OSMANLI-AVUSTURYA SAVAŞLARININ İSTANBUL PARA VAKIFLARINA ETKİLERİ (1693-1697)

Vakıflar, Osmanlı Devleti’nin iktisadi ve içtimai hayatında etkin rol oynamıştır. Vakıfların özellikle iktisadi yapıdaki etkileri bir finansman kurumu olan para vakıflarının yaygınlaşmasıyla artmıştır. Toplumun muhtelif kesimlerinin kredi ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kurulan para vakıfları, iktisadi yönleriyle öne çıkan kurumlar olmuşlardır. Bu çalışmada; İstanbul Şer’iyye sicillerine kayıtlı para vakıflarının muhasebe kayıtları incelenmiş olup, Osmanlı-Avusturya savaşlarının son dönemlerinde,1693-1697 yılları arasında İstanbul’da faaliyette bulunan vakıfların gerçekleştirdikleri kredi işlemleri ve içtimai hizmetleri hakkında bilgiler verilmiştir. Bununla birlikte savaş döneminde ve öncesinde İstanbul’da faaliyetlerini sürdüren vakıfların muhasebe kayıtlarındaki veriler karşılaştırılmıştır. Elde edilen veriler, dönemin sosyoekonomik yapısı da göz önünde bulundurularak, tespit ve değerlendirmelere tabi tutulmuştur. Bu çerçevede; Osmanlı-Avusturya savaşlarının para vakıflarının mali durumları, iktisadi faaliyetleri ve içtimai hizmetleri üzerinde ciddi bir etkisinin olmadığı; vakıfların faaliyetlerini aksatmadan sürdürdükleri tespit edilmiştir. Bu durum, Osmanlı ekonomik yapısında para vakıflarının sağlam ve köklü temellere dayandığını ortaya koymaktadır.

Waqfs played an active role in the economic and social life of the Ottoman Empire. The effects of waqfs, especially in the economic structure, have increased with the spread of cash waqfs, which are a financial institution. Cash waqfs, which were established to meet the credit needs of various segments of the society, have become prominent institutions with their economic aspects. In this study, the accounting records of the cash waqfs registered in the Istanbul Shari records were examined, and information was given about the credit transactions and social services of the waqfs that continued their activities in Istanbul between 1693 and 1697, in the last periods of the Ottoman-Austrian wars. In addition, have been compared. the data in the accounting records of the waqfs that continued their activities during and before the war in Istanbul. The obtained data were subjected to determinations and evaluations, taking into account the socioeconomic structure of the period. In this context; The Ottoman-Austrian wars did not have a serious effect on the financial situation, economic activities and social services of the cash waqfs, It has been determined that waqfs continue their activities without interruption. This situation reveals that cash waqfs were based on solid and well-established foundations in the Ottoman economic structure.