizde bu alanda izahlı lügat ve Uygur dilinin çeşitli ağız sözlüklerinden tespit edilen meslek adlarının gelişim süreci ile bu sözcüklerin Modern Uygurcada ve Uygur ağızlarında kullanımı üzerinde durulacak, Uygur kültürü içinde halk hekimliğinin önemi, yeri, kapsamı ve gelişmişlik düzeyi açıklanmaya çalışılacaktır. Anahtar Kelimeler: Modern Uygurca, meslekler, köken, halk hekimliği, tedavi yöntemleri ABSTRACT Before the advent of modern and scientific treatment methods, some methods were developed among the public for the treatment of patients. These methods have formed the area called folk medicine in time. In the Turkish and Mongolian communities in Asia, the treatment practices, which are fed by some beliefs and rituals of shamanism, have turned into concrete professional practices over time. The nomenclatures made for these applications have found their place in historical periods and in today's Turkish dialects and dialects, along with the occupational names related to health and medicine. The situation is no different in modern Uyghur; In addition to the professional names related to medicine, which have passed from foreign languages in Uyghur, the names of professions based on the Turkish folk medicine culture, which have been witnessed since ancient times, are also noteworthy. The subject of our study is these occupational names based on folk medicine in Modern Uyghur. In our article, the development process of the vocational names determined from various dialect dictionaries of the Uyghur language and their use in Modern Uyghur and Uyghur dialects will be emphasized, and the importance, place, scope and level of development of folk medicine in Uyghur culture will be explained. Keywords: Modern Uyghur, professions, origin, folk medicine, treatment methods