Derleme

Aydınlatma ve Işığın İnsan Yaşam ve Sağlığı Üzerindeki Etkileri

Cilt: 4 Sayı: 3 8 Ağustos 2023
Selahattin Küçük
PDF İndir
TR EN

Aydınlatma ve Işığın İnsan Yaşam ve Sağlığı Üzerindeki Etkileri

Öz

İnsanlar suni/yapay ışık kaynaklarının kullanıma girdiği 19. yüzyılın sonlarına kadar tüm yaşamını güneş’in hareketlerine göre düzenlemiş ve gün içine yaymıştır. Kapalı ortamlarda yaşamını, çalışmalarını, üretimini ise güneş ışığını olabildiğince iç mekânlara taşıyarak gerçekleştirmiştir. Ancak günümüzde insanlar şehirleşmenin ve teknolojinin getirdiği şartlar sonucu güneş ışığının giremediği kapalı alanlarda, bazen tüm gece boyunca zamanlarını geçirmek zorundadırlar. Işığın ulaşamadığı kapalı alanlar ile gece boyunca ihtiyaç nedeniyle gerekli olan suni/yapay ışık kaynakları tarih boyunca zamanla gelişerek özellikle 20. yüzyılda çok önemli bir seviyeye gelmiştir. Hayatımızın vazgeçilmez kaynağı gün ışığının, mevsimlere, gün içinde konumuna göre renk sıcaklığı ve şiddeti sürekli değişirken, yapay ışık kayakları ile sağlanan aydınlatma devrede olduğu sürece sabittir. Var oluşundan itibaren gün ışığına göre biyolojik, psikolojik ve fizyolojik yapısı oluşan insanların, suni ışık kaynaklarının yarattığı sorunlardan korunması, daha sağlıklı, daha verimli ve konforlu yaşamını, çalışmasını sürdürebilmesi için suni aydınlatmanın gün ışığına uyumlu hale getirilmesi, gece ise sirkadiyen ritminin bozulmaması, kullanılan teknolojik ürünlerden etkilenmemesi için gerekli tedbirlerin alınması gerekir. Bu çalışmada suni/yapay ışık kaynakları ile teknolojik ürünlerden çıkan ışığın insanların biyolojik saatini etkiyerek sirkediyen ritiminin bozulması ve sonrasında kişinin biyolojik, psikolojik ve fizyolojik sorunlarla karşılaşmaması için yapılması gerekenler hakkında bilgi verilecektir.

Anahtar Kelimeler

sirkadiyan ritim, biyolojik ritim, gangliyon hücreleri, kortizol hormonu, melatonin hormonu

Kaynakça

  1. 1. Giray, E. (2009). Dinamik Aydınlatma ve Uygulaması. Yüksek Lisans Tezi. Fen Bilimleri Enstitüsü. Yıldız Teknik Üniversitesi. İstanbul
  2. 2. Aktaş, İ. (2012). Dinamik aydınlatmanın insan sağlığı üzerindeki etkileri. Yüksek Lisans Tezi. Fen Bilimleri Enstitüsü. Yıldız Teknik Üniversitesi. İstanbul
  3. 3. Understanding Color Temperature: Erişim adresi : https://www.us.lumistrips. com/lumistrips-blog/color-temperature-explained/ . Erişim tarihi: 25.04.2023
  4. 4. David M. Berson, Strange vision: ganglion cells as circadian photoreceptors, Trend in Neurosciences. 2003. Vol.26 No.6
  5. 5. Aydoğdu, S. İnsan Odaklı Aydınlatma. VI. Elektrik Tesisat Ulusal Kongre ve Sergisi. 16 -19 Ekim 2019, İzmir
  6. 6. Şahin, D. (2012) Aydınlatma Tasarımının Kullanıcı Üzerindeki Fizyolojik ve Psikolojik Etkileri Açısından İncelenmesi, Yüksek Lisans Tezi. Fen Bilimleri Enstitüsü. İstanbul Teknik Üniversitesi, İstanbul.
  7. 7. Smolders, K. C. H. J. (2013). Daytime light exposure : effects and preferences, PhD Thesis. Eindhoven University of Technolgy. Eindhoven. Hollanda
  8. 8 Dinçarslan, H. Sirkadiyen Ritim (CRH) Vücut Saati. Erişim adresi: https:// saglikliolalim.com/sirkadyenritim/#Resimlerdeki_Circadian_Rhythm. Erişim tarihi: 22.04.2023
  9. 9. Özge, M. (2019). İnsan Odaklı Aydınlatmanın Farklı Ortamlar İçin İncelenmesi, İnsan Üzerindeki Fizyolojik Ve Psikolojik Etkilerinin Araştırılması. Yüksek Lisans Tezi. Fen Bilimleri Enstitüsü. Marmara Üniversitesi. İstanbul.
  10. 10. Mavi Işık Filtresi Nedir? Mavi Işığın Zararları. Erişim adresi : https:// teknoloji.org/mavi-isik-filtresi-nedir-mavi-isigin-zararlari/ . Erişim tarihi: 27.04.2023

Kaynak Göster

APA
Küçük, S. (2023). Aydınlatma ve Işığın İnsan Yaşam ve Sağlığı Üzerindeki Etkileri. Yeni Yüzyıl Journal of Medical Sciences, 4(3), 95-102. https://izlik.org/JA92DU45HK
AMA
1.Küçük S. Aydınlatma ve Işığın İnsan Yaşam ve Sağlığı Üzerindeki Etkileri. JMS. 2023;4(3):95-102. https://izlik.org/JA92DU45HK
Chicago
Küçük, Selahattin. 2023. “Aydınlatma ve Işığın İnsan Yaşam ve Sağlığı Üzerindeki Etkileri”. Yeni Yüzyıl Journal of Medical Sciences 4 (3): 95-102. https://izlik.org/JA92DU45HK.
EndNote
Küçük S (01 Ağustos 2023) Aydınlatma ve Işığın İnsan Yaşam ve Sağlığı Üzerindeki Etkileri. Yeni Yüzyıl Journal of Medical Sciences 4 3 95–102.
IEEE
[1]S. Küçük, “Aydınlatma ve Işığın İnsan Yaşam ve Sağlığı Üzerindeki Etkileri”, JMS, c. 4, sy 3, ss. 95–102, Ağu. 2023, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA92DU45HK
ISNAD
Küçük, Selahattin. “Aydınlatma ve Işığın İnsan Yaşam ve Sağlığı Üzerindeki Etkileri”. Yeni Yüzyıl Journal of Medical Sciences 4/3 (01 Ağustos 2023): 95-102. https://izlik.org/JA92DU45HK.
JAMA
1.Küçük S. Aydınlatma ve Işığın İnsan Yaşam ve Sağlığı Üzerindeki Etkileri. JMS. 2023;4:95–102.
MLA
Küçük, Selahattin. “Aydınlatma ve Işığın İnsan Yaşam ve Sağlığı Üzerindeki Etkileri”. Yeni Yüzyıl Journal of Medical Sciences, c. 4, sy 3, Ağustos 2023, ss. 95-102, https://izlik.org/JA92DU45HK.
Vancouver
1.Selahattin Küçük. Aydınlatma ve Işığın İnsan Yaşam ve Sağlığı Üzerindeki Etkileri. JMS [Internet]. 01 Ağustos 2023;4(3):95-102. Erişim adresi: https://izlik.org/JA92DU45HK