GUY DE MAUPASSANT’IN GERDANLIK VE REŞAT NURİ GÜNTEKİN’İN YAPRAK DÖKÜMÜ ADLI ESERLERİNDE TOPLUMSAL HIRS VE AHLAKİ ÇÖZÜLÜŞÜN KARŞILAŞTIRMALI TEMATİK ANALİZİ

Öz

Tematik karşılaştırma, farklı dönemlerde ve coğrafyalarda kaleme alınmış edebî eserlerin ortak ve ayrışan tematik unsurlarını, yazarların üslupları ve eserlerin ortaya çıktığı toplumsal, kültürel ve tarihsel bağlamlar doğrultusunda incelemeyi amaçlamaktadır. Bu çalışma, Fransız edebiyatının önemli temsilcilerinden Guy de Maupassant’ın Gerdanlık (The Necklace) adlı eseri ile Türk edebiyatının önde gelen yazarlarından Reşat Nuri Güntekin’in Yaprak Dökümü adlı romanını tematik açıdan karşılaştırmayı hedeflemektedir. Farklı edebî geleneklere ait olmalarına rağmen her iki eserin de toplumsal statü ve hırs, ahlaki değerlerin çözülmesi ve aile içi ilişkiler gibi ortak temalar etrafında şekillendiği görülmektedir. Çalışmanın temel amacı, söz konusu temaların her iki eserde nasıl ele alındığını, karakterlerin bu temalar karşısındaki tutumlarını ve bu tutumların toplumsal yapı ile ilişkisini ortaya koymaktır. Bu bağlamda, bireyin toplum içindeki konumu, maddi değerlerin insan ilişkileri üzerindeki dönüştürücü etkisi ve aile kurumunun yaşadığı çözülme süreci karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Nitel karşılaştırmalı araştırma desenine sahip olan çalışmada, doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Veri toplama süreci, birincil kaynaklar olan Gerdanlık ve Yaprak Dökümü eserlerinin metin içi çözümlemesine dayandırılmış; ikincil kaynak olarak ise konu ile ilgili kitaplar, akademik makaleler, dergiler ve güvenilir dijital kaynaklardan yararlanılmıştır. Bulgular, her iki eserde de toplumsal statü arayışının bireysel ve ahlaki yıkımlara yol açtığını göstermektedir. Bununla birlikte Gerdanlık’ta bireysel hırs ve maddi değerler ön plana çıkarken, Yaprak Dökümü’nde aile yapısının çözülmesi ve toplumsal değişimin birey üzerindeki etkileri daha belirgin biçimde işlenmiştir. Sonuç olarak çalışma, Gerdanlık ve Yaprak Dökümü eserlerinde toplumsal statü ve hırs, ahlaki değerlerin çözülmesi ve aile ilişkilerinin nasıl temsil edildiğini karşılaştırmalı olarak ortaya koymaktadır. Bu yönüyle çalışma, Fransız ve Türk edebiyatlarındaki tematik benzerlik ve farklılıkların belirlenmesine katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Gerdanlık
• Yaprak Dökümü
• toplumsal statü ve hırs
• ahlaki değer
• aile içi ilişki

A COMPARATIVE THEMATIC ANALYSIS OF SOCIAL AMBITION AND MORAL DECLINE IN GUY DE MAUPASSANT’S THE NECKLACE AND REŞAT NURİ GÜNTEKİN’S YAPRAK DÖKÜMÜ

Öz

Thematic comparison aims to examine the common and divergent thematic elements of literary works produced in different periods and geographies within the social, cultural, and historical contexts in which they were written, while also considering the authors’ stylistic approaches. This study aims to conduct a thematic comparison between The Necklace by Guy de Maupassant, one of the prominent figures of French literature, and Yaprak Dökümü (Falling Leaves) by Reşat Nuri Güntekin, a leading author of Turkish literature. Despite belonging to different literary traditions, both works are shaped around common themes such as social status and ambition, the dissolution of moral values, and intrafamilial relationships. The main objective of the study is to reveal how these themes are addressed in both works, analyze the characters’ attitudes toward these themes, and examine the relationship between these attitudes and the social structure of the period. In this context, the individual’s position within society, the transformative effects of economic concerns on human relationships, and the process of disintegration experienced by the family institution are discussed comparatively. Designed as a qualitative comparative study, this research employs the document analysis method; the data collection process is based on the textual analysis of the primary sources, The Necklace and Yaprak Dökümü, while secondary sources include relevant books, academic articles, journals, and reliable digital resources. The findings demonstrate that the pursuit of social status results in both individual and moral decline in the two works. Nevertheless, whereas The Necklace foregrounds individual ambition and material values, Yaprak Dökümü more prominently portrays the disintegration of family structure and the impact of social transformation on individuals. Consequently, this study comparatively demonstrates how the themes of social status and ambition, the erosion of moral values, and intrafamilial relationships are represented in The Necklace and Yaprak Dökümü. In this respect, the study contributes to the identification and understanding of thematic similarities and differences between French and Turkish literature.

Anahtar Kelimeler

• The Necklace
• Yaprak Dökümü
• social status and ambition
• moral value
• intrafamilial relationship

Kaynakça

1. Anık, C., & Soncu, A. G. (2011). Kültür, medeniyet ve modernizm üzerine “Yaprak Dökümü” bağlamında bir değerlendirme. Global Media Journal: Turkish Edition, 2(3), 52-83.
2. Arslantepe, M. (2021). Türk modernleşmesinin Yaprak Dökümü romanının sinema ve televizyon uyarlamaları üzerinden dönemsel incelenmesi. İNİF E- Dergi, 6(2), 340-359.
3. Aydın, E. (2012). Edebiyat sosyolojisi ve karşılaştırmalı edebiyat bilimlerinin görev ve öncelikleri. K. Alver (Ed.), içinde Edebiyat sosyolojisi (ss. 187–199). Ankara: Hece Yayınları.
4. Aytaç, G. (1997). Karşılaştırmalı Edebiyat. Ankara: Gündoğan Yayınları. Aytaç, G. (2016). Karşılaştırmalı Edebiyat Bilimi. Ankara: Doğubatı Yayınları.
5. Aytaş, G. (2002). Batılılaşma maceramızda Türk romanına yansıyan tipler II. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(3), 199–220.
6. Büyükaslan, A. (2003). Bilişim teknolojilerinden yararlanarak Maupassant öyküleri üzerine tematik bir çalışma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9, 311–320.
7. Dominguez, C., Saussy, H., Villanueva, D. (2014). Introducing comparative literature: New trends and applications. London and New York: Routledge.
8. Erdoğan, T. (2005). Reşat Nuri Güntekin'in “Yaprak Dökümü” adlı romanında değişmenin sosyo-kültürel boyutları. Istanbul Journal of Sociological Studies, 31, 177–205.

9. Güntekin, R. N. (2009). Yaprak Dökümü (59. bs.). İstanbul: İnkılâp Kitabevi.
10. Kanter, M. F. (2009). Yaprak Dökümü romanında yapı ve izlek. Turkish Studies: International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 4(8), 1588-1620. Kuhn, G. (2016). Exploring French short stories: Guy de Maupassant's writing style and social justice (Honors Thesis No. 144). Andrews University, Berrien Springs, MI. https://dx.doi.org/10.32597/honors/144/
11. Maupassant, G. (2005). Gerdanlık. Madam Tellier’nin Evi. (S. R. Kırkoğlu, Çev.). İstanbul: Bordo Siyah Klasik Yayınlar.
12. Özkan, U. B. (2019). Eğitim bilimleri araştırmaları için doküman inceleme yöntemi (4. bs.). Ankara: Pegem Akademi.
13. Pamukcu, G. (2023). Une analyse textuelle selon le programme narratif et le carré sémiotique de A. J. Greimas: Exemple de La Parure de Maupassant. Folklor Akademi Dergisi, 6(3), 1368–1377. https://doi.org/10.55666/folklor.1382309
14. Rashna, R. A. M. (2017). Fantasy and necessity in Gustave Flaubert's Madame Bovary and Guy de Maupassant's "The Necklace" (Yayımlanmamış Doktora Tezi). East West University, Dhaka, Bangladesh.
15. Rousseau, A. M., Pichois, C. (1994). Karşılaştırmalı Edebiyat. (M. Yazgan, Çev.). İstanbul: Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları.
16. Şenkaya, R. (2023). Taha Huseyn'in “Edîb” romanı ile Sabahattin Ali'nin “İçimizdeki Şeytan” romanının tematik yönden karşılaştırılması (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
17. Tekşan, M. (2011). Karşılaştırmalı Edebiyat Bilimi. İstanbul: Kriter Yayınları.
18. Türksoy, M. (2012). Reşat Nuri Güntekin’in Acımak ve Yaprak Dökümü romanlarında baba motifi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Kültür Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. Ulağlı, S. (2018). İmgebilim: “Öteki”nin bilimine giriş. İstanbul: Motto Yayınları.
19. Ünsal, G. (2022). Yorumlayıcı modelle kaynak metin çözümleme çalışması: “La Parure” örneği. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(1), 241-262.
20. Yılmaz, N. (2003). Nil’in Üç Çocuğu ile Yaprak Dökümü romanlarında işlenen ortak motifler. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 21, 99-112.