EVALUATION OF THE EFFICIENCY OF PUBLIC HOSPITALS IN MANISA PROVINCE USING DATA ENVELOPMENT ANALYSIS

Öz

Data Envelopment Analysis (DEA) is a method used to measure the relative efficiency of decision-making units across various sectors. In this study, the DEA method was applied to evaluate the efficiency of resource utilization in the healthcare sector and to compare hospital performance. The aim of this study is to analyze the efficiency of public hospitals in the province of Manisa using the DEA method. Data from 15 public hospitals in Manisa, obtained from the 2017 Public Hospitals Statistics Report published by the Ministry of Health’s General Directorate of Public Hospitals, were analyzed using the R programming language. An input-oriented CCR model was employed in the DEA. Through the applied efficiency analyses, the efficiency levels of the hospitals were determined, and areas requiring improvement were highlighted. The analysis revealed that 7 out of the 15 public hospitals included in the study were operating efficiently. The lowest efficiency score was found to be 0.586. It was determined that the 15 public hospitals in question operated at an average efficiency level of approximately 88%. The study emphasizes the need to develop strategies aimed at ensuring a more effective and balanced use of resources in hospitals with lower efficiency.

Anahtar Kelimeler

• Efficiency
• Data Envelopment Analysis
• Effectiveness Value
• Manisa
• Public Hospitals

MANİSA İLİNDEKİ KAMU HASTANELERİNİN VERİMLİLİKLERİNİN VERİ ZARFLAMA ANALİZİ İLE DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

Veri Zarflama Analizi (VZA), çeşitli sektörlerde karar verme birimlerinin göreli etkinliğini ölçmek için kullanılan bir yöntemdir. Bu çalışmada, sağlık sektöründe kaynak kullanımının verimliliğini değerlendirmek ve hastanelerin performanslarını kıyaslamak amacıyla VZA yöntemi uygulanmıştır. Bu çalışma, Manisa ilinde bulunan kamu hastanelerinin verimliliğini VZA yöntemi ile analiz etmeyi amaçlamaktadır. Manisa ilinde yer alan 15 kamu hastanesinin T.C. Sağlık Bakanlığı Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğünün 2017 yılına ait Kamu Hastaneleri İstatistik Raporundan elde edilen verileri, R programlama dili kullanılarak, VZA yöntemiyle analiz edilmiştir. VZA yöntemiyle yapılan analizde girdi yönelimli CCR modeli kullanılmıştır. Uygulanan verimlilik analizleri ile ele alınan hastanelerin verimlilik düzeyleri belirlenerek, iyileştirme yapılması gereken alanlarına dikkat çekmek hedeflenmektedir. Yapılan analizler sonucunda, çalışma kapsamındaki 15 kamu hastanesinin 7’sinin etkin olarak çalıştığı tespit edilmiştir. Etkinlik değeri en düşük 0,586 olarak bulunmuştur. Söz konusu 15 hastanenin yaklaşık olarak ortalama %88 etkinlik ile çalıştıkları belirlenmiştir. Bu çalışma, verimliliği düşük olan hastanelerde kaynakların daha etkili ve dengeli kullanılmasına yönelik stratejilerin geliştirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Verimlilik
• Veri Zarflama Analizi
• Etkinlik Değeri
• Manisa
• Kamu Hastaneleri

Kaynakça

1. Akman Dömbekci, H. (2020). Sağlık kurumlarında verimlilik üzerine kavramsal bir inceleme. Journal of Social and Humanities Sciences Research, 7(63), 3911-3916. http://dx.doi.org/10.26450/jshsr.2241
2. Alacaatlı, Y. (2019). Kamu sermayeli bankalar ile özel sermayeli bankaların etkinliklerinin karşılaştırılması: Türk bankacılık sektörü üzerine bir araştırma [Yüksek lisans tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=qs4T3YdPbcJv_c0Ubj5QCQ&no=M7DWq2U-59cgbYhvznyebA Erişim Tarihi:01.06.2025
3. Bağcı, H., & Konca, M. (2020). Türkiye'de Üçüncü Basamak Sağlık Hizmeti Veren Hastanelerin Teknik Etkinliğinin Değerlendirilmesi: Veri Zarflama Analizine Dayalı Bir Uygulama. Hastane Konuları, 99(2), 49–63. https://doi.org/10.1080/00185868.2020.1830008
4. Banker, R., Charnes, A. & Cooper, W. (1984) Veri Zarflama Analizinde Teknik ve Ölçek Verimsizliklerini Tahmin Etmek İçin Bazı Modeller. Yönetim Bilimi, 30, 1078-1092.
5. Charnes, A., Cooper, W.W. & Rhodes, E. (1978). Measuring the Efficiency of Decision Making Units. European Journal of Operational Research. 2(6): 429–444.
6. Charnes, A., Cooper, W.W., Lewın, A.Y., & Seiford, L. M. (1994), Data Envelopment Analysis: Theory, Methodology and Application, Kluwer Academic Publisher, Boston, USA.
7. Cooper W.W., Seıford L.W., & Tone K. (2000), Data Envelopment Analysis AComprehensive Text with Models, Application, References and DEA-Solver Software, Kluwer Academic Publishers, USA.
8. Çınaroğlu, S. (2018). Eğitim ve araştırma hastanesi olan ve olmayan hastanelerin teknik verimliliklerinin veri zarflama analizi ile karşılaştırılması. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 21(2), 179-198.

9. Danayiyen, A. & Yılmaz, S. (2022). “İstanbul'daki Devlet Hastaneleri ile Eğitim ve Araştırma Hastanelerinde Sağlık Kaynak Kullanımının Etkinliği: Bir Veri Zarflama Analizi Uygulaması”, International Journal of Disciplines Economics & Administrative Scienves Studies, (e-ISSN:2587 2168), Vol:8, Issue:43; pp: 453-461 http://dx.doi.org/10.29 228/ideas.63581
10. Dikmetaş, E. (2008). Sağlık kurumlarında verimlilik ve veri zarflama analizi. Verimlilik Dergisi, 2008(1), 55–77.
11. Fanchon, P. (2003), “Variable Selection For Dynamic Measures of Efficiency in the Computer Industry”, IAER, Vol. 9, No. 3, pp. 175-188.
12. Farrell, M.J. (1957), “The Measurement of Productive Efficiency”, Journal of The Royal Statistical Society, Vol. 120, No :3, S. 253-290.
13. Gong, G., Chen, Y., Gao, H., Su, D., & Chang, J. (2019). Sağlık Reformu Sonrasında Çin'in Sağlık Sisteminin Verimliliği Arttı mı? Bir ağ veri zarflama analizi ve tobit regresyon yaklaşımı. Uluslararası Çevre Araştırmaları ve Halk Sağlığı Dergisi, 16(23), 4847, 1-12. https://doi.org/10.3390/ijerph16234847
14. Güler, M. (2024). Veri Zarflama Analizi ile Hastane Verimliliğinin Değerlendirilmesi. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 27(3), 385-396. https://doi.org/10.61859/hacettepesid.1385302
15. Gülsevin, G., & Türkan, A. H. (2012). Afyonkarahisar hastanelerinin etkinliklerinin veri zarflama analizi ile değerlendirilmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi, 12(2), 1-8.
16. Hadian, S. A., Rezayatmand, R., Ketabi, S., Shaarbafchizadeh, N., & Pourghaderi, A. R. (2025). Evaluating hospital performance with additive DEA and MPI: The Isfahan University of Medical Science case study. BMC Health Services Research, 25(5). https://doi.org/10.1186/s12913-024-12145-y
17. Harmankaya, İ., Pekmezci, M. T. & Ergülen, A. (2021). Türkiye’de 1992 yılında kurulan devlet üniversitelerinin etkinlik ölçümü: Veri zarflama analizi uygulaması. Balıkesir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(1), 21-46.
18. İşbilen Yücel, L. (2010). Portföy etkinliğinin veri zarflama analizi ile ölçülmesi ve portföy etkinleştirilmesine yönelik bir uygulama [Doktora tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=siNntgC3PW4tHeDVL6qtug&no=KGaa0mbH-s4WETaTE87-1A Erişim tarihi:01.06.2025
19. Jung, S., Son, J., Kim, C., & Chung, K. (2023). Efficiency measurement using data envelopment analysis (DEA) in public healthcare: Research trends from 2017 to 2022. Processes, 11(3), 811. https://doi.org/10.3390/pr11030811
20. Moshiri, H., Aljunid, S. M., & Amin, R. M. (2010). Hospital Effıcıency: Concept, Measurement Technıques And Revıew Of Hospıtal Effıcıency Studies Malaysian Journal of Public Health Medicine, 10 (2), 35-43.
21. Mut, S., Kutlu, G. & Turgut, M. (2019). Türkiye’de Sağlık Alanında Veri Zarflama Analizi Yöntemi Kullanılarak Yapılan Makalelerin İncelenmesi. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 22(1), 207-244.
22. Okursoy, A., & Tezsürücü, D. (2015). Veri zarflama analizi ile göreli etkinliklerin karşılaştırılması: Türkiye’deki illerin kültürel göstergelerine ilişkin bir uygulama. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 21(2), 1–18. https://doi.org/10.18657/yecbu.92031
23. Özgener, Ş., & Küçük, F. (2008). Hastanelerde Modern Yönetim Felsefesinin Verimliliğe Etkisi: Gevher Nesibe Hastanesinde Bir Uygulama. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (19), 341-358.
24. Sun, M., Ye, Y., Zhang, G., Xue, Y., & Shang, X. (2023). Measuring the efficiency of public hospitals: A multistage data envelopment analysis approach. Frontiers in Public Health, 11, 1091811. https://doi.org/10.3389/fpubh.2023.1091811
25. Şenol, O., Metin, A., & Sezer Korucu, K. (2019). Ülkelerin ölüm göstergeleriyle karşılaştırılması: Veri Zarflama Analizi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2 (33), 82-103. http://dergipark.org.tr/sbe/issue/41368/532792
26. T.C. Sağlık Bakanlığı Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü (2018). Kamu Hastaneleri İstatistik Raporu – 2017. https://dosyamerkez.saglik.gov.tr/Eklenti/21853/0/kamu-hastaneleri-istatistik-raporu--2017pdf.pdf Erişim Tarihi: 01.06.2025
27. Yavuz, İ. (2001). Sağlık Sektöründe Etkinlik Ölçümü (Veri Zarflama Analizine Dayalı Bir Uygulama). Milli Prodüktivite Merkezi Yayınları No: 654
28. Yeşilaydın, G. (2017). Veri Zarflama Analizi ile Türkiye’de Sağlık Etkinliğinin Ölçülmesi: Sistematik Bir Analiz. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(1), 49-70. https://doi.org/10.1501/Asbd_0000000062