Yetişkinlerde Algılanan Duygusal Şiddetin Empatik ve Sosyal Özyeterlik Algısı Üstüne Etkisinin İncelenmesi

Yıl 2026, Cilt: 7 Sayı: 1, 19 - 31, 29.01.2026

Rana Dudu Öcal , Mert Akcanbas

Öz

Bu araştırmanın amacı; yetişkinlerin algıladıkları duygusal şiddetin, empatik özyeterlik ve sosyal özyeterlik algıları üstüne etkisinin tespit edilmesi ve bazı katılımcı değişkenleri açısından incelenmesidir.
Araştırmanın örneklemini 18 – 65 yaş aralığındaki sağlıklı bireylerden toplam 306 kişi oluşturmaktadır. Katılımcı verilerinin toplanması amacıyla Sosyodemografik Bilgi Formu, Algılanan Duygusal İstismar Ölçeği ve Algılanan Empatik ve Sosyal Öz Yeterlik Ölçeği kullanılmıştır. Araştırmada tarama modeli kullanılmış; tarama modellerinden anket yöntemi seçilmiştir. Tanımlayıcı istatistikler, Pearson Kolerasyon analizi, Basit Doğrusal Regresyon Analizi, ANOVA, Kruskal-Wallis H Testi ve Bağımsız Gruplar t – testi analizleri, Tukey HSD Post Hoc testi kullanılmıştır.
Yapılan basit doğrusal regresyon analizine göre, algılanan duygusal şiddet düzeyi, algılanan empatik özyeterlik puanlarını anlamlı düzeyde yordamaktadır (R² = .09, F(1, 304) = 29.45, p < 0,001). Regresyon katsayısı anlamlı bulunmuş olup, algılanan duygusal şiddetteki her bir birimlik artışın empatik özyeterlik puanlarında .31 birimlik artışla ilişkili olduğu belirlenmiştir (B = 0.31, t = 5.43, p < 0,001). Benzer şekilde, algılanan duygusal şiddet sosyal özyeterlik puanlarını da anlamlı düzeyde yordamaktadır (R² = .17, F(1, 304) = 64.08, p < 0,001). Regresyon katsayısı anlamlı bulunmuş, algılanan duygusal şiddetteki her bir birimlik artışın sosyal özyeterlik puanında .46 birimlik artışla ilişkili olduğu gözlenmiştir (B = 0.46, t = 8.01, p < 0,001).
Araştırma bulguları, algılanan duygusal şiddetin hem empatik özyeterlik hem de sosyal özyeterlik algısını anlamlı düzeyde yordadığını göstermektedir (p < 0,001; p < 0,001). Çalışmanın sonuçları, duygusal şiddetin bireylerin sosyal ilişkilerine ve empatik becerilerine ilişkin algılarını şekillendirdiğini ve bu süreçlerin psikolojik müdahale programlarınca dikkate alınması gerektiğini düşündürmektedir.

Anahtar Kelimeler

Şiddet , Duygusal Şiddet , Özyeterlik , Empatik ve Sosyal Öz Yeterlik

Kaynakça

• 1. World Health Organization. Sexual violence. In: world report on violence and health. 2002. Erişim Tarihi: 20.06.2025. http:// whqlibdoc.who.int/publications/2002/9241545615_eng.pdf.
• 2. Kılıç G. Kadın akademisyenlerin kadına yönelik ekonomik şiddet algısı: Düzce üniversitesi örneği. Muhakeme Dergisi 2019;2(1),1-33.
• doi: https://doi.org/10.33817/muhakeme.518959 3. Karınca E. Sorularla kadına yönelik aile içi şiddet. Türkiye Barolar Birliği 2010; Ankara. http://tbbyayinlari.barobirlik.org. tr/TBBBooks/sorularla_kadina_yonelik.pdf
• 4. Eskici M ve Saatçioğlu-Tinkir N. Exposure to emotional violence: relationship between university students according to their demographic characteristics. Pedagogical Research, 2019;4(1), em0026. doi: https://doi.org/10.29333/pr/5731
• 5. Orbay İ. Görünmeyene ışık tutmak: psikolojik şiddet. Journal of Society & Social Work 2022;33(1),267-290. doi: 10.33417/ tsh.975139
• 6. Follingstad DR. Rethinking the definition of psychological abuse: contributions of an expanded definition of psychological abuse in understanding patterns of intimate partner violence. Psychology of Women Quarterly 2007;31(4),343–358.
• 7. Karakurt G ve Silver K. Emotional abuse in intimate relationships: the role of gender and age. Violence and Victims 2013;28(5),804-821. doi: https://doi.org/10.1891/0886-6708.vv-d-12-00041