KONSERVATUVAR MÜZİK EĞİTİMİ SOLFEJ-TEORİ DERSLERİ ÇERCEVESİNDE ZAMANSALLIK VE ÖLÇÜ KAVRAMININ İNCELENMESİ

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 4, 2635 - 2659, 31.12.2025

Ebru Kemalbay

https://doi.org/10.51576/ymd.1794104

Öz

Bu çalışmada, başta konservatuvarlar olmak üzere tüm müzik eğitimi veren kurumlarda okutulan solfej-müzik teorisi derslerinin en temel konusu olan ölçü kavramı, konservatuvar başlangıç düzey olan ortaokul solfej eğitimi temelinde ele alınmaktadır.
Çalışma, araştırma tekniklerinden nitel ve tarihsel araştırma yöntemleriyle gerçekleştirilmiştir. Ölçü türlerinin detaylı bir biçimde incelenerek sınıflandırıldığı bu çalışmada ölçü kavramıyla ilgili olarak zaman, tempo, nabız, ritim, süre birimi, ölçü rakamı, ölçü çizgisi gibi kavramlar da örneklerle anlatılmaya çalışılmış, müzik literatüründen seçilen eserler üzerinde verilen örneklerle ölçü kavramı irdelenmiştir. Bu bağlamda, müzik teorisi ve analizi üzerine yazılmış önemli metinler incelenmiş ve literatürdeki kavramsal çerçeveler ışığında ölçü türleri hakkında ayrıntılı bilgi verilmiştir. Seçilen örnek eserler hem batı müziği hem de dünya müziği repertuarından derlenmiş olup, ölçü kavramının sahne üzerindeki tezahürü açısından zengin bir yelpaze sunmaktadır. Müzik eğitimi alan konservatuvar öğrencilerinin zamansallık kavaramı konusunda daha bilinçlenmeleri, metrik sistem algılarının gelişmesi, sabit ve değişken ölçü yapılarını kavrayabilmeleri için kapsamlı bir kuramsal çerçeve sunmayı hedefleyen bu çalışma, söz konusu olan kavramların sadece teorik-teknik olarak kavranmasını değil, bilişsel ve ifadesel olarak da öğrencilerin müzik eğitimi süreci boyunca müzikalitelerine katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Müzik eğitimi , müzik teorisi , solfej , ölçü rakamı , ölçü çeşitleri , yapay bölünmeler.

AN EXAMINATION OF TEMPORALITY AND THE CONCEPT OF METER WITHIN THE FRAMEWORK OF CONSERVATORY MUSIC EDUCATION IN SOLFEGGIO AND THEORY COURSES

Öz

In this study, the concept of meter, which is the most fundamental topic of solfege-music theory courses taught in all music education institutions, particularly conservatories, is addressed based on the solfege education at the conservatory beginner level, which is middle school.
The study was conducted using qualitative and historical research methods. In this study, which examines and classifies types of meter in detail, concepts related to the concept of meter, such as time, tempo, pulse, rhythm, unit of time, meter number, and bar line, are explained with examples, and the concept of meter is examined with examples from selected works in the music literature. In this context, important texts written on music theory and analysis were examined, and detailed information about meter types was provided in light of the conceptual frameworks in the literature. The selected sample works were compiled from both Western and world music repertoires, offering a rich spectrum in terms of the manifestation of the concept of meter on stage. This study aims to provide a comprehensive theoretical framework to help conservatory students studying music education become more aware of the concept of temporality, develop their understanding of the metric system, and comprehend fixed and variable meter structures. It seeks not only to ensure that these concepts are understood at a theoretical-technical level, but also to contribute to students' musicality cognitively and expressively throughout their music education process.

Anahtar Kelimeler

Music education , music theory , solfège , time signature , types of meter , artificial divisions.

Kaynakça

• Apel, W. (1953). The notation of polyphonic music 900-1600 Fourth edition, The Mediaeval Academy Of America.
• Aydoğan, S. ve Özgür Ü. (2002). Müziksel işitme okuma ikinci baskı, Ankara
• Benward, B. & Saker, M. (2009). Music in theory and practice volume I, Eighth Edition, Published by McGraw-Hill, an imprint of The McGraw-Hill Companies, Inc., 1221 Avenue of the Americas, New York, NY 10020.
• Çöloğlu, E. & Arat, D. (2016). Terminolojiden analize müzik teorisi 1.cilt, İstanbul: Pan Yayıncılık,
• Çöloğlu, E. & Arat, D. (2017). Terminolojiden analize müzik teorisi 2.cilt, İstanbul: Pan Yayıncılık,
• Demir, Z. (2019). Bergson felsefesi ışığında Ahmet Hamdi Tanpınar’ın şiirinde zaman. Uluslararası Toplum ve Kültür Çalışmaları Dergisi, (3), 2.
• Feridunoğlu, L. (2004). Müziğe giden yol, İstanbul: İnkılap Kitapevi.
• Gazimihal, M. R. (1961). Musiki sözlüğü. İstanbul: Milli Eğitim Basımevi.
• Hauptmann, M. (1873). Die Natur der Harmonik und der Metrik. Leipzig: Breitkopf und Härtel.
• Karolyi, O. (1999). Müziğe giriş, (Çeviren M. Nemutlu), İstanbul: Pan Yayıncılık.
• Kılıçarslan, A. (1995). Geleneksel Türk müziğinde solfej eğitimi. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Selçuk Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Konya.
• Kostka, S. M., & Payne, D. (2000). Tonal harmony with an introduction to twentieth-century Mmusic, (4th ed.). Boston, MA: McGraw-Hill.
• Kutluer, İ. (2013). Zaman. İç. TDV İslâm Ansiklopedisi (Cilt 44, s. 112). Türk Diyanet Vakfı.
• Lefebvre, H. (2018). Ritim analiz: Ritim kökeni. Sel Yayıncılık.
• Ligeti, G. (1985). Etudes pour piano pemier livre, Mainz: Schott Yayınevi.
• Say, A. (2002). Müzik sözlüğü birinci basım, Ankara: Müzik Ansiklopoedisi Yayınları.
• Saygun, A.A. (1958). Musiki nazariyatı birinci cilt, İstanbul: Maarif Basımevi, 22-40.
• Terzi, C. (2015). Türk halk müziğinde metrik yapı: Notaları örnekleriyle ölçüler ve düzüm sistematiği, İstanbul: İTÜ Yayınları:10.
• Wolf, R., Blum, S. & Hasty, C. (2019) Thought and Play in Musical Rhythm: Asian, African, and Euro-American Perspectives. New York: Oxford University Press,
• Wright, D. (2009). Mathematics and music. American Mathematical Society.