THE NEED TO RELY ON THE PRESUMPTION OF THE ORDINARY COURSE OF LIFE IN PROVING THAT A BLANK PROMISSORY NOTE GIVEN AS SECURITY WAS COMPLETED CONTRARY TO THE COMPLETION AGREEMENT, AND AN EXAMPLE FROM PRACTICE CONCERNING A LEASE AGREEMENT

Öz

An incomplete promissory note is a note which, at the time it is issued, lacks one or more elements other than the drawer’s signature, but for which there is an agreement that these missing elements will be filled in later by the payee or a subsequent holder, and whose elements have been completed at the time it is presented for payment. In commercial practice, incomplete promissory notes are widely used to meet various needs. It is possible to issue an incomplete promissory note in cases where the amount or payee is not known at the outset, or a security instrument by leaving the amount section blank. When an incomplete promissory note is completed in accordance with the prior filling agreement between the parties, no dispute arises; however, disputes emerge if it is filled in contrary to the filling agreement. As a rule, in order for the drawer to prove the claim that the note has been filled in contrary to the filling agreement, conclusive evidence must be used. Therefore, it is beneficial for the drawer that the filling agreement be made in written form from the beginning. However, it may not always be possible to draw up a written agreement. In our study, we examine the conditions under which a tenant may rely on the presumption of the ordinary course of life in a negative declaratory action, in situations where a blank promissory note issued by university students as security when renting a house is completed by the landlord in breach of the filling agreement and enforcement proceedings are wrongfully initiated.

Anahtar Kelimeler

• Blank Promissory note
• Promissory note issued as security
• Completion Agreement
• Personal Defence
• Presumption of Ordinary Course of Life

TEMİNAT OLARAK VERİLEN AÇIK BONONUN DOLDURMA ANLAŞMASINA AYKIRI DOLDURULDUĞUNUN İSPATINDA HAYATIN OLAĞAN AKIŞI KARİNESİNE DAYANMA İHTİYACI VE KİRA SÖZLEŞMESİ İLE İLGİLİ UYGULAMADAN BİR ÖRNEK

Öz

Açık bono, tedavüle çıkarıldığı anda düzenleyenin imzası dışındaki bir ya da daha fazla unsuru eksik olan fakat bu unsurların ileride lehtar ya da sonraki hamillerden biri tarafından doldurulması hususunda anlaşılan ve ödeme için ibrazında unsurları tamamlanmış olan bonoya denir. Ticaret hayatında farklı ihtiyaçları karşılamak için açık bono yaygın biçimde kullanılmaktadır. Bono bedelinin, lehtarın başlangıçta belli olmadığı durumlarda ya da bir teminat senedi olarak bedel kısmı boş bırakılmak suretiyle de açık bono düzenlenmesi mümkündür. Açık bono, tarafların önceden yaptıkları doldurma anlaşmasına uygun olarak tamamlandığında uyuşmazlık yaşanmaz ancak anlaşmaya aykırı doldurulmaları hâlinde uyuşmazlık doğar. Düzenleyenin bononun doldurma anlaşmasına aykırı doldurulduğu yönündeki iddiasını ispat edebilmek için kural olarak kesin delillerden yararlanması gerekir. Bu nedenle başlangıçta doldurma anlaşmasının yazılı yapılması düzenleyen açısından yararlıdır. Ancak her zaman yazılı anlaşma yapmak mümkün olmayabilir. Çalışmamızda, üniversite öğrencilerinin ev kiralarken teminat olarak düzenleyip kiralayana verdikleri boş bononun kiralayan tarafından doldurma anlaşmasına aykırı doldurularak haksız yere icra takibi başlatılması durumunda; kiracının açtığı menfi tespit davasında hayatın olağan akışı karinesinden yararlanabilmesinin şartları incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Açık Bono
• Teminat Bonosu
• Doldurma Anlaşması
• Şahsi Defi
• Hayatın Olağan Akışı Karinesi

Kaynakça

1. Akil, Cenk/Topak, Süleyman: Şematik İcra ve İflas Hukuku, 2. Baskı, Seçkin Yayınevi, Ankara, 2024.
2. Alangoya, H. Yavuz: “Senede Karşı Senetle İspat” Kuralı ve “Hayatın Olağan Akışı” Kavramı, Prof. Dr. Necip Kocayusufpaşaoğlu için Armağan, 1. Baskı, Seçkin Yayınevi, Serozan, Rona, (Editör Ankara, 2004, s. 521-531.
3. Arkan, Sabih: Ticari İşletme Hukuku, 26. Baskı, Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü Yayınları, Ankara, 2020.
4. Arslan, Ramazan/Yılmaz, Ejder/Taşpınar Ayvaz, Sema/Hanağası, Emel: Medenî Usul Hukuku, 6. Baskı, Yetkin Yayınevi, Ankara, 2020.
5. Atalı, Murat/Ermenek, İbrahim: İcra ve İflas Hukuku Temel Hukuk Dizisi, 8. Baskı, Seçkin Yayınevi, Ankara, 2025.
6. Atay, Egemen: Kambiyo Senetlerinde Teminat Kaydı (Teminat Senetleri), 2. Baskı, Seçkin Yayınevi, Ankara, 2020.
7. Ayan, Serkan: Kefalet Sözleşmesi, 1. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara, 2018.
8. Aydoğdu, Murat/Kahveci, Nalan: Türk Borçlar Hukuku, Özel Borç İlişkileri, 4. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara, 2019.

9. Bahtiyar, Mehmet/Taşdelen, Nihat/Biçer, Levent/Hamamcıoğlu, Esra: Kıymetli Evrak Hukuku, 1. Baskı, Beta Yayınevi, İstanbul, 2022.
10. Battal, Ahmet: Açık Poliçe ile Açığa İmzalı Adi Senetlerin Karşılaştırılması ve Bir Sonuç, Yargıtay Dergisi, Cilt: 20, Sayı: 1-2, 1994, s. 93-107.
11. Bilgili, Fatih/Demirkapı, Ertan: Kıymetli Evrak Hukuku, 5. Baskı, Dora Yayınevi, Bursa, 2018.
12. Bozer, Ali/Göle, Celal: Kıymetli Evrak Hukuku, 7. Baskı, Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü Yayınları, Ankara, 2017.
13. Bozkurt, Tamer: Kıymetli Evrak Hukuku, 2. Baskı, Yetkin Yayınevi, Ankara, 2021.
14. Büyükişler, Aslıhan: Teminat Senetleri, (TEZ), Ankara, 2022, Erişim: tez.yok.gov.tr (31.01.2026).
15. Can, Mertol: Kıymetli Evrak Hukuku, 2. Baskı, İmaj Yayınevi, Ankara, 2012.
16. Coşkun, Mahmut: Kıymetli Evrak Hukuku Bono-Poliçe-Çek, 9. Baskı, Seçkin Yayınevi, Ankara, 2025.
17. Çamoğlu, Ersin: Tedavül Senetlerinde Borçlunun Defileri (Savunmaları), BATİDER Cilt: 35, Sayı: 3, 2019, s. 5-35. (Anılış: 2019)
18. Çamoğlu, Ersin: Kıymetli Evrak Hukukunun Temel İlkeleri, 1. Baskı, Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2020.
19. Domaniç, Hayri: Kıymetli Evrak Hukuku ve Uygulaması TTK Şerhi IV, 1. Baskı, Eskin Matbaası, İstanbul, 1990.
20. Dural, Mustafa/Sarı, Suat: Türk Özel Hukuku, Cilt I, Temel Kavramlar ve Medeni Kanunun Başlangıç Hükümleri, 19. Baskı, Filiz Kitabevi, İstanbul, 2019.
21. Eriş, Gönen: Türk Ticaret Hukuku Hükümlerine Göre Kıymetli Evrak Poliçe-Bono-Çek-Makbuz Senedi-Varant, 2. Baskı, Seçkin Yayınevi, Ankara, 2016.
22. Eroğlu, Orhan: Şematik İcra ve İflas Hukuku, 2. Baskı, Seçkin Yayınevi, Ankara, 2025.
23. Göksoy, Yaşar Can: Kambiyo Senetlerine Dayalı Menfi Tespit Davalarında İspat Yükü Açısından “Hayatın Olağan Akışı” Kavramı, editörler: Zabunoğlu, H. Gökçe/ Can, Ozan/ Orbay Ortaç, Nurdan/ Kalender, Emre, Ticaret Hukuku Sempozyumu 2021 Sorunlar ve Çözüm Önerileri 9-12 Şubat 2021, 1. Baskı, Yetkin Yayınevi, Ankara, 2021, s. 539-562.
24. Guhl, Theo: Das Schweizerische Obligationenrecht, Zürich, 1980.
25. Gürbüz, A. Hulûsi: Yargıtay Uygulaması Işığında Ticari Senetlerin İptali Davaları ve Ticari Senetlere Özgü Sorunlar, 1. Baskı, Arpaz Matbaacılık, İstanbul, 1984.
26. Hakenberg, Wolfgang/Rock, Jürgen: Ausstellung und Form des Wechsels, Ebenroth, Carsten Thomas/ Boujong, Karlheinz, (editörler) Handelsgesetzbuch, München, 2024, Nr 38, Erişim Tarihi: 18.02.2026, Beckonline -die Datenbank.
27. Han, Işık Aslı: ‘İsviçre ve Türk Yargı Uygulamasında Vekilin Özen Yükümlülüğünü İhlalinde İspat Yükünün Dağılımı’, TAAD, 2025, S. 62, s.567-586.
28. Helvacı, Mehmet: Kambiyo Senetlerinde Defiler, Prof. Dr. Hüseyin Ülgen’e Armağan, 1. Baskı, Teoman, Ömer (editör) İstanbul, 2007.
29. Honsell, Heinrich/Vogt, Nedim Peter/Watter, Rolf, Obligationenrecht II Art. 530-1186 OR, Basel, 2002. İmregün, Oğuz: Kıymetli Evrak Hukuku, 3. Baskı, Filiz Kitabevi, İstanbul, 2007.
30. İnan, Nurkut: Türk Hukukunda Hatır Senetleri ve Özellikle Hatır Bonoları, 1. Baskı, Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü Yayınları, Ankara, 1969.
31. Karahan, Sami: Ticari İşletme Hukuku, 27. Baskı, Mimoza Yayınevi, Konya, 2015.
32. Karakaş, Fatma Tülay: ‘Karine Kavramı, Kanuni Karineler ve Varsayımlar’, AÜHFD, 2013, C. 62, S.3, s.729-760.
33. Karayalçın, Yaşar: Ticaret Hukuku Dersleri II. Ticari Senetler (Tedavül Senetleri), 1. Baskı, Güzel İstanbul Matbaası, Ankara, 1957.
34. Karlı, Özlem: Sebebi Gösterilmeyen Borç Tanıması, yayımlanmamış doktora tezi, İstanbul, 2007, Erişim: https://nek.istanbul.edu.tr/ekos/TEZ/42943.pdf (30.01.2026).
35. Kendigelen, Abuzer/Kırca, İsmail: Kıymetli Evrak Hukuku Genel Esaslar Kambiyo Senetleri, 1. Baskı, Onikilevha Yayınevi, İstanbul, 2019.
36. Kınacıoğlu, Naci: Kıymetli Evrak Hukuku, 5. Baskı, Feryal Matbaacılık, Ankara, 1999.
37. Kocayusufpaşaoğlu, Necip: Güven Nazariyesi Karşısında Borç Sözleşmelerinde Hata Kavramı, 1. Baskı, İstanbul Üniversitesi Yayınları, İstanbul, 1968.
38. Kuhn, Hans: Art. 1000 Blankowechsel, Roberto, Vito/ TRÜEB, Hans Rudolf, (editörler) CHK-Handkommentar zum Schweizerischer Privatrecht, Zürich, 2024.
39. Kuntalp, Erden: ‘Teminat Kavramı, Teminat Türleri ve Bunlardan Doğan Sorumluluk’ Prof. Dr. Reha Poroy’a Armağan, 1. Baskı, İstanbul Üniversitesi Avrupa Hukuku Araştırma ve Uygulama Merkezi Yayını, İstanbul, 1995.
40. Kuru, Baki/Arslan, Ramazan/Yılmaz, Ejder: İcra ve İflas Hukuku, 23. Baskı, Yetkin Yayınevi Ankara, 2009.
41. Lohmann, F Melinda: Wissen, Wille und Erklärungen von Maschinen, Zürich, 2024.
42. Mersin, Bilge Utkan: Açık Kambiyo Senetlerinin Zayi Olması ve İptali, MÜHF-HAD Cilt: 29, Sayı: 2, 2023, s.1562-1580. Noack, Ulrich/Kremer, Sascha: BGB § 126, BGB Allgemeiner Teil, Baden-Baden, 2021.
43. Oğuzman, M. Kemal/Barlas, Nami: Medeni Hukuk Giriş- Kaynaklar- Temel Kavramlar, 31. Baskı, Onikilevha Yayınevi, İstanbul, 2016.
44. Oğuzman, M. Kemal/Öz, Turgut: Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Cilt 1, 22. Baskı, Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2024.
45. Özdamar, Mehmet/Göktürk, Kürşat/Can, Mehmet Çelebi/Kaşak, Esra: Kıymetli Evrak Hukuku, 4. Baskı, Adalet Yayınevi Ankara, 2023.
46. Özekes, Muhammet: Karar İncelemesi-İş Akdinin Sona Ermesinde Boşa Atılan İmza, AÜHFD, Cilt: 51, Sayı: 3, 2002, s. 51-64.
47. Özen, Burak: Kefalet Sözleşmesi, 1. Baskı, Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2008.
48. Özsoy, Ahmet: Kambiyo Senetlerinde İrade Sakatlıkları ve Üçüncü Kişilere İleri Sürülmesi, Prof. Dr. Feyzi Necmeddin Feyzioğlu’nun Anısına Armağan, Oktay Özdemir, Saibe (editör), 1. Baskı, Onikilevha Yayınevi, İstanbul, 2020.
49. Öztan, Fırat: Kıymetli Evrak Hukuku, 2. Baskı, Turhan Yayınevi, Ankara, 1997.
50. Pekcanıtez, Hakan/Atalay, Oğuz/Özekes, Muhammet: İcra ve İflas Hukuku Temel Bilgiler, 13. Baskı, Yetkin Yayınevi, Ankara, 2016.
51. Poroy, Reha/Tekinalp, Ünal: Kıymetli Evrak Hukuku Esasları, 24. Baskı, Vedat Yayınevi, İstanbul, 2021.
52. Pulaşlı, Hasan: Kıymetli Evrak Hukukunun Esasları, 6. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara, 2018.
53. Reisoğlu, Seza: Kefalet, 1. Baskı, Ayyıldız Matbaası, Ankara, 1992.
54. Rizzi, Marco Athos: Art. 991, Gezogener Wechsel, OR Kommentar zum Schweizerischen Obligationenrecht Kommentar, Kostkiewicz, Jolanta Kren/Wolf, Stephan/ Amstutz Marc/Fankhauser, Roland, (editörler) Zürich, 2023.
55. Säcker, Franz Jürgen/ Rıxecker, Roland/ Oetker, Hartmut/ Lımperg, Bettina/ Schubert, Claudia: Münchener Kommentar zum Bürgerlichen Gesetzbuch BGB, §126 Schriftform -Blankounterschrift, München, 2025.
56. Sayhan, İsmet, Kambiyo Senetlerinde Mücerretlik İlkesi ve Bedel İlişkisi, 1. Baskı, Yetkin Yayınevi, Ankara, 2006.
57. Şener, Hami, O.: Ticari İşletme Hukuku, 2. Baskı, Seçkin Yayınevi, Ankara, 2020.
58. Tandoğan, Haluk: Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri, C. II, 5. Baskı, Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2010.
59. Tanrıver, Süha: Medenî Usûl Hukuku, Cilt 1, 2. Baskı, Yetkin Yayınevi, Ankara, 2018.
60. Tekinay, Selâhattin Sulhi/Akman, Sermet/Burcuoğlu, Halûk/Altop, Atillâ: Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 7. Baskı, Filiz Kitabevi, İstanbul, 1993.
61. Tok, Ozan: Medeni Usul Hukukunda Delil Başlangıcı, 1. Baskı, Seçkin Yayınevi, Ankara, 2016.
62. Tuna, Ergun/Göç Gürbüz, Diğdem: Ticaret Hukuku Prensipleri Kıymetli Evrak, 11. Baskı, Beta Yayınevi, İstanbul, 2024.
63. Tüzemen Atik, Ebru: Açık Kambiyo Senetleri, 3. Baskı, Seçkin Yayınevi, Ankara, 2021.
64. Ülgen, Hüseyin/Helvacı, Mehmet/Kendigelen, Abuzer/Kaya, Arslan/Nomer Ertan, N. Füsun: Ticari İşletme Hukuku, 5. Baskı, Onikilevha yayınevi, İstanbul, 2015.
65. Ülgen, Hüseyin/ Helvacı, Mehmet/Kaya, Arslan/Nomer Ertan, Füsun: Kıymetli Evrak Hukuku, 14. Baskı, Vedat Yayınevi, İstanbul, 2021.
66. Yavuz, Cevdet: Türk Borçlar Hukuku Özel Hükümler, 5. Baskı, Beta Yayınevi, İstanbul, 1997.
67. Yenice, A. Özge: Teminat Sözleşmelerinde Rücu İlişkileri, 1. Baskı, Onikilevha Yayınevi, İstanbul, 2009.
68. Yılmaz, Lerzan: Tedavül Senetlerinde (Çek-Bono-Poliçe’de) Def’iler, 2. Baskı, Aristo Yayınevi, İstanbul, 2017.