Araştırma Makalesi

Seyahatnamelerde Muş Surp Garabet Manastırı

Cilt: 4 Sayı: 2 30 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Seyahatnamelerde Muş Surp Garabet Manastırı

Öz

Geçmişten günümüze birçok seyyah farklı coğrafi bölgeleri ziyaret ederek gördükleri yerlerin gelenek ve görenekleri, kültürel mirası ve tarihi geçmişine dair anekdotlar kaleme aldıkları seyahatnameler yazmışlardır. Dolayısıyla seyahatnameler, iletişim ve aktarım araçlarının kısıtlı olduğu dönemlere dair spesifik bilgileri günümüze taşıdığı için oldukça değerli eserlerdir. Bu nedenle son dönemde bilimsel çalışmalarda çok fazla kullanılan kaynaklar haline gelmişlerdir. Birçok medeniyete ve millete ev sahipliği yapan Anadolu da seyyahların uğrak noktası olmuştur. Bir dönem Ermenilerin yoğunlukta yaşadığı Muş da seyyahların ziyaret ettiği yerler arasındadır. Polonyalı Simeon, James Brant, Henry Fanshawe Tozer bölgeyi ziyaret eden isimlerden sadece birkaç tanesidir. Bahsi geçen seyyahların eserlerine Muş özelinde bakıldığında Surp Garabet Manastırı öne çıkmaktadır. Zira kaynaklarda Klagavank, Saint Charles Monastery, the Holly Precursor, Deyr-u Çengel, Çanlı Kilise ve Çengelli Kilisesi gibi farklı isimlerle anılan ve Krikor Lusavoriç tarafından kurulan Surp Garabet Manastırı hem Muş’un hem de Ermenilerin ilk manastırlarından biri olarak kabul edilmektedir. Bu bağlamda söz konusu bölge ve kutsal mekân bilhassa yabancı gezginlerin oldukça ilgisini çekmiş ve dolayısıyla buralara dair elde ettikleri bilgilerini günümüze taşımışlardır. Bu çalışmanın amacı da 17. yüzyıldan 19. yüzyıla kadar bölgeyi ziyaret eden kimi seyyahların eserlerinden hareketle Muş Surp Garabet Manastırı hakkında bir izdüşüm oluşturmak; tarihi süreç içindeki önemini ve değişimini ele almaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Andreasyan, H. (2010). Ermeni seyyah Polonyalı Simeon’un Seyahatnamesi (1608-1619). Journal of Turkology, 10, 269–276.
  2. Asiltürk, B. (2009). Edebiyatın kaynağı olarak seyahatnameler. Turkish Studies, 4(1-I), 911–995.
  3. Bayraktutan, A. (2010). Erzurum İngiliz Konsolosluğu ve faaliyetleri (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  4. Beroje, R. (2019). Muş Surp Garabed Manastırı (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  5. Bihlmeyer, H., & Tuchle, H. (1972). I–IV. yüzyıllarda Hıristiyanlık (A. Görel, Çev.). Güler Matbaa.
  6. Brant, J. (2014). 1838 yazında Kürdistan (A. C. Kaya, Çev.). Rupel Yayınları.
  7. Eser, M. (2014). Muş isminin menşei üzerine bir değerlendirme. Ekev Akademi Dergisi, 18(58), 211–228.
  8. Evliya Çelebi. (2010). Günümüz Türkçesiyle Evliya Çelebi Seyahatnamesi (Cilt 3, Kitap 1, S. A. Kahraman & Y. Dağlı, Haz.). Yapı Kredi Yayınları.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yakınçağ Tarihi (Diğer) , Yeniçağ Tarihi (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

12 Haziran 2025

Kabul Tarihi

10 Kasım 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 4 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Işın, S., & Özgül, İ. (2025). Seyahatnamelerde Muş Surp Garabet Manastırı. Yedi Aralık Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(2), 66-78. https://izlik.org/JA86FZ97DS