Altı Şapkalı Düşünme Tekniği ile Bütünleşik Yaratıcı Drama Uygulamalarının Eleştirel Düşünme Motivasyonundaki Rolü

Yıl 2026, Cilt: 21 Sayı: 1, 1 - 21, 30.01.2026

Hare Kılıçaslan , Sevde Dinçer

Öz

Mimarlık eğitimi; çok boyutlu düşünmeye ve problem çözmeye dayalı, yaratıcı yaklaşımı gerektiren karmaşık öğrenme süreçlerini kapsar. Bu sürecin etkin bir biçimde sürdürülebilmesi, öğrencilerin eleştirel düşünme becerilerini geliştirmelerini gerektirmektedir. Bu araştırmanın amacı, altı şapkalı düşünme tekniğiyle bütünleşik olarak yürütülen yaratıcı drama uygulamalarının öğrencilerin eleştirel düşünme motivasyonları üzerindeki etkisinin incelenmesidir. Uygulamalar, Karadeniz Teknik Üniversitesi Mimarlık Bölümü’nde 2024-2025 Eğitim Öğretim Güz Yarıyılı kapsamında Mimarlık ve Yaratıcı Drama seçmeli dersinde yer alan 26 öğrenci ile yürütülmüştür. Uygulamaların tamamlanmasının ardından odak grup görüşmeleri gerçekleştirilerek, elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Bulgular, uygulama süreçlerinin öğrencilerin empati kurma, çok yönlü değerlendirme, düşünsel esneklik, iş birliği ve kullanıcı odaklı tasarım gibi alanlarda farkındalık geliştirmelerine katkı sağladığını göstermektedir. Ayrıca, öğrencilerin uygulamalar sayesinde farklı bakış açılarına açık olma, kendi düşünce kalıplarını sorgulama süreçlerinde daha esnek tutumlar geliştirme becerilerini de pekiştirdikleri sonucuna ulaşılmaktadır. Bu bağlamda altı şapkalı düşünme tekniği ile bütünleşik yaratıcı drama yönteminin, mimarlık eğitiminin hem teorik hem de mimari proje stüdyosu gibi uygulamalı derslerinde pedagojik bir araç olarak değerlendirilebileceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Mimarlık eğitimi , Yaratıcı drama , Altı şapkalı düşünme tekniği , Eleştirel düşünme

The Role of Integrated Creative Drama Practices with the Six Thinking Hats Technique in Motivating Critical Thinking

Öz

Architectural education involves complex learning processes that require a creative approach based on multidimensional thinking and problem-solving. For this process to be carried out effectively, it is essential for students to develop their critical thinking skills. This study aims to examine the impact of creative drama practices, integrated with the Six Thinking Hats technique, on students’ motivation toward critical thinking. The practices were conducted with 26 students enrolled in the elective course Architecture and Creative Drama at the Department of Architecture, Karadeniz Technical University, during the Fall Semester of the academic year of 2024–2025. Following the completion of the practices, focus group interviews were held, and the data obtained were evaluated using content analysis. The findings indicate that the implementation process contributed to students' development of awareness in areas such as empathy, multidimensional evaluation, cognitive flexibility, collaboration, and user-centered design. Furthermore, it was concluded that through these practices, students reinforced their ability to remain open to different perspectives and adopt more flexible attitudes in questioning their own thought patterns. In this context, the integration of the Six Thinking Hats technique with creative drama can be considered a pedagogical tool applicable not only in theoretical courses but also in practice-based courses such as architectural design studios within architectural education.

Anahtar Kelimeler

Architectural education , Creative drama , Six thinking hats technique , Critical thinking

Kaynakça

• Adıgüzel, H. Ö. (2006). Yaratıcı drama kavramı, bileşenleri ve aşamaları. Yaratıcı Drama Dergisi, 1(1), 17-29.
• Adıgüzel, H. Ö. (2006). Yaratıcı drama kavramı, bileşenleri ve aşamaları. Yaratıcı Drama Dergisi, 1(1), 17-29.
• Adıgüzel, H. Ö. & Timuçin, E. (2010). The effect of creative drama on student achievement in the instruction of some development and learning theories. Procedia Social and Behavioral Sciences, 9, 1741–1746. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2010.12.393
• Adıgüzel, H. Ö. & Timuçin, E. (2010). The effect of creative drama on student achievement in the instruction of some development and learning theories. Procedia Social and Behavioral Sciences, 9, 1741–1746. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2010.12.393
• Aithal, P. S. & Suresh Kumar, P. M. (2017). Ideal analysis for decision making in critical situations through six thinking hats method. International Journal of Applied Engineering and Management Letters (IJAEML), 1(2), 1-9. https://doi.org/10.5281/zenodo.838378
• Aithal, P. S. & Suresh Kumar, P. M. (2017). Ideal analysis for decision making in critical situations through six thinking hats method. International Journal of Applied Engineering and Management Letters (IJAEML), 1(2), 1-9. https://doi.org/10.5281/zenodo.838378
• Akkılıç, G. & Koçyiğit, S. (2018). Felsefe dersinde altı şapkalı düşünme tekniğine dayalı etkinliklerin yaratıcılık, eleştirel düşünme ve akademik öz yeterliğe etkisi. Milli Eğitim Dergisi, 48(222), 233-253.
• Akkılıç, G. & Koçyiğit, S. (2018). Felsefe dersinde altı şapkalı düşünme tekniğine dayalı etkinliklerin yaratıcılık, eleştirel düşünme ve akademik öz yeterliğe etkisi. Milli Eğitim Dergisi, 48(222), 233-253.
• Akdemir, H. & Karakus, M. (2016). The effect of creative drama method on academic achievement: A meta-analysisstudy. International Journal of Active Learning, 1(2), 55-67.
• Akdemir, H. & Karakus, M. (2016). The effect of creative drama method on academic achievement: A meta-analysisstudy. International Journal of Active Learning, 1(2), 55-67.
• Anderson, J. (2014). Mimari tasarım (Çev: Neslihan Şık) (2. Baskı). İstanbul: Literatür Yayınları.
• Anderson, J. (2014). Mimari tasarım (Çev: Neslihan Şık) (2. Baskı). İstanbul: Literatür Yayınları.
• Arıdağ, L. & Aslan, A. E. (2012). Tasarım çalışmaları-1 stüdyosunda uygulanan yaratıcı drama etkinliklerinin mimarlık öğrencilerinin yaratıcı düşünce becerilerinin gelişimine etkisi. Megaron, 7(1), 49-77.
• Arıdağ, L. & Aslan, A. E. (2012). Tasarım çalışmaları-1 stüdyosunda uygulanan yaratıcı drama etkinliklerinin mimarlık öğrencilerinin yaratıcı düşünce becerilerinin gelişimine etkisi. Megaron, 7(1), 49-77.
• Aykaç, M. & Adıguzel, O. (2011). The effect of using creative drama as a method in social studies class on students’achievement. Kastamonu University Kastamonu Education Journal, 19(1), 297-314.
• Aykaç, M. & Adıguzel, O. (2011). The effect of using creative drama as a method in social studies class on students’achievement. Kastamonu University Kastamonu Education Journal, 19(1), 297-314.
• Ayvacı, H. Ş. & Yılmaz, B. C. (2009). Investigating the effect of drama activity called “mirrors and their usage” to student succession developed according to elaborating stage of 5e model. Procedia Social and Behavioral Sciences, 1, 2712–2717. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2009.01.480
• Ayvacı, H. Ş. & Yılmaz, B. C. (2009). Investigating the effect of drama activity called “mirrors and their usage” to student succession developed according to elaborating stage of 5e model. Procedia Social and Behavioral Sciences, 1, 2712–2717. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2009.01.480
• Azeez, R. O. (2016). Six thinking hats and social workers’ innovative competence: An experimental study. Journal of Education and Practice, 7(24), 149-153.
• Azeez, R. O. (2016). Six thinking hats and social workers’ innovative competence: An experimental study. Journal of Education and Practice, 7(24), 149-153.
• Barcın Kara, F. & Kayıran, B. K. (2024). The effect of creative drama method in 4th grade primary school values education. Educational Research & Implementation, 1(1), 21-40.
• Barcın Kara, F. & Kayıran, B. K. (2024). The effect of creative drama method in 4th grade primary school values education. Educational Research & Implementation, 1(1), 21-40.
• Bal İncebacak, B. (2023). The effect of creative drama courses taken by teacher candidates on critical thinking standards. Pedagogical Perspective, 2(2), 91-104. https://doi.org/10.29329/pedper.2023.18
• Bal İncebacak, B. (2023). The effect of creative drama courses taken by teacher candidates on critical thinking standards. Pedagogical Perspective, 2(2), 91-104. https://doi.org/10.29329/pedper.2023.18
• Bapoğlu, S. S., Açıkgöz, F., Kapısız, Ö. & Yılmaz, Ö. (2011). Hemşirelik öğrencilerinin eleştirel düşünme becerilerini geliştirmede drama yönteminin kullanılması. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 1(3), 17-21.
• Bapoğlu, S. S., Açıkgöz, F., Kapısız, Ö. & Yılmaz, Ö. (2011). Hemşirelik öğrencilerinin eleştirel düşünme becerilerini geliştirmede drama yönteminin kullanılması. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 1(3), 17-21.
• Batdi, V. & Batdi, H. (2015). Effect of creative drama on academic achievement: A meta analytic and thematic analysis. Educational Sciences: Theory & Practice, 15(6), 1459-1470. https://doi.org/10.12738/ estp.2015.6.0156
• Batdi, V. & Batdi, H. (2015). Effect of creative drama on academic achievement: A meta analytic and thematic analysis. Educational Sciences: Theory & Practice, 15(6), 1459-1470. https://doi.org/10.12738/ estp.2015.6.0156
• Brotherson, M. J. (1994). Interactive focus group interviewing: A qualitative research method in early intervention. Topics in Early Childhood Special Education, 14(1), 101-118. https://doi. org/10.1177/027112149401400110
• Brotherson, M. J. (1994). Interactive focus group interviewing: A qualitative research method in early intervention. Topics in Early Childhood Special Education, 14(1), 101-118. https://doi. org/10.1177/027112149401400110
• Corbusier, L. (2020). Mimarlık öğrencileriyle söyleşi (Çev: Samih Rifat) (9. Basım). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
• Corbusier, L. (2020). Mimarlık öğrencileriyle söyleşi (Çev: Samih Rifat) (9. Basım). İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
• Çevik, A. & Uygun, T. (2024). Examining the effects of creative drama onteacher efficacy belief, critical thinking disposition, emphatic tendency and reflective thinking tendency. Pegem Journal of Education and Instruction, 14(2), 67-77. https://doi.org/10.47750/pegegog.14.02.08
• Çevik, A. & Uygun, T. (2024). Examining the effects of creative drama onteacher efficacy belief, critical thinking disposition, emphatic tendency and reflective thinking tendency. Pegem Journal of Education and Instruction, 14(2), 67-77. https://doi.org/10.47750/pegegog.14.02.08
• De Bono, E. (2022). Altı şapkalı düşünme tekniği (Çev: M. Aşık Öztürk) (13. Basım). İstanbul: Remzi Kitabevi.
• De Bono, E. (2022). Altı şapkalı düşünme tekniği (Çev: M. Aşık Öztürk) (13. Basım). İstanbul: Remzi Kitabevi.
• Dienichieva, O. I., Komogorova, M. I., Lukianchuk, S. F., Teletska, L. I. & Yankovska, I. M. (2024). From Reflection to self-assessment: methods of developing critical thinking in students. International Journal of Computer Science & Network Security, 24(7), 148-156. https://doi.org/10.22937/IJCSNS. 2024.24.7.18
• Dienichieva, O. I., Komogorova, M. I., Lukianchuk, S. F., Teletska, L. I. & Yankovska, I. M. (2024). From Reflection to self-assessment: methods of developing critical thinking in students. International Journal of Computer Science & Network Security, 24(7), 148-156. https://doi.org/10.22937/IJCSNS. 2024.24.7.18
• Dilmaç, S. & Dilmaç, O. (2020). Görsel sanatlar dersinde yaratıcı drama yönteminin öğrencilerin eleştirel düşünme becerilerine etkisi. Yaratıcı Drama Dergisi, 15(1), 85-100. https://doi.org/10.21612/yader. 2020.005
• Dilmaç, S. & Dilmaç, O. (2020). Görsel sanatlar dersinde yaratıcı drama yönteminin öğrencilerin eleştirel düşünme becerilerine etkisi. Yaratıcı Drama Dergisi, 15(1), 85-100. https://doi.org/10.21612/yader. 2020.005