TÜRKÇENİN DOĞRU KULLANIMI BAĞLAMINDA 10. YIL MARŞI’NDA PROZODİ İNCELEMESİ

Öz

Dilin doğru kullanımı bireysel ve toplumsal iletişimde anlamın açık, etkili ve estetik biçimde aktarılması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu estetiğin korunmasında prozodi yani dilin doğal vurgu ve ezgi düzeninin gözetilmesi önemli bir unsurdur. Bu çalışmanın amacı, Türkçenin doğru kullanımı bağlamında 10. Yıl Marşı’ndaki prozodi hatalarını tespit etmektir. Türkçede sözcük yapısı, hece süreleri, vurgu düzeni ve doğal söyleyiş akışı, müzikal icraya aktarılırken korunması gereken temel dil özellikleridir. Ancak tüm sözlü eserlerde olduğu gibi bazı marşlarda da bestecinin melodik kurgusu ile dilin doğal vurgu düzeni arasında uyumsuzluklar gözlemlenmektedir. Bu tür uyumsuzluklar, bir yandan iletilmek istenen anlamın bozulmasına, diğer yandan ise dinleyici açısından estetik algının zayıflamasına neden olmaktadır. Millî kimliğin ve ortak duyguların ifadesi olan marşlar aynı zamanda toplumsal birlikteliği pekiştiren sembolik eserlerdir. Dolayısıyla bu tür eserlerde prozodiye aykırı söyleyişlerin ortaya çıkması, marşın taşıdığı ulusal ve duygusal işlevin zayıflamasına yol açmaktadır. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemleri kullanılmıştır. Veriler doküman incelemesi ve betimsel analiz yöntemi ile çözümlenmiştir. Örneklem olarak 10. Yıl Marşı seçilmiştir. Seçilen marş prozodi açısından incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• 10. Yıl Marşı
• prozodi
• Türk dili
• milli kimlik
• milli duygu

A PROSODIC ANALYSIS OF THE 10TH YEAR MARCH IN THE CONTEXT OF CORRECT USAGE OF TURKISH

Abstract

The accurate use of language plays a crucial role in ensuring clarity, effectiveness, and aesthetic quality in both individual and social communication. The preservation of this aesthetic dimension largely depends on prosody that is the natural patterns of stress, rhythm, and intonation inherent to the language. The purpose of this study is to identify and analyze prosodic errors in the 10th Anniversary March (10. Yıl Marşı) within the framework of proper Turkish usage. In Turkish, word structure, syllable duration, stress patterns, and the natural flow of speech are essential linguistic features that should be maintained in musical interpretation. However, in certain marches, discrepancies can be observed between the composer’s melodic design and the natural prosodic structure of the language. Such mismatches not only distort the intended meaning but also diminish the aesthetic experience for the listener. As marches are symbolic works that express national identity and collective emotion, violations of prosodic integrity may weaken their national and emotional function. This qualitative study employs document analysis and descriptive analytical methods. The 10th Anniversary March was selected as the sample, and prosodic inconsistencies within the piece were systematically examined.

Keywords

• 10th Anniversary March
• prosody
• Turkish language
• national identity
• national sentiment

Kaynakça

1. Agawu, K. (1992). Theory and practice in the analysis of the nineteenth-century Lied. Music Analysis, 11(1), 3-36.
2. Arel, H. S. (1997). Prozodi dersleri. İstanbul: Pan Yayınları.
3. Baş, A. H. ve Karaca, T. (2024). Turhan Taşan’ın eserlerinin farklı değişkenler ve prozodi özellikleri yönünden incelenmesi. Akra Kültür Sanat ve Edebiyat Dergisi, 12, 39-76. https://doi.org/10.31126/akrajournal.1466245
4. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
5. Buchanan, D. A. (2006). Performing democracy: Bulgarian music and musicians in transition. Chicago: University of Chicago Press.
6. Çuhadar, C. H. (2023). Necil Kazım Akses’in 50. Yıl Marşı’nın prozodi bağlamında incelenmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Akademik Müzik Araştırmaları Dergisi, IX(17), 275-292.
7. Demir, Ş. (2012). Eğitim müziği besteleme teknik bilgiler ve uygulama. İstanbul: Ötüken.
8. Demircan, Ö. (2001). Türkçenin sesdizimi. İstanbul: Der Yayınları.

9. Demirçe Altıntaş, P. (2025). Türkü formunda bestelenen Yunus Emre şiirlerinin prozodi yönünden incelenmesi. Yegah Musicology Journal (YMJ), VIII(3), 1145-1173. https://doi.org/10.51576/ymd.1719004
10. Duygulu, M. (2024). Cumhuriyet ve müzik. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. ISBN: 9786254298158
11. Ergenç, İ. (2002). Konuşma dili ve Türkçenin söyleyiş sözlüğü. Ankara: Multilingual Yayınları.
12. Hatipoğlu, A. (1988). Türk musikisi prozodisi. Ankara: TRT Müzik Dairesi Yayınları.
13. İşsever, S. (2003). Information structure in Turkish: The word order-prosody interface. Lingua, 113(11), 1025-1053. https://doi.org/10.1016/S0024-3841(03)00012-3
14. Karaca, T., Köprülü, G., Işıldak, C. K. ve Baş, A. H. (2021). Türk müziğinde yeni bir prozodi inceleme tekniği önerisi (Erol Sayan örneği). İdil Sanat ve Dil Dergisi, 10(85), 1275-1292. http://dx.doi.org/10.7816/idil-10-85-01
15. Kramer, L. (1984). Music and poetry: The nineteenth century and after. Berkeley: University of California Press.
16. Levi, S. V. (2005). Acoustic correlates of lexical accent in Turkish. Journal of the International Phonetic Association, 35(1), 73-97. https://doi.org/10.1017/S0025100305001921
17. Patton, M. Q. (2014). Qualitative research & evaluation methods: Integrating theory and practice (4th ed.). Sage Publications.
18. Rasinski, T. V. (2006). Reading fluency instruction: Moving beyond accuracy, automaticity, and prosody. The Reading Teacher, 59, 704-706. https://doi.org/10.1598/RT.59.7.10
19. Rice, T. (2000). May it fill your soul: Experiencing Bulgarian music. Chicago: University of Chicago Press.
20. Sağer, T. ve Albuz, A. (2008). Eğitim müziği besteleme teknikleri. Ankara: Maya Akademi.
21. Say, A. (2009). Müziğin kitabı. Ankara: Müzik Ansiklopedisi Yayınları.
22. Saygun, A. A. (1958) Musiki nazariyatı. İstanbul: Maarif Basımevi.
23. Sun, M. (2017). Çocuklar ve gençler için şarkı demeti 1960-2006. Ankara: SUN Yayınevi.
24. Sun, M. ve Seyrek, H. (2000). Okul öncesi eğitimde müzik. İzmir: Mey Eserleri.
25. Türk Dil Kurumu. (t.y.). Güncel Türkçe sözlük [Çevrimiçi sözlük]. Erişim adresi: https://sozluk.gov.tr. Erişim tarihi: 11.10.2025.
26. Üngör, E. (1966). Türk marşları. Ankara: Yayın Neşriyat Anonim Şirketi.
27. Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. bs.). Seçkin Yayıncılık.
28. Web Kaynakları
29. URL 1: 10. Yıl Marşı [Video]. YouTube. (Erişim adresi: https://www.youtube.com/watch?v=5arkjOk4NjA&list=RD5arkjOk4NjA&start_radio=1), (Erişim tarihi:01.10.2025).