COVID-19 SALGINIYLA MÜCADELE: YOĞUN BAKIM HEMŞİRELİĞİ MESLEK ETİĞİ PERSPEKTİFİ

Hülya Leblebicioğlu; Fatma Nair

COVID-19 SALGINIYLA MÜCADELE: YOĞUN BAKIM HEMŞİRELİĞİ MESLEK ETİĞİ PERSPEKTİFİ

Öz

Yoğun bakım üniteleri; gerçek ve potansiyel yaşamı tehdit eden kritik sorunları olan hastaların 24 saat izlendiği, karmaşık yapılı yüksek teknolojilerin kullanıldığı ünitelerdir Yoğun bakım ünitelerinin merkezinde yer alan hemşirelere Covid-19 salgını sürecinde çok daha fazla görev ve sorumluluk yüklenmektedir. Hemşirelik eyleme dayalı bir meslek olduğundan her alanda ve her zaman etik ile yakın ilişki halindedir. Yoğun bakım üniteleri Covid-19 salgını nedeniyle birçok etik ve ahlaki ikilemlerin doğmasına neden olmuştur. Bu derleme makale, yoğun bakım hemşireleri gözünden Covid-19 salgını ile mücadelede yoğun bakım hemşirelerinin yaşadığı mesleki etik argümanlarına odaklanmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Covid-19,etik,hemşirelik,yoğun bakım

Kaynakça

1. Morens DM, Daszak P, Taubenberger JK. Escaping pandora’s box— another novel coronavirus. N Engl J Med 2020; published online Feb 26. doi:10.1056/NEJMp2002106
2. Young HM, and Fick DM. Public health and ethics ıntersect at new levels with gerontological nursing in covıd-19 pandemic. Journal of Gerontological Nursing, 2020;46(5), 4-7. doi: 10.3928/00989134-20200403-01
3. Nyholm L, Koskinen C. Understanding and safeguarding patient dignity in intensive care, Nursing Ethics 2015, 1–11. doi.org/10.1177/0969733015605669
4. Birol L. Hemşirelik Süreci 8. Baskı. İzmir: Etki Matbaacılık, 2007.
5. Ng K, Poon BH, Puar THK, Quah JLS, Loh WJ, Wong YJ, Raghuram J. COVID-19 and the risk to health care workers: a case report. Annals of internal medicine 16 March 2020. doi:10.7326/L20-0175
6. Zhu N, Zhang D, Wang W, Li X, Yang B, Song J, et al. A novel coronavirus from patients with pneumonia in China, 2019. N Engl J Med 2020 Feb 20;382(8):727-733. doi: 10.1056/NEJMoa2001017.
7. Vergano, M., Bertolini, G., Giannini, A., Gristina, G. R., Livigni, S., Mistraletti, G., ... & Petrini, F. (2020). Clinical ethics recommendations for the allocation of intensive care treatments in exceptional, resource-limited circumstances: the Italian perspective during the COVID-19 epidemic. doi:10.1186/s13054-020-02891-w
8. Li Q, Guan X, Wu P, Wang X, Zhou L, Tong Y, et al. Early transmission dynamics in Wuhan, China, of Novel Coronavirus- infected pneumonia. N Engl J Med 2020. Mar 26;382(13):1199-1207. doi: 10.1056/NEJMoa2001316

9. Parr J. Pneumonia in China: lack of information raises concerns among Hong Kong health workers. BMJ 2020;368:56. doi: 10.1136/bmj.m56
10. Tyrrell DA, Almeida JD, Cunningham CH, Dowdle WR, Hofstad MS, McIntosh K, et al. Coronaviridae. Intervirology 1975;5(1-2):76-82. doi: 10.1159/000149883
11. Bennett J, Dolin R, Blaser MJ. Mandell, Douglas, and Bennett’s Principles and Practice of Infectious Diseases. 8th ed. Philadelphia, PA: Elsevier/Saunders, 2014.
12. Chan JFW, Yuan S, Kok KH, To KW, Chu, H., Yang J., et al. A familial cluster of pneumonia associated with the 2019 novel coronavirus indicating person-to-person transmission: a study of a family cluster. The Lancet, 2020;395(10223), 514-523. doi.org/10.1016/S0140-6736(20)30154-9
13. Wu JT, Leung K, Leung GM. Nowcasting and forecasting the potential domestic and international spread of the 2019-nCoV outbreak originating in Wuhan, China: a modelling study. Lancet 2020 Feb 29;395(10225):689-697. doi: 10.1016/S0140-6736(20)30260-9.
14. Hui DS, Ezher IE, Madani TA, et al. The continuing 2019-nCoV epidemic threat of novel coronaviruses to global health — The latest 2019 novel coronavirus outbreak in Wuhan, China. International Journal of Infectious Diseases 91 (2020) 264–266. doi: 10.1016/j.ijid.2020.01.009
15. World Health Organization (WHO). Emergencies preparedness, response. Pneumonia of unknown origin – China. Disease outbreak news. https://www.who.int/csr/don/12-january-2020-novel-coronavirus-china/en/ (erişim tarihi: 08 Nisan 2020).
16. Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) “Covid-19 Pandemi Değerlendirme Raporu” 17 Nisan 2020, Ankara.
17. Worldometer. COVID-19 coronavirus pandemic. May 2, 2020.https://www.worldometers.info/coronavirus/ (erişim tarihi:11.Mayıs 2020).
18. Akpir K. Yoğun bakım hastasında hasta desteği veya devamı ile ilgili kararın verilmesi: Medikal etik- 3, sayfa.28, Yüce yayını dağıtım, 2001.
19. Akpir K., Yoğun Bakım Etiği, Türk Yoğun Bakım Derneği Dergisi 2010;8:77-84.
20. Angelos P. Surgeons, Ethics, and COVID-19: Early lessons learned journal of the american college of surgeons (2020), accepted date: 30 March 2020. doi: 10.1016/j.jamcollsurg.2020.03.028.
21. Utlu N. Hastane Ortamında Hemşirelerin Etik Yaklaşımı ve Etik İkilemler, İstanbul Aydın Üniversitesi Dergisi 2016, 29(8), 17-35.
22. Emanuel EJ. Do physicians have an obligation to treat patients with AIDS? N Engl J Med 1988;318(25):1686–1690. doi: 10.1056/NEJM198806233182511
23. Harris J, and Holm S. Is there a moral obligation not to infect others? BMJ 1995;311(7014): 1215–1217. doi: https://doi.org/10.1136/bmj.311.7014.1215
24. Kramer, JB , Brown, DE, Kopar, PK “Ethics in the time of coronavirus: recommendations in the covıd-19 pandemic” Journal Of The American College Of Surgeons 2020;accepted date:1 April 2020. doi: https://doi.org/10.1016/j.jamcollsurg.2020.04.004
25. Gostin L. HIV screening in health care settings: public health and civil liberties in conflict? JAMA 2006;296:2023-2025. doi:10.1001/jama.296.16.2023
26. Francis, L., Battin, M., Jacobson, J., Smith, C., and Botkin, J. 2005. How infectious disease got left out—and what this omission might have meant for bioethics. Bioethics 19(4): 287–322. doi.org/10.1111/j.1467-8519.2005.00445.x
27. Fleck LM. Are there moral obligations to treat SARS patients? Medical Humanities Report 2003; 25(1): 3–4.
28. World Health Organization (WHO). 2003. Consensus document on the epidemiology of severe acute respiratory syndrome (SARS). Available at: http://www.who.int/csr/sars/ en/WHOconsensus.pdf (erişim tarihi 11 Mayıs, 2020).
29. University of Toronto Joint Centre for Bioethics Pandemic Influenza Working Group. 2005. Stand on guard for thee: Ethical considerations in preparedness planning for pandemic influenza. Available at: http://www.utoronto.ca.jcb/home/documents/pandemic.pdf (erişim tarihi: 15 Nisan, 2020).
30. Balicer,R. D.,Omer, S., Barnett, D., and Everly Jr., G. 2006. Local public health workers’ perceptions toward responding to an influenza pandemic. BMC Public Health. Apr 18(6): 99. doi:10.1186/1471-2458-6-99
31. Blendon R, Donelan K. Discrimination against people with AIDS: the public perspective. N Engl J Med 1988;319:1022-1026. doi:10.1056/NEJM198810133191522
32. Akyıl RÇ. Yoğun Bakım Ünitesinde Yaşanan Etik İkilemler Ve Karar Verme Süreci, İçinde: Yoğun Bakım Hemşireliği (1.baskı), Akyol AD (edt), İstanbul Tıp Kitabevleri, 2017, s 406.
33. American Heart Association’s guidelines on interim Guidance for Healthcare Providers during COVID-19 Outbreak https://cpr.heart.org/-/media/cpr-files/resources/covid-19-resources-for-cpr-training/interim-guidance-march-19 2020.pdf?la=en&hash=5A491D18BBB61795442A98A49A50C05173C77EF6 (erişim tarihi:11 Mayıs 2020).
34 Malm, H., May, T., Francis, L. P., Omer, S. B., Salmon, D. A., & Hood, R. Ethics, pandemics, and the duty to treat. The American Journal of Bioethics, 2008; 8(8), 4-19. doi:10.1080/15265160802317974
35. World Health Organization (WHO). WHO/CDS/EPR/GIP/2007.2 Ethical considerations in developing a public health response to pandemic influenza. https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/70006/WHO_CDS_EPR_GIP_2007.2_eng.pdf;jsessionid=609EB8E49D885EF887A2E77BF84CBA14?sequence=1 (erişim tarihi: 10 Nisan 2020).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hemşirelik

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Hülya Leblebicioğlu ^* Bu kişi benim
0000-0003-4729-1987
Türkiye

Fatma Nair Bu kişi benim
0000-0003-1377-1026
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

5 Haziran 2020

Gönderilme Tarihi

13 Mayıs 2020

Kabul Tarihi

20 Mayıs 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 24 Sayı: EK-1

IZ

https://izlik.org/JA75FS76PW

Kaynak Göster

RIS / Bibtex