Yoğun Bakım Hemşirelerinin Mesleki Yetkinlik ve Klinik Karar Verme Düzeylerinin Karşılanmayan Hemşirelik Bakımına Etkisi

Öz

Amaç: Araştırma yoğun bakım ünitelerinde hemşirelerin mesleki yetkinlik ve klinik karar verme düzeylerinin karşılanmayan hemşirelik bakımına etkisini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Yöntemler: Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tipte olan araştırma devlet hastanesinde çalışan 84 yoğun bakım hemşiresiyle yapılmıştır. Veriler Kişisel Bilgi Formu, Karşılanmayan Hemşirelik Bakım Gereksinimleri Anketi (KHBA), Hemşirelik Öğrencilerinin Yetkinlik Ölçeği (HÖYÖ) ve Hemşirelikte Klinik Karar Verme Ölçeği (HKKVÖ) kullanılarak toplanmıştır. Mesleki yetkinlik ve klinik karar vermenin karşılanmayan hemşirelik bakımı üzerine etkisi Pearson korelasyon ve çoklu doğrusal regresyon analizi ile değerlendirildi. Bulgular: HÖYÖ puan ortalaması 215,7±24,1, HKKVÖ puan ortalaması 126,4±15,9, karşılanmayan hemşirelik bakım gereksinimleri puan ortalaması 2,47±,64 ve karşılanmayan hemşirelik bakım nedenleri puan ortalaması 1,94±,80’dir. Mesleki yetkinlik ile karşılanmayan hemşirelik bakımı arasında güçlü düzeyde ters yönde bir ilişki olduğu (r= -,796, P≤,05), klinik karar verme ile karşılanmayan hemşirelik bakımı arasında da orta düzeyde ters yönlü bir ilişki (r= -,439, P≤ ,05) saptandı. Klinik karar vermenin karşılanmayan hemşirelik bakımı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı düzeyde etkisinin olmadığı (P=,125), mesleki yetkinliğin karşılanmayan hemşirelik bakımı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı düzeyde etkili bir değişken olduğu belirlendi (P=,005). Sonuç: Yoğun bakım hemşirelerinin mesleki yetkinliklerinin iyi düzeyde, klinik karar verme becerilerinin orta düzeyde olduğu, mesleki yetkinlikleri ve klinik karar verme becerileri arttıkça hastaların karşılanmayan bakım gereksinimlerinin azalabileceği belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Yoğun bakım
• mesleki yetkinlik
• klinik karar verme
• karşılanmayan hemşirelik bakımı
• hemşirelik

Destekleyen Kurum

yok

Proje Numarası

yok

Etik Beyan

Araştırmaya başlamadan önce XX Üniversitesi Girişimsel Olmayan Klinik Araştırmalar Yayın Etik Kurulundan (2023.08.01. sayılı) etik kurul izni ve araştırmanın yapılacağı hastanenin bağlı olduğu İl Sağlık Müdürlüğü’nden (E-26171210-929-233551681 sayılı) kurum izni alınmıştır. Araştırmanın amacı açıklandıktan sonra araştırmaya katılmaya gönüllü olan katılımcılardan yazılı onam alınmıştır. Araştırma Helsinki Deklarasyonu doğrultusunda yürütülmüştür. Veri toplamada kullanılan ölçekler için yazarlardan e-mail yoluyla izin alınmıştır.

Teşekkür

Araştırmaya katılan yoğun bakım hemşirelerine teşekkür ederiz.

The Effect of Intensive Care Nurses' Levels of Professional Competence and Clinical Decision Making on Missed Nursing Care

Öz

Objective: The study was conducted to determine the effect of professional competence and clinical decision-making levels of nurses in intensive care units on missed nursing care. Methods: This descriptive and correlational study was conducted with 84 intensive care nurses working in state hospital. Data were collected using the Personal Information Form, Missed Nursing Care Needs Questionnaire (MNCQ), Nursing Students Competence Scale (NCS) and Nursing Clinical Decision-Making Scale (NCDMS). The effect of professional competence and clinical decision-making on missed nursing care was evaluated by using Pearson correlation and multiple linear regression analysis. Results: The mean score of the NCS was 215.7±24.1, the mean score on the NCDMS was 126.4±15.9, the mean score of missed nursing care needs was 2.47±.64 and the mean score of missed nursing care reasons was 1.94±.80. A strong and inverse relationship was found between professional competence and missed nursing care (r= -.796, P≤.05), and a moderate inverse relationship was found between clinical decision making and missed nursing care (r= -.439, P≤.05). It was determined that clinical decision making had no statistically significant effect on missed nursing care (P=.125), and professional competence was a statistically significant predictor of missed nursing care (P=.005). Conclusion: It was determined that the professional competence of intensive care nurses was at a high level, their clinical decision-making skills were at a moderate level, and that as their professional competence and clinical decision-making skills increase, the patients’ unmet care needs may decrease.

Anahtar Kelimeler

• Intensive care
• professional competence
• clinical decision-making
• missed nursing care

Destekleyen Kurum

NON

Proje Numarası

yok

Etik Beyan

Before commencing the research, ethical approval was obtained from the XX University Non-Interventional Clinical Research Publication Ethics Committee (No. 2023.08.01) and institutional permission was obtained from the Provincial Health Directorate to which the hospital where the research would be conducted is affiliated (No. E-26171210-929-233551681). After explaining the purpose of the research, written consent was obtained from the participants who volunteered to participate. The research was conducted in accordance with the Helsinki Declaration. Permission for the scales used in data collection was obtained from the authors via email.

Teşekkür

We thank the intensive care nurses who participated in the study.

Kaynakça

1. 1. Marshall JC, Bosco L, Adhikari NK, et al. What is an intensive care unit? A report of the task force of the World Federation of Societies of Intensive and Critical Care Medicine. J Crit Care. 2017;37:270-276.
2. 2. Maharmeh M, Alasad J, Salami I, Saleh Z, Darawad M. Clinical decision-making among critical care nurses: A qualitative study. Health. 2016;8(15):1807–1819.
3. 3. Rosa D, Villa G, Amigoni C, et al. Role of emotions in the clinical decision-making process of the hospital nurse: A multicentre qualitative study. MethodsX. 2024;12:102590.
4. 4. Ceviz A, Özden G. Yoğun bakımda yapay zekanın etik sonuçları: Klinik karar verme ve hemşirelik uygulamaları üzerine bir literatür incelemesi. Yoğun Bakım Hemş Derg. 2025;29(2):152-160.
5. 5. Duman Ü, Arıkan F. Karşılanamayan hemşirelik bakımı ve advers olaylar. Akdeniz Hemş Derg. 2025;3(3):127-134.
6. 6. Karahan A, Kav S. Hemşirelikte mesleki yetkinlik. Hacettepe Üniv Hemş Fak Derg. 2018;5(2):160-168.
7. 7. Institute of Medicine of the National Academies (IOM). The Richard and Hinda Rosenthal lectures 2003: Keeping patients safe - transforming the work environment of nurse. Institute of Medicine of the National Academies. Accessed January 12, 2025. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK215430/pdf/Bookshelf_NBK215430.pdf
8. 8. Oruç ÖG. COVID-19 döneminde hemşirelik yetkinlikleri ve hemşirelik yönetimi. In 4th ECLSS International Online Conference on Economics and Social Sciences. 2020 October 8-9; Kirenia, Cypr; 2020. p. 315-25.

9. 9. Cho SH, Kim YS, Yeon K, You SJ, Lee I. Effects of increasing nurse staffing on missed nursing care. Int Nurs Rev. 2015;62:267-274.
10. 10. Elayan RM, Ahmad MM. Assessment of the quality of nursing care from perspectives of nurses who experienced hospitalization as patients. J Nurs Care Qual. 2017;32:369-374.
11. 11. Kalisch BJ, Xie B. Errors of omission: Missed nursing care. West J Nurs Res. 2014;36:875-890.
12. 12. Kalisch BJ, Landstrom GL, Hinshaw AS. Missed nursing care: A concept analysis. J Adv Nurs. 2009a;65(7):1509-1517.
13. 13. Hessels AJ, Flynn L, Cimiotti JP, Cadmus E, Gershon RR. The impact of the nursing practice environment on missed nursing care. Clin Nurs Stud. 2015;3(4):60-65.
14. 14. Kartal H, Çamlıca T, Özkan A. Yoğun bakımlarda karşılanmayan hemşirelik bakımı ve etkileyen etmenlerin incelenmesi. Sağ Hemş Yönet Derg. 2022;9(2):322-333.
15. 15. Henderson J, Willis E, Xiao L, Blackman I. Missed care in residential aged care in Australia: An exploratory study. Collegian. 2017;24(5):411-416.
16. 16. Papastavrou E, Charalambous A, Vryonides S, Eleftheriou C, Merkouris A. To what extent are patients’ needs met on oncology units? The phenomenon of care rationing. Eur J Oncol Nurs. 2016;21:48-56.
17. 17. Ahmadzadeh-Zeidi MJ, Rooddehghan Z, Haghani S. The relationship between nurses’ professional commitment and missed nursing care: A cross-sectional study in Iran. BMC Nurs. 2024;23(1):533.
18. 18. Caillet A, Dauvergne JE, Poiroux L, Blanchard PY, Bruyneel A. Analysis of the prevalence of missed nursing care using three workload assessment methods: A nationwide cross-sectional study among intensive care nurses. Nurs Crit Care. 2025; 30(3):e70055.
19. 19. Ghezeljeh TN, Farahani MA, Ladani FK. Factors affecting nursing error communication in intensive care units: A qualitative study. Nurs Ethics. 2021;28(1):131-144.
20. 20. Zhou YH, Li LZ, Liu YA. Status quo and cause analysis of missed nursing care in ICU [Chinese]. Chin Nurs Manag. 2024;24(5):651–656.
21. 21. Kalisch BJ, Williams RA. Development and psychometric testing of a tool to measure missed nursing care. J Nurs Admin. 2009;39(5):211-219. 22. Kalisch BJ, Terzioglu F, Duygulu S. The Misscare Survey-Turkish: Psychometric properties and findings. Nurs Econ. 2012;30(1):29-37.
22. 23. Ülker T. Hemşirelik Öğrencilerinin Kendi Mesleki Yetkinliklerini Değerlendirme Aracının Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Yüksek Lisans Tezi. Hacettepe Üniversitesi; 2018.
23. 24. Jenkins HM. A research tool for measuring perceptions of clinical decision making. J Prof Nurs. 1985;1(4):221-229.
24. 25. Durmaz Edeer A, Sarıkaya A. Adaptation of Clinical Decision Making in Nursing Scale to undergraduate students of nursing: The study of reliability and validity. Int J Psychol Educ Stud. 2015;2(3):1-9.
25. 26. Osman M, Ibrahim M, Diab G. Relationship between nurses’ competencies and quality of patient care at intensive care units. Menoufia Nurs J. 2019;4(2):1-14.
26. 27. Okumura M, Ishigaki T, Mori K, Fujiwara Y. Personality traits affect critical care nursing competence: A multicentre cross-sectional study. Intensive Crit Care Nurs. 2022;68: 103128.
27. 28. Başaran E. Hemşirelerde Yetkinlik Ölçeğinin Geliştirilmesi ve Yetkinliğin Kişilik Özellikleri ile İlişkisi. Doktora Tezi. Marmara Üniversitesi; 2022.
28. 29. Saygılı M, Kar A, Uğurluoğlu Ö. Hasta Merkezli Bakım Yetkinlik Ölçeği: Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. SDÜ Sağ Bil Enstit Derg. 2020;11(4):416-426.
29. 30. Bıkmaz Z. Öğrenci ve Mezun Hemşirelerin Yetkinlik Algıları ile Otonomi ve Eleştirel Düşünme Eğilimleri Arasındaki İlişki. Doktora Tezi. İstanbul Üniversitesi; 2016.
30. 31. Toprak A. Hemşire Yetkinlik Ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: Geçerlilik ve Güvenilirlik Çalışması. Yüksek Lisans Tezi. Trakya Üniversitesi; 2018.
31. 32. Cruz JP. Quality of life and its influence on clinical competence among nurses: A self-reported study. J Clin Nurs. 2016;26(3-4):388-399.
32. 33. Meretoja R, Leino-Kilpi H, Kaira AM. Comparison of nurse competence in different hospital work environments. J Nurs Manag. 2004;12:329-336.
33. 34. Hamström N, Kankkunen P, Suominen T, Meretoja R. Short hospital stays and new demands for nurse competencies. Int J Nurs Pract. 2012;18(5):501-508.
34. 35. Salonen AH, Kaunonen M, Meretoja R, Tarkka MT. Competence profiles of recently registered nurses working in intensive and emergency settings. J Nurs Manag. 2007;15(8):792-800.
35. 36. Wangensteen S, Johansson IS, Björkström ME, Nordström G. Newly graduated nurses' perception of competence and possible predictors: A cross-sectional survey. J Prof Nurs. 2012;28(3):170-181.
36. 37. Numminen O, Meretoja R, Isoaho H, Leino-Kilpi H. Professional competence of practising nurses. J Clin Nurs. 2012;22(9-10):1411-1423.
37. 38. Takase M, Teraoka S. Development of the Holistic Nursing Competence Scale. Nurs Health Sci. 2011;13:396-403.
38. 39. Ay E, Karakurt N, Kavuran E. Hemşirelerin sosyotropik otonomik kişilik özellikleri ile klinik karar vermeleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Ordu Üniv Hemş Çalış Derg. 2022;5(1):41-48.
39. 40. Tarhan G, Uslu AU. Hemşirelerin sağlık bakımında bilgisayar kullanımına yönelik tutumları ile klinik karar verme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Sağlıkta Performans Kalite Derg. 2024;21(1):12-27.
40. 41. Cangüleç V. Bir Psikiyatri Hastanesinde Çalışan Hemşirelerin Klinik Karar Verme Düzeyleri ve Etkileyen Bireysel ve Mesleki Özelliklerin İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Üsküdar Üniversitesi; 2020
41. 42. Öztürk S. Kafa Travmalı Hastalarda TRISS Puanı Hesaplamanın Hemşirelerin Klinik Karar Vermesine Etkisinin İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Ege Üniversitesi; 2018
42. 43. Farčić N, Barać I, Plužarić J, et al. Personality traits of core self-evaluation as predictors on clinical decision-making in nursing profession. Plos One. 2020;15(5):e0233435.
43. 44. Kaya S. Ameliyathane Hemşirelerinin Klinik Karar Verme Düzeyleri ile Öz Yeterlilik Düzeyleri Arasındaki İlişki. Yüksek Lisans Tezi. Maltepe Üniversitesi; 2013 45. Bartoníčková D, Gurková E, Kalánková D, Mazalová L, Bečvářová R. Missed nursing care and its association with the work environment of nurses working in pediatrics. KONTAKT-J Nurs Soc Sci Related Health Illness. 2022;24(1):3-11.
44. 46. Albsoul R, FitzGerald G, Finucane J, Borkoles E. Factors influencing missed nursing care in public hospitals in Australia: An exploratory mixed methods study. Int J Health Plan Manag. 2019;34(4):1820-1832.
45. 47. Kalisch BJ, Tschannen D, Lee KH. Missed nursing care, staffing, and patient falls. J Nurs Care Quality. 2012b;27(1):6–12.
46. 48. Blackman I, Papastavrou E, Palese A, Vryonides S, Henderson J, Willis E. Predicting variations to missed nursing care: A three‐nation comparison. J Nurs Manag. 2018;26(1):33-41.
47. 49. Smith JG, Morin KH, Wallace LE, Lake ET. Association of the nurse work environment, collective efficacy, and missed care. Western J Nurs Res. 2018;40(6):779-798.
48. 50. Mcnair N, Baird J, Grogan TR, et al. Is spending more time associated with less missed care?. J Nurs Admin. 2016;46(9):428-437.
49. 51. Palese A, Ambrosi E, Prosperi L, et al. Missed nursing care and predicting factors in the Italian medical care setting. Internal Emerg Med. 2015;10(6):693-702.
50. 52. Friese CR, Kalisch BJ, Lee KH. Patterns and correlates of missed nursing care in inpatient oncology units. Cancer Nurs. 2013;36(6):E51.
51. 53. Kalisch BJ, Tschannen D, Lee H, Friese CR. Hospital variation in missed nursing care. Am J Med Quality. 2011;26(4):291-299.
52. 54. Chapman R, Rahman A, Courtney M, Chalmers C. Impact of teamwork on missed care in four Australian hospitals. J Clin Nurs. 2017;26(1-2):170-181.
53. 55. Blackman I, Henderson J, Willis E, et al. Factors influencing why nursing care is missed. J Clin Nurs. 2015;24(1-2):47-56.