MEASUREMENT OF FINANCIAL PERFORMANCE OF DURABLE CONSUMER GOODS ENTERPRISES TRADED ON THE STOCK EXCHANGE BY COMBINED RATIOS (DUPONT) METHOD)

Yıl 2025, Cilt: 2 Sayı: 2, 83 - 94, 31.12.2025

Tunay Aslan

Öz

İşletmelerin finansal performansının ölçülmesinde birçok yöntem kullanılmakta olup DuPont yöntemi de bunlardan bir tanesidir. Bu yöntemde işletmelerin bilanço ve gelir tablosu dikkate alınarak çeşitli finansal oranlar hesaplanmaktadır. DuPont yönteminde işletmeleri aktif karlılıkları, aktif devir hızı, net kâr marjı, öz sermaye çarpanları hesaplanarak işletmenin öz sermaye karlılıkları belirlenmekte ve finansal performansı analiz edilmektedir. Bu analiz sayesinde benzer firmalar ya da sektör ortalamaları da mukayese edilebilmekte olup işletmenin karlılığı konusunda karşılaştırma yapılabilmektedir. DuPont analizinin işletmeler açısından bir diğer faydası da geleceğe dönük planlama ve tahminlerde bulunulabilmektir

DuPont analiz yöntemi ile bir işletmenin tek bir yılana ait finansal verileri uygulayarak statik bir değerlendirme yapılabileceği gibi periyodik finansal tablo verileri üzerinden dinamik bir değerlendirmede yapmak mümkündür. Ayrıca aynı sektör içerisinde faaliyet gösteren şirketlerin DuPont analizi kullanılarak elde edilen finansal performans sonuçları karşılaştırma yapılarak şirketlerin birbirlerine karşı zayıf ve güçlü yönleri ortaya koyulabilmektedir

Bu çalışmada Borsa’da işlem gören ve dayanıklı tüketim malzemeleri üreten şirketlerin işletme performansı DuPont analizi ile incelenmiştir. Analize konu olan şirketlerin 2018-2022 yıllarına ait bilanço ve gelir tablosu verilerinden yararlanılarak her bir şirketin sırasıyla aktif devir hızları, net kar marjları, aktif karlılıkları, öz kaynak çarpanları hesaplanmıştır. Analiz sonucunda şirketlerin DuPont performansları hesaplanmış ve şirketler finansal performanslarına göre sıralanmıştır.
Sonuç olarak dayanıklı tüketim malzemeleri üreten ve satan (ev eşyaları) şirketler arasında DuPont finansal performans analiz yöntemine göre sırasıyla en başarılı şirketlerin brlsm, vesbe, arzum olduğu en düşük DuPont ortalama değerine sahip şirketler ise sırasıyla iheva, arclk, vestl olduğu sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

: DuPont Analysis , Return on Assets , Return on Equity , Net Profit Margin

MEASUREMENT OF FINANCIAL PERFORMANCE OF DURABLE CONSUMER GOODS ENTERPRISES TRADED ON THE STOCK EXCHANGE BY COMBINED RATIOS (DUPONT) METHOD)

Öz

In this study, the operating performance of companies listed on the stock exchange and producing consumer durables is analysed by DuPont analysis. Using the balance sheet and income statement data of the companies subject to the analysis for the years 2018-2022, asset turnover rates, net profit margins, return on assets and equity multipliers of each company were calculated respectively. As a result of the analysis, the DuPont performance of the companies was calculated and the companies were ranked according to their financial performance.
As a result, it was concluded that the most successful companies among the companies producing and selling consumer durables (household goods) according to the DuPont financial performance analysis method are brlsm, vesbe, arzum and the companies with the lowest DuPont average value are iheva, arclk, vestl, respectively.

Anahtar Kelimeler

: DuPont Analysis , Return on Assets , Return on Equity , Net Profit Margin

Kaynakça

• Akyüz, K. Yıldırım, İ. & Akyüz, İ. (2020). Birleşik Oran Analizi (Dupont) Yöntemi ile Kâğıt ve Kâğıt Ürünleri Sanayi Sektöründe Performans Ölçümü, Bartın Orman Fakültesi Dergisi, 22(1), 164-169.
• Arslan, Ö. & Ülker, Y. (2021). İmalat Sektörünün Finansal Durumunun DuPont Analizi Yöntemiyle Değerlendirilmesi, Turkish Studies- Economics, Finance, Politics, 16(1), 51-66.
• Bolak, M. (2005). İşletme Finansı, Birsen Yayınevi,
• Büyükarıkan, U. Eryılmaz, C. (2020). Tarım Sektöründeki İşletmelerin Finansal Performansının DuPont Modeliyle Analizi, Erzincan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13(20), 129-141.
• Çakalı, K. (2021). İşletmelerde Finansal Performans Analizi: Dupont Modeli Uygulaması, İşletme Bilimi Özgün Çalışmaları, 122-142.
• Çelik, E. & Digün, O. (2018). DuPont Analizi Yöntemiyle Türk Çimento Sektörü’nün Finansal Performansının Değerlendirilmesi, Social, Mentality and Researcher Thinkers Journal, 4(11), 458-471.
• Ceylan, A. Korkmaz, T. (2017). İşletmelerde Finansal Yönetim. Ekin Yayınevi. 15 Baskı.
• Erdoğan, Y. (2022). Borsa İstanbul’da İşlem Gören Jantsa İşletmesi’nin Finansal Performanslarının DuPont Analiz Yöntemine Göre İncelenmesi:2013-2021 Dönemi, Euroasia Journal of Social Sciences & Humanities, 9(28), 9-24.
• Gümüş, U., T., & Çıbık, E. (2018). Borsa’da işlem gören gayrimenkul yatırım ortaklığı işletmelerinin birleşik oran analizi (dupont) yöntemiyle performansının ölçülmesi, Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(3). 2178-2194.
• Işıkçelik, F. Durur, F. & Günaltay, M.M. (2021). Özel Hastane Finansal Performansının DuPont Finansal Analiz Yöntemiyle Değerlendirilmesi, Alanya Akademik Bakış, 5(2), 773-791.
• Işıkçelik, F. Durur, F. & Günaltay, M. (2021). Özel Hastane Finansal Performansının DuPont Finansal Analiz Yöntemiyle Değerlendirilmesi, Alanya Akademik Bakış Dergisi, 5(2), 773-791.
• Karadeniz, E. Koşan, L. Günay, F. & Dalak, S. (2019). Otel İşletmelerinde Kârlılığı Etkileyen Değişkenlerin DuPont Analiz Tekniğiyle Ölçülmesi: Avrupa Borsalarında Ekonometrik Bir Analiz, Muhasebe ve Finansman Dergisi, 81, 12-36.
• Kefe, İ. (2023). COVID-19 pandemisinde DuPont analizi ile sağlık sektörünün finansal performansının incelenmesi. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 26(2): 461-478.
• Koşan, L. & Karadeniz, E. (2013). Türk İmalat Sektöründe Küçük, Orta ve Büyük Ölçekli İşletmelerin Finansal Performansının Dupont Analiz Tekniğiyle İncelenmesi, Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 45-62.
• Koşan, L. & Karadeniz, E. (2014). Konaklama ve Yiyecek Hizmetleri Alt Sektörünün Finansal Performansının Dupont Finansal Analiz Sistemi Kullanılarak İncelenmesi, Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 11 (2), 2014, 75-89.
• Okka, O. (2015). İşletme Finansmanı, Nobel Dağıtım, Baskı 6.
• Omağ A. (2020). DuPont Analizi ve Örnek Bir Uygulama, Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(1), 51-57.
• www.algolab.com.tr/LibraryDetails (06.10.2023).
• https://www.kap.org.tr/tr (07.10.2023).