Beslenme ve Bağırsak Mikrobiyotasının Endometriozisin Önlenmesi ve Yönetimindeki Rolü: Güncel Bir Derleme
Öz
Endometriozis, üreme çağındaki kadınların yaklaşık %10’unu etkileyen, östrojene bağımlı kronik inflamatuar bir hastalıktır. Hastalığın patogenezinde östrojen metabolizması bozuklukları, immün disregülasyon, oksidatif stres ve inflamasyon gibi süreçler birbirleriyle etkileşimli biçimde rol oynamaktadır. Son yıllarda bağırsak mikrobiyotasının bu süreçler üzerindeki etkisi, özellikle östrobolom mekanizması ve bağışıklık yanıtının düzenlenmesi bağlamında yoğun biçimde araştırılmaktadır. Bağırsak mikrobiyota kompozisyonunun şekillenmesinde en belirleyici faktörlerden biri olan beslenmenin; omega-3 yağ asitleri, antioksidan vitaminler, polifenoller ve diyet lifi gibi bileşenlerin anti-inflamatuar ve antioksidan etkileri yoluyla hastalık semptomlarını hafifletebileceği bildirilmiştir. Bu derlemede, bağırsak mikrobiyotası ile beslenme arasındaki etkileşim bütüncül bir yaklaşımla ele alınarak, belirli besin ögeleri ve diyet modellerinin endometriozisin gelişiminin önlenmesi ve yönetimindeki potansiyel rolleri güncel literatür doğrultusunda değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Endometriozis, bağırsak mikrobiyotası, beslenme, östrobolom, inflamasyon, diyet
Etik Beyan
Kaynakça
- 1. Smolarz B, Szyłło K, Romanowicz H. Endometriosis: Epidemiology, classification, pathogenesis, treatment and genetics (Review of literature). Int J Mol Sci. 2021;22(19):10554. https://doi.org/10.3390/ijms221910554
- 2. Jiang I, Yong PJ, Allaire C, Bedaiwy MA. Intricate connections between the microbiota and endometriosis. Int J Mol Sci. 2021;22(11):5644. https://doi.org/10.3390/ijms22115644
- 3. Salliss ME, Farland LV, Mahnert ND, Herbst-Kralovetz MM. The role of gut and genital microbiota and the estrobolome in endometriosis, infertility and chronic pelvic pain. Hum Reprod Update. 2021;28(1):92-131. https://doi.org/10.1093/humupd/dmab035
- 4. Szczepanik J, Dłużewska M. The Importance of Diet in the Treatment of Endometriosis. Women. 2024;4(4):453-468. https://doi.org/10.3390/women4040034
- 5. Akgun N, Sofiyeva N, Yalcın PB, Laganà AS, Oral E. Role of macronutrients, dairy products, fruits and vegetables in occurrence and progression of endometriosis: A summary of current evidence in a systematic review. Facts Views Vis Obgyn.2024; 16(4):409-428. https://doi.org/10.52054/FVVO.16.4.046
- 6. Giudice LC, Kao LC. Endometriosis. Lancet. 2004;364(9447):1789-1799. https://doi.org/10.1016/S0140- 6736(04)17403-5
- 7. Nezhat C, Falik R, McKinney S, King LP. Pathophysiology and management of urinary tract endometriosis. Nat Rev Urol. 2017;14(6):359-372. https://doi.org/10.1038/nrurol.2017.58
- 8. Lee SY, Koo YJ, Lee DH. Classification of endometriosis. Yeungnam Univ J Med. 2021;38(1):10-18. https://doi. org/10.12701/yujm.2020.00444
- 9. Eskenazi B, Warner M. Epidemiology of endometriosis.Obstet Gynecol Clin North Am. 1997;24(2):235-258. https:// doi.org/10.1016/s0889-8545(05)70302-8
- 10. Monnin N, Fattet AJ, Koscinski I. Endometriosis: Update of Pathophysiology, (Epi) Genetic and Environmental Involvement. Biomedicines. 2023;11(3):978. https://doi. org/10.3390/biomedicines11030978