Derek Layder’s Theory of Social Domains: Dualism and Theory Construction

Öz

The debate on dualism in social theory has constituted a fundamental tension since the founding of the discipline. In classical social theory, dualisms such as individual-society, agency-structure, and micro-macro were approached through a one-sided framework; in contemporary social theory, however, these concepts have come to be addressed through their reorganization across different analytical dimensions. This article is a theoretical review study that examines Derek Layder's theory of social domains, as presented in his book Understanding Social Theory, within this context. Layder's approach, structured around four social domains, illustrates how engagements with dualities have evolved toward reorganizing these conceptual pairs across different analytical dimensions. The article examines Layder's theory through its ontological, axiological, epistemological, and methodological dimensions, critically discussing the centralization of the psychobiographical subject and the strengthening of a micro-level orientation. Layder's systematic theorizing tendency is compared with the perspective of empirical immanence, which holds that theory construction should develop as immanent to the empirical process. This comparison is conducted through the approaches of Michel Foucault and Norbert Elias. The article's central argument is that the confrontation with dualities in social theory is not constituted at the level of methodological debate, but is continuously built within the process of investigating social reality.

Anahtar Kelimeler

• Derek Layder
• Dualism
• Empirical immanence
• Social theory
• Theory of social domains

Derek Layder’ın Toplumsal Alanlar Teorisi: Düalizm ve Teori İnşası

Öz

Sosyal teorideki düalizm tartışması, disiplinin kuruluşundan bu yana süregelen temel bir gerilimi ifade etmektedir. Klasik sosyal teoride temel alınan toplum-birey, yapı-fail ve makro-mikro gibi düalitelerin tek taraflı bir yaklaşımla kullanılması yerine, çağdaş sosyal teoride bu kavramlar farklı analitik katmanlar halinde yeniden düzenlenerek ele alınmaya başlamıştır. Bu makale Derek Layder'ın Sosyal Teoriye Giriş çalışmasındaki toplumsal alanlar teorisini söz konusu tartışmalar bağlamında inceleyen kuramsal bir derleme çalışmasıdır. Layder'ın dört toplumsal alan üzerinden önerdiği yaklaşım bu anlamda çağdaş sosyal teorideki eğilimlerin bir örneğini oluşturmaktadır. Makalede Layder'ın teorisi ontolojik, aksiyolojik, epistemolojik ve metodolojik boyutlarıyla ele alınmakta, psikobiyografik öznenin merkezileşmesi ve mikro-düzey odaklılığın güçlenmesi eleştirel bir bakışla tartışılmaktadır. Layder'ın sistematik teorileştirme yönelimi, teori inşasının ampirik sürece içkin olarak gelişmesi gerektiğini savunan ampirik içkinlik perspektifiyle karşılaştırılmaktadır. Bu karşılaştırma Michel Foucault ve Norbert Elias'ın yaklaşımları üzerinden yürütülmektedir. Makalenin temel kanaati, sosyal teoride düalitelerle hesaplaşmanın metodolojik tartışma düzeyinde değil toplumsal gerçekliğin araştırılması sürecinde süreğen biçimde kurulduğu yönündedir.

Anahtar Kelimeler

• Ampirik içkinlik
• Derek Layder
• Düalizm
• Sosyal teori
• Toplumsal alanlar teorisi

Kaynakça

1. Açık Turğuter, E. & Karaca Evren, M. (2019). Sosyal teoride dualiteleri aşma çabası: Giddens, Bourdieu, Layder. Universal Journal of History and Culture, 1(1), 33–45. https://izlik.org/JA54HB34UW
2. Bauman, Z. (2010). Sosyolojik düşünmek (A. Yılmaz, Çev.). Ayrıntı. (Orijinal eser 1990'da yayımlanmıştır)
3. Durkheim, E. (2006). Toplumsal işbölümü (Ö. Ozankaya, Çev.). Cem Yayınevi.
4. Elias, N. (2000). Mozart: Bir dâhinin sosyolojisi üzerine (Y. Tükel Kılıç, Çev.). Kabalcı. (Orijinal eser 1991'de yayımlanmıştır)
5. Elias, N. (2016). Sosyoloji nedir? (O. Değirmenci, Çev.). Olvido. (Orijinal eser 1970'te yayımlanmıştır)
6. Elias, N. (2017). Uygarlık süreci: Cilt I (E. Ateşman, Çev.). İletişim. (Orijinal eser 1939'da yayımlanmıştır)
7. Foucault, M. (1992). Hapishanenin doğuşu (M. A. Kılıçbay, Çev.). İmge Kitabevi. (Orijinal eser 1975'te yayımlanmıştır)
8. Foucault, M. (2017). Klasik çağda deliliğin tarihi: Akıl ve akıl bozukluğu (M. A. Kılıçbay, Çev.). İmge Kitabevi. (Orijinal eser 1972'de yayımlanmıştır)

9. Foucault, M. (2018). Bir aile cinayeti (E. Yıldırım & A. Özgüner, Çev.). Ayrıntı. (Orijinal eser 1973'te yayımlanmıştır)
10. Giddens, A. (1999). Toplumun kuruluşu: Yapılaşma kuramının ana hatları (H. Özel, Çev.). Bilim ve Sanat Yayınları. (Orijinal eser 1984'te yayımlanmıştır)
11. Knight, V. & Layder, D. (2016). Concept-formation, complexity and social domains: Investigating emotion(s) in a prison setting. Sociological Research Online, 21(4), 107-120. https://doi.org/10.5153/sro.4119
12. Layder, D. (1981). Structure, interaction and social theory. Routledge.
13. Layder, D. (1990). The realist image in social science. Macmillan.
14. Layder, D. (1993). New strategies in social research. Polity Press.
15. Layder, D. (2004). Emotion in social life: The lost heart of society. SAGE.
16. Layder, D. (2009). Intimacy and power: The dynamics of personal relationships in modern society. Palgrave Macmillan.
17. Layder, D. (2014). Sosyal teoriye giriş (Ü. Tatlıcan, Çev.; 4. basım). Küre. (Orijinal eser 1994'te yayımlanmıştır.)
18. Layder, D. (2017). Sosyolojik araştırma pratiği: Teori ve sosyal araştırmanın ilişkilendirilmesi (S. Ünal, Çev.). Heretik.
19. Marx, K. (2011). Ekonomi politiğin eleştirisine katkı (S. Belli, Çev.). Sol Yayınları. (Özgün eser 1859'da yayımlanmıştır.)
20. Parsons, T. (1951). The social system. Free Press.
21. Schutz, A. (2018). Fenomenoloji ve toplumsal ilişkiler (A. Akan & S. Kesikoğlu, Çev.; L. Ünsaldı, Ed.). Heretik Yayınları. (Orijinal eser 1970'te yayımlanmıştır)
22. Simmel, G. (2009). Bireysellik ve kültür (T. Birkan, Çev.). Metis Yayınları.
23. Weber, M. (2016). Sosyolojinin temel kavramları (M. Beyaztaş, Çev.). Yarın Yayıncılık.
24. Yücedağ, İ. (2011). Yapı-eylem düalizminden toplumsal alanlar teorisine. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(4), 1475–1491. https://izlik.org/JA69AF84XP