MÛSİKÎ-DİL İLİŞKİSİ ÇERÇEVESİNDE DİZEMSEL YAPILARIN MUKÂYESESİ

Öz

Mûsikî ve dil insanlığın kullandığı en etkili ve karmaşık iletişim sistemlerindendir. Dünya üzerindeki her kültürün sahip olduğu kendine özgü dilleri ve mûsikîsi gelenekleri bulunmaktadır. İnsan kültürünün bu iki bölümü her ne kadar temel bilişsel ve yapısal özelliklere sahip olsalar da, sözdizimsel yapıları ve işlevsel sorumlulukları bakımından kayda değer farklılıklar gösterirler. Bu paralellikleri ve farklılıkları anlamak, insan bilişinin özüne ve yapısal iletişim sistemlerini düzenleyen temel kurallara dair önemli içgörüler sağlar. Bilişsel sistemler olarak mûsikî ve dile karşılaştırmalı yaklaşımlar son zamanlarda artmasına rağmen bu ilişkinin temel doğası hakkında genel bir fikir birliğine ulaşılamamıştır. Yine de mûsikî-dil çalışmaları bilimler ve beşerî bilimler arasındaki mevcut uçurumu kapatmanın ve zihnin sesten anlam çıkarmak için kullandığı mekanizmaları incelemenin güçlü bir yolunu sunması açısından önemli görülmüştür. Bu eksende bilişsel ve sinirsel sistemler olarak yakından ilişkili bulunan Mûsikî-dil olguları çerçevesinde dizemsel yapıların incelenmesinin hedeflendiği çalışmamızda öncelik mûsikî-dil münâsebeti üzerine ulusal ve uluslararası düzeyde gerçekleştirilen çalışmaların sistematik tarama ve analizine verilmiştir. Yapılan çalışmalar temel düzeyde dilbilimsel ve müzikal sözdizimi arasında kayda değer farklılıklar olduğunu gösterirken, bu farklılıkların iki alandaki sözdizimi arasındaki biçimsel benzerliklerin tanınmasının ve keşfedilmesinin gerekliliğinin de altını çizmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Mûsikî
• dil
• fonetik
• dizemsellik
• hiyerarşik yapı

COMPARISON OF SYNTACTICAL STRUCTURES WITHIN THE CONTEXT OF THE MUSIC-LANGUAGE RELATIONSHIP

Abstract

Music and language are among the most effective and complex communication systems used by humanity. Every culture in the world has its own unique languages and musical traditions. Although these two parts of human culture share basic cognitive and structural features, they differ significantly in their syntactic structure and functional responsibilities. Although comparative approaches to music and language as cognitive systems have increased recently, a general consensus on the basic nature of this relationship has not been reached. Nevertheless, music-language studies have been seen as important in that they provide a powerful way to bridge the existing gap between the sciences and the humanities and to examine the mechanisms that the mind uses to make sense of sound. In our study, which aims to examine rhythmic structures within the framework of musical-language phenomena, which are closely related as cognitive and neural systems, priority has been given to the systematic review and analysis of national and international studies on the music-language relationship. While the studies showed that there are significant differences between linguistic and musical syntax at the basic level, they also underlined the necessity of recognizing and exploring the formal similarities between the syntax in these two fields.

Keywords

• Music
• language
• phonetics
• syntax
• hierarchical structure

Kaynakça

1. Asano, R., & Boeckx, C. (2015). Syntax in language and music: What is the right level of comparison? Frontiers in Physiology, 6, 942. https://doi.org/10.3389/FPSYG.2015.00942/BIBTEX
2. Bingöl, F. (2006). Müzik ve Dil Arasındaki Benzerlikler Ekseninde Müzik Eğitimi. Pamukkale Üniversitesi, Ulusal Müzik Eğitimi Sempozyumunda Sunulmuş Bildiri.
3. Bright, W. (1963). Language and Music: Areas for Cooperation. Ethnomusicology, 7(1), 26. https://doi.org/10.2307/924144
4. Chiang, J. N., Rosenberg, M. H., Bufford, C. A., Stephens, D., Lysy, A., Monti, M. M., & Hall, F. (2017). Structured Sequences in Music and Language 1 The language of music: Common neural codes for structured sequences in music and natural language. Brain and Language, 185, 30–37. https://doi.org/10.1101/202382
5. Chomsky, N. (1979). Human Language and Other Semiotic Systems’. Semiotica, 25(1–2), 31–44. https://doi.org/10.1515/SEMI.1979.25.1-2.31/MACHINEREADABLECITATION/RIS
6. Clark, A. (1982). Is Music A Language The Journal of Aesthetics and Art Criticism, 41(2), 195–204. https://doi.org/10.2307/430269
7. Coker, W. (1972). Music and Meaning: A Theoretical Introduction To Musical Aesthetics. Free Press.
8. Collingwood, R. G. (1958). The Principles of Art. Oxford.

9. Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative and quantitative approaches. SAGE Publications.
10. Cross, I. (2008). Music as a Communicative Medium. Oxford University Press.
11. Çötok, T., Akıncı Çötok, N., & Sabuncuoğlu İnanç, A. (2024). Evrenin harmonik sesi: Pythagoras düşüncesinde müzik. Online Journal of Music Sciences, 9(2), 666-675. https://doi.org/10.31811/ojomus.1580064
12. Diesing, M. (1992). Indefinites. Cambridge, MA: MIT Press.
13. Dobrian, C. (1992). Music and Language. https://music.arts.uci.edu/dobrian/CD.music.lang.htm
14. Dobrian, C. (2006). The “E” in NIME: Musical Expression with New Computer Interfaces. New Interfaces for Musical Expression, 277–282.
15. Göktepe, M. E. (2013). " Dil ve Müziğin Karşılaştırması " " Comparıson Between Language and Music ". Sanat ve Tasarım Dergisi, 5(5), 84–103.
16. Goodman, Nelson. (1976). Languages of art: an approach to a theory of symbols. In Hackett Publishing Company (p. 277).
17. Hilton, B. (2007). Do you have to be a masochist to study Chinese. The 5 Minute Linguist, 250–254.
18. Jackendoff, R. (1993). Patterns in the mind: language and human nature. Harvester Wheatsheaf, 246.
19. Jackendoff, R. (2009). Parallels and Nonparallels Between Language and Music. Music Perception, 26, 195–204. https://doi.org/10.1525/MP.2009.26.3.195
20. Jackendoff, R., & Bernstein, L. (1977). The Unanswered Question. Language, 53(4), 883–894. https://doi.org/10.2307/412916
21. Jäncke, L. (2012). The relationship between music and language. Frontiers in Psychology, 3(APR), 123. https://doi.org/10.3389/FPSYG.2012.00123/BIBTEX
22. Katz J. Pesetsky D. (2011). The Identity Thesis for Language and Music. Available.
23. Lerdahl, F. (2001). The Sounds of Poetry Viewed as Music. New York Academy of Sciences.
24. Lerdahl, F. (2013). Musical Syntax and Its Relation to Linguistic Syntax. Language, Music, and the Brain, 257–272. https://doi.org/10.7551/MITPRESS/9780262018104.003.0010
25. Lerdahl, F., & Jackendoff, R. (1983). A generative theory of tonal music. MIT Press.
26. Lin, Y. K. (1976). Probabilistic theory of structural dynamics. In Krieger Pub Co (p. 368).
27. Nattiez, J.-J. (1990). Music and discourse : toward a semiology of music. Princeton University Press, 272.
28. Nazzi, T., & Ramus, F. (2003). Perception and acquisition of linguistic rhythm by infants. Speech Communication, 41(1), 233–243. https://doi.org/10.1016/S0167-6393(02)00106-1
29. Önal, Ö. (2012). Ses, Dil ve Müzik. Dil Dergisi, 155, 7–23.
30. Patel, A. D. (2003). Language, music, syntax and the brain. Nature Neuroscience, 6, 674–681.
31. Patel, A. D. (2008). Music, language, and the brain. Oxford, 513.
32. Peretz, I., & Zatorre, R. J. (2005). Brain organization for music processing. Annual Review of Psychology, 56, 89–114. https://doi.org/10.1146/ANNUREV.PSYCH.56.091103.070225
33. Robinson, J. (1981). Representation in Music and Painting. Philosophy, 56(217), 408–413. https://doi.org/10.1017/S0031819100050373
34. Schenker, H., & Salzer, F. (1932). Five graphic music analyses (Fünf Urlinie-Tafeln). Dover Publications, 61. https://books.google.com/books/about/Five_Graphic_Music_Analyses_F%C3%BCnf_Urlini.html?hl=tr&id=Aj5YxgQOgdEC
35. Tanrıkorur, C. (2014). Türk Müzik Kimliği. İstanbul: Dergâh Yayınları, 13.
36. Wang, T., de Graaf, T., Tanner, L., et al. (2024). Hemispheric asymmetry in TMS-induced effects on spatial attention: A meta-analysis. Neuropsychology Review, 34(4), 838–849. https://doi.org/10.1007/s11065-023-09614-2
37. Zeren, M. Ayhan. (1997). Müzik fiziği. In Pan Yayıncılık (p. 341).