Conventions in Form and Layout: Evidence from the Practice of Compiling Lyrics

Öz

This research note seeks to highlight the unique features of manuscript compilations of Ottoman lyrics (güfte mecmūʿaları). These compilations served multiple functions: they were literary archives, musical performance tools, and crucial sources for music and poetry. This study argues that the practical use of these manuscripts encouraged the use of standard elements in page layout, even before the widespread use of printing technologies, which facilitated the circulation of poetry through music and supported repertoire transmission. The analysis identifies recurring patterns in page design elements, including two-column layouts with angled poem placement, color-based performance indicators, and maḳām indexes that appear consistently across both professionally copied and amateur manuscripts.

Anahtar Kelimeler

• Compilation of lyrics
• Ottoman music
• Ottoman anthologies

Güfte Derlemelerinde Sayfa Düzeni Kalıplarına Dair Kanıtlar

Öz

Bu araştırma notu, el yazması Osmanlı güfte mecmūʿalarının özelliklerine dikkat çekmeyi amaçlar. Bu mecmūʿalar, edebi arşiv olmanın yanı sıra özellikle on dokuzuncu yüzyılda Hamparsum notasının yaygınlaşmasından önce müzik aktarımındaki birincil kaynak olma görevini üstlenmişlerdir. Araştırma notu, güfte mecmūʿalarının özellikle müziğin icrası sırasındaki kullanımları sebebiyle sayfa tasarımlarında beliren sabit unsurları kullanma eğilimi olduğunu iddia etmektedir. Bu eğilim, şiirin müzik yoluyla dolaşımını kolaylaştırmış ve repertuar aktarımını desteklemiştir. Araştırma notundaki analiz, sayfa tasarımında tekrarlayan kalıpları tespit etmektedir: iki sütunlu ve açılı şiir yerleşimi, farklı renk mürekkeple belirtilmiş performans göstergeleri, makam fihristleri gibi unsurlar hem profesyonel kâtipler tarafından istinsah edilen hem de amatör yazmalarda tutarlı bir şekilde görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Güfte Mecmuaları
• Osmanlı Müziği
• Mecmua derleme gelenekleri.

أنماط تنظيم الصفحة وتنسيقها في مجاميع الكفته: شواهد وتقاليد

Öz

Anahtar Kelimeler

• مجاميع الكفته
• الموسيقى العثمانية
• المختارات العثمانية

Kaynakça

1. Açıl, Berat. “Yazmadaki Kayıtları Sınıflamak: Eylem Temelli Kuyudat Tasnifi,” Yazmabilim 1/1 (Eylül 2025): 1-44.
2. Alvan, Türkan, M. Hakan Alvan. Saz ve Söz Meclisi. Istanbul: Şule, 2019.
3. Alden, Jane. Songs, Scribes, and Society: The History and Reception of the Loire Valley Chansonniers. Oxford: Oxford University Press, 2010.
4. Andrews, W. G. Poetry’s Voice, Society’s Song: Ottoman Lyric Poetry. Seattle: University of Washington Press, 1985.
5. Behar, Cem. Şeyhülislam’ın Müziği: 18. Yüzyılda Osmanlı-Türk Musıkisi ve Şeyhülislam Es’ad Efendi’nin Atrabü’l-Âsâr’ı. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2017.
6. Behar, Cem. Bestesiz Güfteler - Şarkılardan “Klasik”liğe: XIX. Yüzyıl Matbu Güfte Mecmuaları (1852-1905). Istanbul: YKY, 2024.
7. Dávila, Carl. “The Social Life of Musical Manuscripts in Eighteenth-Century Morocco: The Case of Kunnāsh al-Ḥāʾik,” in Social Codicology, 103-136. Leiden: Brill, 2024.
8. Endress, Gerhard. “‘One-Volume Libraries’ and the Traditions of Learning in Medieval Arabic Islamic Culture,” in One-Volume Libraries: Composite and Multiple-Text Manuscripts, ed. Michael Friedrich and Cosima Schwarke, 171-206. Berlin and Boston: De Gruyter, 2016.

9. Feldman, Walter. Music of the Ottoman Court. Leiden: Brill, 2023.
10. Friedrich, Michael and Cosima Schwarke. “Introduction – Manuscripts as Evolving Entities,” in One-Volume Libraries: Composite and Multiple-Text Manuscripts, ed. Michael Friedrich and Cosima Schwarke, 1-26. Berlin and Boston: De Gruyter, 2016.
11. Karagöz, Ensar. “Bestekâr Hâfız Post’un Bilinmeyen Bir Mecmuası,” Journal of Turkology 28, no. 1 (Haziran 2018): 21-44.
12. Kılıç, Erdal. “Mecmūʿa-yı Letāʾif fī Sandukāt al-Maʿārif (Text and Evaluation)”. PhD diss., Istanbul University, Institute of Social Sciences, 2013.
13. Kilpatrick, Hilary. Making the Great Book of Songs: Compilation and the Author’s Craft in Abū l-Faraj al-Iṣbahānī’s Kitāb al-Aghānī. London: Routledge, 2003.
14. Korkmaz, Harun. “Türk Musiki Tarihinin Kaynağı Olarak Güfte Mecmuaları”. PhD diss., Istanbul University, Institute of Social Sciences, 2021.
15. Köse, Yavuz. “Inhaltsverzeichnisse/Table of Contents,” Wunder der erschaffenen Dinge: Osmanische Manuskripte in Hamburger Sammlungen. Wonders of Creation: Ottoman Manuscripts from Hamburg Collections, ed. Yavuz Köse and Janina Karolewski, 95-99. Sonderheft Manuscript Cultures 9: 2018.
16. Öner, Onur. “A Collective Biography Study of Musicians: Patterns, Networks and Music as a ‘Profession’ in the Late Ottoman Era and the Early Republican Years in İstanbul”. PhD diss., Istanbul Şehir University, 2019.
17. Paçacı, Gönül. Neşriyat-ı Musıki: Osmanlı Müziğini Okumak. Istanbul: Vakıfbank Kültür Yayınları, 2019.
18. Peçenek, Ogün. “Klâsik Türk Edebiyatı Şairlerinin Gerçek Meslekleri ve Bu Mesleklerin Şiirlerine Yansıması (15. ve 16. Yüzyıl)”. Master’s thesis, Süleyman Demirel University, 2019.
19. Pekin, Ersu. “Âşık Çelebi’nin Musannifleri, Hanendeleri, Sazendeleri,” in Bir Allame-i Cihan Stefanos Yerasimos (1942-2005), ed. Edhem Eldem, 505-579. İstanbul: Kitap Yayınevi, 2012.
20. Pekin, Ersu. “Fem-i Muhsin ya da Yaratıcı İcracı,” Türk Sosyoloji Dergisi 37, no. 2 (2017): 315-342.
21. Reynolds, Dwight. “Lost Virgins Found: The Arabic Songbook Genre and an Early North African Exemplar,” Quaderni di Studi Arabi, Nuova Serie, vol. 7, Arabic Literature and Music (2012): 69-105.
22. Samer, M. Ali, Arabic Literary Salons in the Islamic Middle Ages: Poetry, Public Performance, and the Presentation of the Past. Notre Dame, IN: University of Notre Dame Press, 2010.
23. Sawa, George Dimitri Sawa. Musical and Socio-Cultural Anecdotes from Kitāb al-Aghānī al-Kabīr. Leiden: Brill, 2019.
24. Yayla, Mustafa Altuğ. “Yazma Eserlerde Kullanıcı-Dostu Bir Unsur olarak Fihristler: Lâmi’î Çelebi’nin Nefâhatü’l-Üns Tercümesinin Topkapı A. 1422 Nüshası Özelinde Bir Değerlendirme,” MUTAD, IX (2), (2022): 550-561.