Mısırlı Şair ʿAzîz Abâze’nin Leyle ve Leyle Şiirinde Hüzün Teması

Yıl 2025, Cilt: 4 Sayı: 1, 32 - 43, 20.06.2025

Sevda Çetin

Öz

Hüzün, insanın varoluşunun temel duygulardan biridir ve yaşam süreci boyunca farklı şekillerde kendini gösterir. Çaresizlik, üzüntü, keder ve umutsuzluk gibi yoğun duyguları içeren bu durum, insanın iç dünyasında derin ve kalıcı izler bırakabilir. Bazen bir kaybın ardından ortaya çıkan hüzün, bazen de insanın anlam arayışıyla ve hayatla kurduğu ilişki üzerinden biçimlenir. Hüzün, yalnızca bireysel bir duygu değil, aynı zamanda insanın varoluşsal sorgulamalarına eşlik eden derin ve içsel bir tecrübedir. Bu yoğun duygunun ifadesinde en etkili alanlardan biri ise edebiyattır. Edebiyat özellikle şiir aracılığıyla, bireyin iç dünyasında yaşadığı hüzün, özlem ve yalnızlık gibi karmaşık duyguları anlamlandırmasına ve estetik bir biçimde ifade etmesine olanak tanır. Bu yönüyle edebiyat yalnızca bir anlatım aracı değil, aynı zamanda duygulara anlam ve sanatsal boyut kazandıran bir deneyim alanıdır. Şairlik ise duygusal derinlik ve içsel duyarlılık gerektirdiğinden hüzün teması şiir türünde en çok işlenen ve en güçlü şekilde karşılık bulan temalardan biri hâline gelmiştir. Arap edebiyatında şiir ve şair tüm dönemlerde merkezî bir rol oynamıştır. Klasik dönemde şairler yalnızca estetik yaratıcılar değil, aynı zamanda toplumsal hafızayı taşıyan, değerleri şekillendiren ve hatta toplumun düşünsel yönüne tesir eden kişiler olmuşlardır. Bu durum sadece klasik dönemle sınırlı kalmamış modern dönemde de devam etmiş; serbest şiir ve mensur şiir gibi yeni biçimlerin ortaya çıkmasıyla birlikte şiirsel ifade biçimleri çeşitlenmiş, bireysel duyguların daha özgürce dile getirildiği bir dönüşüm başlamıştır. Bu dönüşüm, hüzün temasının şiirde ele alınışını hem biçimsel hem de içerik açısından zenginleştirmiştir. Modern Arap edebiyatında hüzün konusunu ele alan şairlerden biri de Mısırlı şair ʿAzîz Abâze’dir. ʿAzîz Abâze, eşini kaybettikten sonra çok sayıda geçmişe özlem ve hüzün temalı şiirler kaleme almıştır. Abâze, yaşadığı kişisel trajedilerin etkisiyle şiirlerinde yoğun duygulara yer vermiştir. Şairin Ennât Hâʾire isimli şiir divanında hüzün duygusunun çok baskın olduğu görülmüştür. Divanda yer alan hüzün temalı şiirlerden biri de şairin karısına yazdığı Leyle ve Leyle’dir. Şair, hüzün temasının ağır bastığı bu şiirinde eşine karşı hissettiği duyguları açıkça ifade etmiştir. ʿAzîz Abâze’nin Leyle ve Leyle adlı şiiri, hüzün temasının şiirsel bir ağıt formunda nasıl işlendiğini ortaya koymaktadır. Bu çalışmada, çağdaş Arap edebiyatının dikkat çeken isimlerinden biri olan ʿAzîz Abâze’nin hayatına kısaca yer verilmiş ve Leyle ve Leyle adlı şiiri tematik açıdan incelenmiş, özellikle şiirde öne çıkan hüzün duygusunun izleri araştırılmıştır. Şairin bireysel deneyimlerinden yola çıkarak kaleme aldığı bu şiir, biçimsel yönleriyle değil duygusal ve anlam boyutuyla ele alınmıştır. Çalışmada, şairin Leyle ve Leyle şiirinde hüzün temasını nasıl ele aldığı, başta tematik olmak üzere zaman zaman teknik açıdan da analiz edilerek değerlendirilecektir. Böylece hem şairin yaşadığı bireysel acı hem de bu acının sanatsal ifadeye dönüşüm süreci incelenmiş olacaktır.

Anahtar Kelimeler

Arap edebiyatı , Arap şiiri , ʿAzîz Abâze , Ennât Hâʾire , Leyle ve Leyle , Hüzün

Etik Beyan

yok

Destekleyen Kurum

yok

Teşekkür

yok

The Theme of Sadness in the Poem Layla wa Layla by the Egyptian Poet ʿAzīz Abāza

Öz

Sadness is one of the fundamental emotions of human existence and manifests itself in different ways throughout the course of life. This state, which includes intense emotions such as helplessness, grief, sorrow, and hopelessness, can leave deep and lasting marks on a person’s inner world. Sometimes sadness arises after a loss, and sometimes it takes shape through a person’s search for meaning and their relationship with life. Sadness is not merely an individual emotion but also a profound and internal experience that accompanies existential questioning. One of the most effective mediums for expressing this intense emotion is literature. Literature, particularly through poetry, enables individuals to make sense of and aesthetically express complex emotions such as sadness, longing, and loneliness experienced within their inner world. In this sense, literature is not merely a means of expression, but also an experiential realm that imbues emotions with meaning and artistic dimension. Since poetry requires emotional depth and inner sensitivity, the theme of sadness has become one of the most frequently explored and powerfully resonant themes in the genre. Poetry and poets have played a central role in Arabic literature throughout all periods. In the classical period, poets were not only aesthetic creators, but also figures who carried social memory, shaped values, and even influenced the intellectual direction of society. This situation did not remain limited to the classical period but continued into the modern period; with the emergence of new forms such as free verse and prose poetry, poetic forms of expression diversified, and a transformation began in which individual emotions were expressed more freely. This transformation enriched the treatment of the theme of sadness in poetry in terms of both form and content. One of the poets who addressed the theme of sadness in modern Arabic literature is the Egyptian poet ʿAzīz Abāza. After losing his wife, ʿAzīz Abāza wrote numerous poems on the themes of nostalgia and sadness. Abāza incorporated intense emotions into his poems, influenced by the personal tragedies he experienced. The poet’s collection of poems, Ennât Hāʾira, is dominated by feelings of sadness. One of the poems on the theme of sadness in the collection is Layla wa Layla, which the poet wrote to his wife. In this poem, where the theme of sadness prevails, the poet clearly expresses his feelings towards his wife. ʿAzīz Abāza’s poem Layla wa Layla reveals how the theme of sadness is treated in a poetic elegy. In this study, the life of ʿAzīz Abāza, one of the prominent figures of contemporary Arabic literature, is briefly discussed, and his poem Layla wa Layla is examined thematically, with a particular focus on the traces of the emotion of sadness that stand out in the poem. This poem, written based on the poet’s personal experiences, is analyzed not in terms of its formal aspects but in terms of its emotional and semantic dimensions. The study will evaluate how the poet addresses the theme of sadness in his poem Layla wa Layla, analyzing it thematically and, at times, technically. In this way, both the poet’s personal pain and the process of its transformation into artistic expression will be examined.

Anahtar Kelimeler

Arabic literature , Arabic poetry , ʿAzīz Abāza , Ennât Hāʾira , Layla wa Layla , sadness

Kaynakça

• Abâze, ʿAzîz. (t.y.). Ennât hâʾire. Matbaʿatü’l- Maʿârif.
• Âişe, D., & Sâliha, Y. (2019). Zâhiratu’l-hüzni fî’ş-şiʿri’l-ʿarabiyyi’l-muʿâsır [Yüksek Lisans Tezi]. Câmiʿatu Abdi’l-Hamîd Bin Bâdîs Musteğânim.
• el-Hakk, M. S. (2016). Ahmed Şevkî: Râʾidu’ş-şiʿri’l-mesrahiyyi fi’l-edebi’l-ʿarabi. Mecelletu’l-Buhûsi’l-ʿArabiyyeti- Câmiʿatu Râcişâhî-Bangladeş, 4.
• el-Huseynî, Ö. ʿAbdu’l-ʿAzîz. (2014). Risâʾu’l-zevceti beyne ʿAzîz Abâze ve Muhammed Receb el-buyûmî dırâsat ve muvâzene. Mecelletu Külliyeti’d-Dırâsâti’l-İslâmiyyeti ve’l-ʿArabiyyeti li’l-Benâti bi’l-İskenderiyyeti, 6(30), 341-483.
• el-Meyserî, E. (2024, Eylül 24). Beyne’ş-şâʿir ʿAzîz Abâze ve’l mûsîkâr Muhammed ʿAbdu’l-Vehâb. 14Uktûber, 1-12. file:///C:/Users/HP/Desktop/aziz%20abaze/aziz%20gazete.pdf
• ez-Zehrâʾ, C. F. (2022). Mazâhiru’l-hüzni fî’ş-şiʿri’l-ʿarabiyyi’l-muʿâsır “eş-şuʿarâ’ur-ruvvâdu enmûzecen”. Câmiʿatu’l-Cîlâliyyi’l-Yâbis -Sîdî Bilʿabbâs, 9(2), 138-154.
• Menâhicu Câmiʿati’l-Medîneti’l-ʿAlemiyye. (2010). ). Hayâtu ʿAzîz Abâze ve mâ ellefehu min masrahiyyât. İçinde el-Edebu’l-Mukârin (ss.218-245).Câmiʾatu’l-Medîneti’l-ʿAlemiyye. Erişim tarihi 22 Nisan 2025, gönderen file:///C:/Users/HP/Desktop/aziz%20abaze/aizi%20kitap.pdf
• ʿAzîz Abâze. (t.y.). el-Maʿrife. Erişim tarihi 13 Şubat 2025, gönderen https://www.marefa.org/%D8%B9%D8%B2%D9%8A%D8%B2_%D8%A3%D8%A8%D8%A7%D8%B8%D8%A9
• ʿÎyd, Ğ. (t.y.). İstirâtîciyyetu’s-siyâk ve’l-mûsîkâ fi’l-masrahiyyeti’ş-şiʿriyyeti ʿinde ʿAzîz Abâze ve Kays ve Lubnâ -Enmûzecen-. Mecelletu Külliyeti’l-Âdâbi bi’l-Vâdî’l-Cedîd, 16, 1102-1131. el-Edebu’l Mukârin. Câmiʿatu’l-Medîneti’l-ʿÂlemiyyeti.