FÜTÜRİST ESTETİĞİN OPERA FORMUNDAKİ İFADESİ: GÜNEŞE KARŞI ZAFER

Öz

ÖZ Felippo Marinetti’nin 1909’da kaleme almış olduğu manifestosuyla İtalya’dan başlayarak büyüyen Fütürizm hareketi, İtalya sınırlarını aşmış ve birçok ülkeye yayılmıştır. Hız, makineleşme ve dinamizm tavrından hareketle gelenekselliğe karşı radikal bir tutum sergileyen Fütürizm akımının yankılandığı ülkelerden biri de Rusya olmuştur. Dönemin sanat ortamında Fütürist hareket, bir sanat akımı olmanın ötesinde, başka estetik ideolojilerin şekillenmesine de zemin hazırlamıştır. “Güneşe Karşı Zafer” adlı eser; Fütürizm hareketinin Rusya’daki temsilcilerinden olan Rus Avangart sanatçıları Mikhail Matyushin, Aleksei Kruchonykh, Viktor Khlebnikov ve Kazimir Malevich’in kolektif yaratımıyla oluşmuş, 1913 yılında sahnelenmiş ilk Fütürist operadır. Bu eser, dönemin Fütürizm çerçevesinde müzik, edebiyat, resim ve sahne sanatları alanında Avangart sanatları bir araya getiren çok disiplinli bir yapıya sahiptir. Bu çalışma; alışılmış kalıpları yıkmaya çalışan Süprematist sahne tasarımları ve literatürde tanımlandığı şekliyle "mantığın ötesinde bir dil" olan Zaum diliyle yazılmış bir librettoya sahip, geleneksel tonal yapılardan bağımsız Avangart bir müzik kullanımı ile sahnelenen “Güneşe Karşı Zafer” isimli eseri incelemektedir.

Anahtar Kelimeler

• Güneşe Karşı Zafer
• opera
• fütürizm
• fütürist opera
• fütürist müzik.

THE EXPRESSION OF FUTURISTIC AESTHETICS IN OPERATIC FORM: VICTORY OVER THE SUN

Abstract

ABSTRACT Starting in Italy with Felippo Marinetti's manifesto written in 1909, the growing Futurism movement went beyond the borders of Italy and spread to many countries. Russia was one of the countries where the Futurism movement, which exhibited a radical attitude towards traditionalism with its attitude of speed, mechanization and dynamism, was echoed. In the art environment of the period, the Futurist movement, beyond being an art movement, prepared the ground for the shaping of other aesthetic ideologies. “Victory Over the Sun” is considered to be the first Futurist opera staged in 1913, the collective creation of Russian avant-garde artists Mikhail Matyushin, Aleksei Kruchonykh, Viktor Khlebnikov and Kazimir Malevich, who were among the representatives of the Futurism movement in Russia. This work contains a multidisciplinary structure that brings together Avant-garde arts in music, literature, stage and painting within the framework of Futurism of the period. This study examines “Victory Over the Sun”, which was staged with Suprematist stage designs that try to break the conventional molds and a libretto written in the language of Zaum, a language beyond logic as defined in the literature, with the use of Avant-garde music independent of traditional tonal structures.

Keywords

• Victory Over The Sun
• opera
• futurism
• futurist music
• futurist opera.

Kaynakça

1. Antmen, A. (2021). 20. Yüzyıl Batı Sanatında Akımlar, İstanbul: Sel Yayıncılık
2. Baran ve Lodder (2019). Russia, G. Berghaus (Ed.), Handbook of International Futurism içinde 764-796. Berlin: Walter de Gruyter GmbH.
3. Bartlett R. ve Dadswell S. (2011). Victory Over The Sun, Reed Hall: University of Exeter Press, 1
4. Bartos, E. ve Kirby V. (1971). Victory Over The Sun. The Drama Review: 15(4), 107-125.
5. Berghaus, G. (2018) Noise: A Category in Futurist Theatre and Music, Teorıja I Istorıja Umetnostı / Theory And Hıstory Of Arts, 2018(6), 15-35. https://doi.org/10.5937/zbakum1801015b
6. Bowlt, J (2011). Darknes and Light. Bartlett ve Dadswell (Ed.), Victory Over The Sun içinde, Reed Hall: University of Exeter Press, 165-177.
7. Braun, E. (2019). Russian Theather. G. Berghaus (Ed.), Handbook of International Futurism içinde, Berlin: Walter de Grutyer Gmbh, 264-265
8. Chilvers, I. (2015) The Oxford Dictionary of Art and Artists, New Yorke: Oxford University Press.

9. Compmon, S. (1981). Italian Futurism and Russia. Art Journal, 41(4), 344-348.
10. Gaebel, C (2011). The Music, Bartlett ve Dadswell (Ed.), Victory Over The Sun içinde, Reed Hall: University of Exeter Press, 194-207.
11. Gay, P. (2019). Modernizm / Sapkınlığın Cazibesi, İstanbul: Everest Yayınları
12. Goldberg, R. (2011). Performance Art from Futurism to the Present, Brayshaw ve Witts (Ed.), New Yorke: Rutledge Third Edition, 213-217.
13. Ioffe D. ve White F. (2012). The Russian Avant-Garde and Radical Modernism, Boston: Academic Studies Press,
14. Janeck, G. (1996). Zaum The Transrational Poetry of Russian Futurism, San Diego: San Diego State University Press
15. Kınay, C. (1993). Sanat Tarihi, Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları
16. Radice, M. (1989). Futurismo: It’s Origins,Context, Repertory and Influence” The Musical Quarterly, 73(1), 1-7.
17. Russolo, L. (2004). The Art of Noise: Futurist Manifesto, Ubu Classics.
18. Shatskikh, A. (2012). Black Square Malevich and The Origin of Suprematism, Yale University Press.
19. Shiner, L. (2001). Sanatın icadı: Bir Kültür Tarihi, İstanbul: Ayrıntı Yayınları
20. Turani, A. (2010). Dünya Sanat Tarihi, İstanbul: Remzi Kitabevi
21. Siyah Kare resim 1. (t.y). (Erişim adresi: https://www.ficano.art/new-gallery-1/wd4qgz41uo3e9b4t6lotnweqxmz51w) (Erişim Tarihi: 12.02.2025)
22. Kostüm tasarımı resim 2. (t.y). (Erişim adresi: https://www.meisterdrucke.ie/fine-art-prints/Kazimir-Severinovich-Malevich/1318818/Sportsman.-Costume-Design-for-the-Opera-Victory-over-the-Sun-by-A.-Kruchenykh.html) (Erişim tarihi: 12.02.2025)
23. Kostüm tasarımı resim 3.(t.y). (Erişim adresi: https://arthive.com/kazimirmalevich/works/375514~Costume_design_for_the_futurist_Opera_Victory_over_the_sun) (Erişim tarihi: 12.02.2025)
24. Kostüm tasarımı resim 4.(t.y). (Erişim adresi: https://www.meisterdrucke.ie/fine-art-prints/Kazimir-Severinovich-Malevich/760903/Chorister.-Costume-design-for-the-opera-Victory-over-the-sun-after-A.-Kruchenykh.html) (Erişim Tarihi: 12.02.2025)
25. Kostüm tasarımı 5. (t.y). (Erişim adresi: https://allpainters.ru/malevich-kazimir/32710-many-and-one-kazimir-malevich.html) (Erişim Tarihi: 12.02.2025)