MÜKERRER SUÇLULUK BAĞLAMINDA AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ'NDEKİ THREE STRIKES (ÜÇ VURUŞ) DÜZENLEMELERİ VE TÜRK CEZA HUKUKUNDA TEKERRÜR KURUMUNUN KARŞILAŞTIRMALI İNCELEMESİ

Öz

Bu çalışmada, mükerrer suçluluğa bağlanan hukuki sonuçlar bakımından Türk ceza hukukundaki tekerrür kurumu ile Amerika Birleşik Devletleri hukukunda uygulanan Three Strikes yasaları karşılaştırmalı hukuk perspektifiyle incelenmiştir. Çalışmada öncelikle 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nda düzenlenen tekerrür kurumunun hukuki niteliği, uygulanma şartları ve sonuçları ele alınmış; kurumun ceza artırımı sebebi olmaktan ziyade mükerrirlere özgü infaz rejimi ve infaz sonrası denetim mekanizmaları öngören infaz hukukuna özgü bir müessese niteliği taşıdığı ortaya konulmuştur. Bu kapsamda tekerrürün maddi ceza hukuku, infaz hukuku ve güvenlik tedbirleri teorisi bakımından doğurduğu tartışmalar değerlendirilmiş; kurumun Türk ceza hukuku sistematiği içerisindeki yeri incelenmiştir. Devamında Washington ve Kaliforniya eyaletleri esas alınarak Three Strikes yasalarının tarihsel gelişimi, kriminolojik temelleri ve normatif yapısı değerlendirilmiştir. Bu çerçevede mükerrer suçluluğa ilişkin düzenlemelerin suçun önlenmesi, kamu güvenliğinin sağlanması ve tehlikeli suçluların toplumdan uzaklaştırılması bakımından üstlendikleri işlevler incelenmiş; seçici etkisizleştirme (selective incapacitation) ve suç kariyeri (criminal career) teorilerinin sistem üzerindeki etkileri ele alınmıştır. Son olarak her iki kurum, hukuki niteliği, uygulanma şartları ve doğurduğu sonuçlar bakımından mukayeseli olarak değerlendirilerek, farklı ceza siyaseti anlayışlarının mükerrer suçluluğa yaklaşımı ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Tekerrür
• mükerrer suçluluk
• ceza siyaseti
• etkisizleştirme.
• Three Strikes
• Three Strikes
• Three Strikes
• Three Strikes

WITHIN THE CONTEXT OF RECIDIVISM: A COMPARATIVE ANALYSIS OF THREE STRIKES LAWS IN THE UNITED STATES AND THE INSTITUTION OF RECIDIVISM IN TURKISH CRIMINAL LAW

Öz

This study examines the institution of recidivism in Turkish criminal law and the Three Strikes laws in the United States from a comparative law perspective with particular regard to the legal consequences attached to repeat offending. First, the study analyzes the legal nature, conditions of application, and consequences of recidivism under Article 58 of the Turkish Penal Code, arguing that the institution functions not as a sentencing enhancement mechanism but rather as institution of execution law involving a special execution regime for repeat offenders and post-release supervision measures. In this context, debates concerning recidivism within substantive criminal law, enforcement law, and the theory of security measures are evaluated, and its position within the Turkish criminal justice system is examined. Subsequently, the historical development, criminological foundations, and normative structure of the Three Strikes laws are analyzed with particular reference to the Washington and California models. The study further explores the role of selective incapacitation and criminal career theories in shaping repeat offender policies and comparatively evaluates both institutions in terms of their legal nature, conditions of application, and legal consequences.

Anahtar Kelimeler

• Recidivism
• Three Strikes
• repeat offending
• penal policy
• incapacitation.

Kaynakça

1. Akbulut, Berrin: Ceza Hukuku Genel Hükümler, 12.Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara, 2025.
2. Alpaslan, Selin: Ceza Hukukunda Kriminolojik Tehlikelilik, Adalet Yayınevi, Ankara, 1. Baskı, 2024.
3. Altunç, Mehmet Sinan: Ceza Hukukunda Tekerrür, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Galatasaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul, 2010.
4. Artuk, Mehmet Emin / Gökcen, Ahmet / Alşahin, Mehmet Emin / Çakır, Kerim: Ceza Hukuku Genel Hükümler, 18. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara, 2024.
5. Auerhahn, Kathleen: Selective Incapacitation and Public Policy: Evaluating California's Imprisonment Crisis, State University of New York Press, Albany, 2022.
6. Barr, Loren L.: “The Three Strikes Dilemma: Crime Reduction at Any Price”, Santa Clara Law Review, C. 36, S. 1, 1995. Bayramoğlu / Reşat: “Tekerrürde Cezanın Çekilmiş Olması Şart Değil Mi ?, Adalet Dergisi, S:12, 1944.
7. Beale, Sara Sun: “The Story of Ewing v. California: Three Strikes Laws and the Limits of the Eighth Amendment Proportionality Review”, Criminal Law Stories (Donna Coker / Robert Weisberg eds.), 2013.
8. Blumstein, Alfred / Cohen, Jacqueline / Roth, Jeffrey A. / Visher, Christy A. (Editörler): Criminal Careers and “Career Criminals”: Volume I, National Academy Press, Washington D.C., 1986.

9. Blumstein, Alfred / Cohen, Jacqueline: “Reducing Crime Through Predictions of Recidivism”, Von Hirsch, Andrew / Blumstein, Alfred (Editörler), Crime and Justice, C. 9, University of Chicago Press, Chicago, 1987.
10. Brown, Brian / Jolivette, Greg: Three Strikes: The Impact After More Than a Decade: A Primer, Legislative Analyst’s Office, Sacramento, 2005.
11. Caulkins, Jonathan P.: “How Large Should the Strike Zone Be in ‘Three Strikes and You're Out’ Sentencing Laws?”, Journal of Quantitative Criminology, C. 17, S. 3, 2001.
12. Chen, Elsa.:”Impacts of Three Strikes and You’re Out’ on Crime Trends in California and throughout the United States”, Journal of Contemporary Criminal Justice, C.24, S.4, 2008.
13. Chen, Elsa: Impact of Three Strikes and Truth in Sentencing on the Volume and Composition of Correctional Populations, U.S. Department of Justice, Washington D.C., 2001.
14. Clark, John / Austin, James / Henry, D. Alan: “Three Strikes and You’re Out”: A Review of State Legislation, National Institute of Justice, Washington D.C., 1997.
15. Clear, Todd R. / Frost, Natasha A. / Carr, Michael / Dhondt, Geert / Braga, Anthony / Warfield, Garrett A.R.: Predicting Crime through Incarceration: The Impact of Rates of Prison Cycling On Rates of Crime in Communities, National Institute of Justice, Washington D.C., 2014.
16. Congressional Record, Vol. 139, No. 147, House of Representatives, 26 October 1993.
17. Demirbaş, Timur: Ceza Hukuku Genel Hükümler, 15. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2022.
18. Dönmezer, Sulhi / Erman, Sahir: Nazari ve Tatbiki Ceza Hukuku, 14. baskı, C:3, Der Kitabevi, İstanbul, 2020.
19. Dülger, Murat Volkan: Ceza Hukuku Genel Hükümler, 2. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2023.
20. Erem, Faruk: “Tekerrür Hakkındaki Kanun Hükümlerinin Tetkiki”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 2, S. 1, 1944.
21. Erem, Faruk: “Tekerrürde Cezanın Çekilmiş Olması Şart Değildir”, Adalet Dergisi, S:10, 1944.
22. Erickson, Maynard L.: “Delinquency in a Birth Cohort: A New Direction in Criminological Research”, Journal of Criminal Law and Criminology, C. 64, S. 3, 1974.
23. Gölcüklü, Feyyaz: Türk Ceza Sistemi: Hürriyeti Bağlayıcı Cezalar, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayınları, Ankara, 1966.
24. Greenwood, Peter W./ Everingham, Susan S./ Chen, Elsa / Abrahamse, Allan F./ Merritt, Nancy / Chiesa, James: Three Strikes Revisited: An Early Assessment of Implementation and Effects, RAND, Santa Monica, 1998.
25. Helland, Eric / Tabarrok, Alexander: “Does Three Strikes Deter? A Non-Parametric Estimation”, Journal of Human Resources, C. 42, S. 2, 2007.
26. İçel, Kayıhan / Sokullu-Akıncı, Füsun / Özgenç, İzzet / Sözüer, Adem / Mahmutoğlu, Fatih Selami / Ünver, Yener: İçel Yaptırım Teorisi, 2. Bası, İstanbul, 2002.
27. Karakehya, Hakan / Yalvaç, Gürsel: Ceza Hukuku Genel Hükümler, 3. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara, 2026.
28. Karch, Andrew / Cravens, Matthew: “Rapid Diffusion and Policy Reform: The Adoption and Modification of Three Strikes Laws”, State Politics & Policy Quarterly, C. 14, S. 4, 2014.
29. Kayançiçek, Murat / Arslan, Çetin: Suçta Tekerrür, 1. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2009.
30. King, Ryan S./ Mauer, Marc: Aging Behind Bars: “Three Strikes” Seven Years Later, The Sentencing Project, Washington D.C., 2001.
31. Koca, Mahmut/Üzülmez, İlhan: Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 17.Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2024.
32. Lewis, Sara J.:”The Cruel and Unusual Reality of California’s Three Strikes Law: Ewing v.California and the Narrowing of the Eight Amendment’s Proportionality Principle”, Denver University Law Review, C.81, S.2, 2003.
33. Marvell, Thomas B. / Moody, Carlisle E.: “The Lethal Effects of Three-Strikes Laws”, The Journal of Legal Studies, C. 30, S. 1, 2001.
34. Özbek, Veli Özer: İnfaz Hukuku, 22. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2026.
35. Özbek,Veli Özer/Doğan, Koray/Meraklı, Serkan/Bacaksız, Pınar/Başbüyük, İsa: Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 16. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2025.
36. Özgenç, İzzet: Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 20. Bası, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2024.
37. Öztürk, Bahri/ Erdem, Mustafa Ruhan: Uygulamalı Ceza Hukuku ve Güvenlik Tedirleri Hukuku, 22.Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2022.
38. Rosenberger, Jared S. / Callanan, Valerie J.: “The Influence of Media on Penal Attitudes”, Criminal Justice Review, C. 36, S. 4, 2011.
39. Shepherd, Joanna M.: “Fear of the First Strike: The Full Deterrent Effect of California’s Two and Three-Strikes Legislation”, Journal of Legal Studies, C. 31, S. 1, 2002.
40. Sloan III, John J.: “Three Strikes Laws”, Kerley, Kent (Editör), Encyclopedia of Corrections, Wiley-Blackwell, Hoboken, 2016.
41. Şentürk, Kıvanç: “Amerika Birleşik Devletleri'nde Yüksek Riskli Suçlular Hakkında Uygulanan Özel Tedbirler”, Ceza Hukuku Dergisi, C. 16, S. 45, 2021.
42. TBMM, Temel Ceza Kanunlarına Uyum Amacıyla Çeşitli Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu (1/335), Dönem 23, Yasama Yılı 2.
43. Three-Time Loser Act of 1993 (H.R. 3424), 103rd Congress, 1st Session (1993).
44. Üzülmez, İlhan: “Türk Hukukunda Tekerrür”, Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 10, S. 1-2, 2002.
45. Wolfgang, Marvin E. / Figlio, Robert M. / Sellin, Thorsten: Delinquency in a Birth Cohort, 2. Baskı, University of Chicago Press, Chicago, 1987.
46. Willis, James J.: “Punishment and Democracy: Three Strikes and You're Out in California. Franklin E. Zimring, Gordon Hawkins, and Sam Kamin”, Crime, Law and Social Change, C. 47, 2007.
47. Zafer, Hamide: Ceza Hukuku Genel Hükümler TCK m.1-75, 8.Bası, Beta Yayıncılık, İstanbul, 2021.