Hadis-i Şerif Sözlüğü’nde Yeni Kelimeler

Öz

Sözlük çalışması, bir milletin mirasını koruyarak onu çağlar boyunca ölümsüz kılmaya yönelik en önemli çalışmalardan biridir. Bu, dilin inceliklerini araştırarak ve onu yeni kelime dağarcığı yaratarak zenginleştirerek, böylece sözlüğü şimdiye kadar dini, sosyal, entelektüel, kültürel ve yaşamın diğer yönlerinde çeşitli alanlarda bilinmeyen muhteşem terimlerle donatarak başarılır. Böylece dilin evrimi sonsuz bir kadere doğru devam etmektedir.İslam öncesi şairlerin dilini çok geride bırakan Hadis dilinin kapsamlı semantik evrimi konusunda iki kişi aynı fikirde değil. Bunun nedeni, dil biliminin derinliklerine ulaşan seçkin kelime ve anlam seçimidir. Peygamberlik konuşması, kelimelerin ve daha önce benzeri görülmemiş yeni anlamların benzersiz bir birleşimi ile karakterize edilir. Alışılmadık ifadeler ve yeni niteliklerin seçiminin yanı sıra, dilsel veya geleneksel hatalardan arınmış anlamların doğruluğu konusunda da mükemmeldir. Peygamber (s.a.v.) dilsel yaratıcılıkta ön planda yer almakta, kastedilen anlamları kavrama ve uygun kelimeleri seçme konusunda dikkate değer bir yetenek göstermektedir.Bu araştırma, dile hem tarihsel hem de betimleyici yaklaşımlar kullanarak Peygamberlik hadislerindeki anlam gelişiminin belirli yönlerini açıklamayı amaçlamaktadır. Bu araştırmanın önemi, Peygamber Efendimiz (sav)'in dilinin semantik evrim açısından ayırt edici özelliklerini ve belagat ve kesinlik konusundaki övgülerini vurgulayan amacı ve mahiyetinde yatmaktadır.Bu araştırma sırasında, benzersiz özellikleri nedeniyle Peygamberlik Hadislerini araştırmanın karmaşıklığı da dahil olmak üzere çeşitli zorluklarla karşılaşıldı. Bununla meşgul olmak, ansiklopedik bir kültürel altyapı, uzmanlık ve Hadis kitaplarına aşinalık gerektirir. Ek olarak dilbilgisi, morfoloji, anlambilim, fonetik ve daha fazlası gibi hem dilsel hem de dilsel olmayan alanlarda deneyim ve derin araştırma gerektirir. Antik miras sözlükleriyle uğraşırken bu zorluklar yoğunlaşıyor.

Anahtar Kelimeler

• Arap Dili ve Edebiyatı
• Sözlük
• Hadis-i Şerif
• Yeni Kelimeler
• Anlam

المفردات الجديدة في معجم الحديث الشريف

Öz

إن العمل المعجمي من أهم الأعمال التي تحفظ للأمة ماء وجهها لتبقى خالدة على مرِّ الدهور، ويكون ذلك باكتشاف أسرار اللغة وإثرائها بإبداع مفردات جديدة تزود المعجم بمفردات رائعة لم يعرفها من قبل في كل مجالات الحياة الدينية والاجتماعية والفكرية والثقافية وغيرها، وهكذا تستمر حركة اللغة في تطورها إلى المصير الذي لا نهاية له. ولا يختلف اثنان في مدى تطور لغة الحديث الشريف تطورًا دلاليًا واسعًا فاق لغة الشعراء الجاهليين بمسافات بعيدة؛ وذلك لما تميزت به من اختيار اللفظ والمعنى الذي يمتد به إلى أعماق بعيدة تنتظم في المجال اللغوي، ولما اتصف به الكلام النبوي من مزاوجة بين اللفظ والمعنى الجديد الذي لم يسبقه به أحد،فقد تميز المعنى الجديد بالشرف؛ أي اختيار الإغراب والصفات الجديدة، وتميز أيضًا بصحة المعنى؛ أي خلوّه من الخطأ الذي يخالف العرف اللغوي أو التقليدي الذي تفرضه اللغة.وقد حاز النبي صلى الله عليه وسلم قصب السبق بإبداعه اللغوي، بإصابته للمعنى المراد ، وباختياره اللفظ المناسب للمعنى. وقد جاء هذا البحث ليبين شيئاً من مظاهر التطور الدلالي في الحديث النبوي الشريف، ناهجاً المنهجين التاريخي والوصفي للغة. وتكمن أهمية البحث في هدفه وطبيعته، وما امتازت به لغة الحديث الشريف في ميدان التطور الدلالي، بذمّه للتشدق، ومدحه للبيان.وقد واجهتني عدة صعوبات أثناء هذا البحث، أهمها: صعوبة البحث في الحديث النبوي الشريف، لما يتسم به هذا العمل من خصوصية تفرض على المتعامل معه أن يكون ذا ثقافة موسوعية وخبرة ودراية في كتب الحديث الشريف، إضافة إلى الخبرة والغوص في المجالات اللغوية وغير اللغوية، كالنحو والصرف والدلالة وعلم الأصوات وغيرها، وتشتد هذه الصعوبة أكثر إذا تعلق الأمر بالمعجمات التراثية القديمة.

Anahtar Kelimeler

• اللغة العربية وآدابها
• المعجم
• الحديث الشريف
• المفردات الجديدة
• الدلالة

New Vocabulary in The Dictionary of The Sharif Hadith

Abstract

The lexicographical work is one of the most crucial endeavors that preserve a nation's heritage to make it everlasting throughout the ages. This is achieved by delving into the intricacies of language and enriching it through the creation of new vocabulary, thereby endowing the lexicon with magnificent terms that were hitherto unknown in various domains of religious, social, intellectual, cultural, and other aspects of life. Thus, the evolution of language continues towards an endless destiny.Two people do not disagree about the extensive semantic evolution of the language of sharif Hadith, which far surpasses the language of the pre-Islamic poets by great distances. This is due to its distinguished selection of words and meanings that reach deep into the linguistic realm. The Prophetic speech is characterized by a unique fusion of words and novel meanings that were unprecedented. It excels in its choice of unfamiliar expressions and new attributes, as well as the accuracy of its meanings, which are free from linguistic or traditional errors. The Prophet, peace be upon him, stands at the forefront in linguistic creativity, demonstrating a remarkable ability to grasp the intended meanings and select the appropriate words.This research aims to elucidate certain aspects of the semantic evolution in sharif Prophetic Hadith, employing both historical and descriptive approaches to the language. The significance of this research lies in its goal and nature, highlighting the distinctive features of the language of the Prophet, peace be upon him, in terms of semantic evolution, and his praise for eloquence and precision.Several challenges were encountered during this research, including the complexity of researching sharif Prophetic Hadith due to its unique characteristics. Engaging with it demands an encyclopedic cultural background, expertise, and familiarity with the books of sharif Hadith. Additionally, it requires experience and deep exploration in both linguistic and non-linguistic fields, such as grammar, morphology, semantics, phonetics, and more. These challenges intensify when dealing with ancient heritage dictionaries.

Keywords

• Arabic Language and Literature
• Lexicon
• Hadith
• New Vocabulary
• Semantic

Kaynakça

1. Ahmed İbn Faris، El-Sahibi (El-Sahibi fi Fiqh al-Lughah al-Arabiyyah wa Masa'iluha wa Sunan al-Arab fi Kalamuha)، Ahmed Abu al-Husayn (Kahire: Dar al-Ma'arif، 1997)
2. Ahmed ibn Faris، Mu'jam Maqayis al-Lughah، 'Abd al-Salam Harun (Dimashq: Dar al-Fikr، 1999)
3. Muhammed Abu'l-Faraj، al-Mu'ajam al-Lughawiya fi Dau' Dirasat 'Ilm al-Lughah al-Hadith (al-Qahira: Dar al-Nahda al-Arabiya، 1996)
4. El-Şifâ' bi Terîf Ḥuqûq al-Muṣṭafâ، Al-Qâḍî 'Iyâḍ، Dâr al-Ḥadîth، 2010.
5. Muhammed al-Khattabi، Bayan I'jaz al-Qur'an، Khalaf Muhammad Khalaf Allah - Muhammed Zağlool (al-Qahira: Dar al-Ma'arif، 1976)
6. Ilm al-Dalalah، Terjüme Ciro Pierre - Münzir Ayyaşi (Dimashq: Dar Talaas، 1988)
7. Müslim ibn al-Hajjaj al-Qushayri al-Nisaburi، Sahih Muslim (Beyrut: Dar al-Kutub al-Ilmiyyah، 2010)،
8. Taj al-Arus min Jawahir al-Qamus،" Abdul Mun'im Khalil Ibrahim - Muhammad Mahmoud Karim Sayyid (Beyrut: Dar al-Kutub al-Ilmiyyah، 1971)

9. Sunan Ibn Majah،" Muhammad Fuad Abd al-Baqi (Kahire: Dar Ihya al-Kutub al-Arabiyya، 2009)
10. Muhammad ibn Manzur، Lisan al-Arab (Kahire: Dar al-Ma'arif، 2016)
11. Muhammad ibn Ismail al-Bukhari، al-Tarikh al-Kabir (Haydarabad: Da'irat al-Ma'arif al-Othmaniyya، 2009)،
12. Bashir Mahmoud Fatah، al-Mukhtar Mimma Fassara-hu al-Zamakhshari min Alfaz al-Hadith fi Asas al-Balagha (Beyrut: Dar al-Kutub al-Ilmiyyah، 2010)
13. Al-Kitab al-Musannaf fi al-Ahadith wal-Athar، Kamal Yusuf al-Hut (Lübnan: Dar al-Taj، 1989)،
14. Abd al-Qahir al-Jurjani، Asrar al-Balaghah، Tahqiq Mahmoud Shaker (Cidde: Dar al-Madani، d.t.)
15. Ahmed ibn Ali ibn Hajar، Fath al-Bari Sharh Sahih al-Bukhari (Mısır: al-Maktaba al-Salafiyya، 1969)
16. Shu'ayb al-Arna'ut (Tahqiq)، Musnad al-Imam Ahmad ibn Hanbal (Beyrut: Mu'assasat al-Risalah، 2009)
17. Al-Sayyid al-Arabi Yusuf، al-Dalalah wa 'Ilm al-Dalalah al-Mafhoom wa al-Majal wa al-Anwa' (Shabakat al-Alwakah، 2016)
18. Hussein Jumaa، Fi Jamalat al-Kalimah: Dirasah Balaghah Naqdiyyah (Dimashq: Manshurat Ittihad al-Kutub al-Arab، 2002)
19. Süleyman ibn al-Ash'ath al-Sijistani، Sunan Abi Dawood (Beyrut: Dar al-Risalah al-Alamiyyah، 2009)
20. Abu Bakr Ahmad ibn al-Husayn al-Bayhaqi، Shu'ab al-Iman (Riyad: Maktabat al-Rushd، t.y.)
21. Ahmed ibn Muhammad al-Khattabi، Gharib al-Hadith (Mekke-i Mükerreme: Umm al-Qura Üniversitesi، 1982)