TÜRKİYE’DE KULLANILAN ARMONİ KİTAPLARINDA BİÇİMSEL DÜŞÜNME VE MÜZİKAL GEREKÇELENDİRME İLİŞKİSİNİN İNCELENMESİ

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 4, 3363 - 3384, 31.12.2025

Utkan Baykal Demir

https://doi.org/10.51576/ymd.1812466

Öz

ÖZ
Bu araştırma, Türkiye’de armoni öğretiminde kullanılan ders kitaplarında biçimsel düşünme ile müzikal gerekçelendirme arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, Türkiye’de müzik eğitimi programlarında yaygın biçimde kullanılan on bir temel armoni kitabı doküman incelemesi yöntemiyle analiz edilmiştir. İncelenen kaynaklar, armoni öğretiminin giriş konularında yer alan akor kuruluşları, fonksiyonel bağlantılar, kadans yapıları, partiler arası ilişkiler, yasak hareketler ve ezginin armonilenmesi gibi temel başlıklar üzerinden değerlendirilmiştir.
Elde edilen bulgular, kitapların büyük çoğunluğunda armoni öğretiminin kural temelli bir yaklaşımla ele alındığını göstermektedir. Teknik doğruluk açısından güçlü bir yapı sunan bu kaynaklarda, öğrencinin neden–sonuç ilişkisi kurmasına olanak tanıyan müzikal açıklamalara ve biçimsel yönlendirmelere sınırlı düzeyde yer verildiği görülmüştür. Özellikle kare periyot dengesi, soru–cevap yapısı, fonksiyonel yönlenme ve ezgisel süreklilik gibi müzikal biçim unsurları çoğu kitapta yüzeysel biçimde açıklanmıştır. Bazı çağdaş kaynaklarda ise biçimsel düşünme ve müzikal bağlam kısmen vurgulansa da pedagojik gerekçelendirmelerin sistematik bir biçimde sunulmadığı belirlenmiştir.
Sonuç olarak, Türkiye’de kullanılan armoni kitaplarının teknik açıdan sağlam bir altyapı oluşturduğu, yine de biçimsel ve müzikal gerekçelendirme boyutlarında gelişmeye açık olduğu tespit edilmiştir. Armoni öğretiminin yalnızca yazım kurallarıyla sınırlı kalmaması, öğrencinin müzikal anlam üretme ve biçimsel farkındalık geliştirme becerilerini destekleyecek pedagojik yaklaşımlarla zenginleştirilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Armoni eğitimi , biçimsel düşünme , müzikal gerekçelendirme , Türkiye’de armoni kitapları , pedagojik yönlendirme.

AN EXAMINATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN FORMAL THINKING AND MUSICAL JUSTIFICATION IN HARMONY TEXTBOOKS USED IN TURKEY

Öz

ABSTRACT
This study aims to examine the relationship between formal thinking and musical justification in harmony textbooks used in Turkey. The research was conducted using the document analysis method, one of the qualitative research approaches. Eleven fundamental harmony textbooks, which are widely used in music education programs in Turkey, were analyzed in detail. The analysis focused on introductory topics of harmony teaching, including chord construction, functional connections, cadence structures, inter-part relations, and forbidden movements.
The findings reveal that most of the textbooks approach harmony instruction through a rule-based framework. Although these sources provide technically accurate and structured information, they offer limited pedagogical explanations that enable students to establish cause–effect relationships and comprehend the musical logic behind harmonic connections. Particularly, concepts such as square period balance, question–answer structure, functional direction, and melodic continuity are addressed only superficially in most of the examined materials. However, a few contemporary sources partially emphasize formal thinking and musical context, yet systematic pedagogical reasoning remains underdeveloped.
As a result, it can be concluded that harmony textbooks used in Turkey present a strong technical foundation but show significant gaps in the dimensions of formal and musical justification. It is recommended that harmony instruction be enriched with pedagogical approaches that help students develop musical meaning, formal awareness, and logical reasoning skills beyond the mere application of written rules.

Anahtar Kelimeler

Harmony education , formal thinking , musical justification , harmony textbooks in Turkey , pedagogical guidance.

Kaynakça

• Acim, S. ve Sağer, T. (2020). Müzik öğrencileri için temel armoni bilgileri. Ankara: Gece Kitaplığı.
• Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2016). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (21. baskı). Ankara: Pegem A Yayıncılık.
• Cangal, N. (2005). Armoni (3. baskı). Ankara: Arkadaş Yayınları.
• Cangal, N. (2008). Müzik formları (2. baskı). Ankara: Arkadaş Yayınları.
• Çakır, M. S. (2021). Temel armoni eğitiminde farklı yaklaşımlar. Ankara: Gece Kitaplığı.
• Çelebioğlu, E. (2017). Armoni. (2. baskı). İstanbul: Pan Yayıncılık.
• Çiçek, V. (2022). Teoriden uygulamaya armoni ve eşlik. Konya: Eğitim Yayınevi.
• Çevik, D. B., Canbey, E. G. ve Taviloğlu, İ. (2012). Armoni eğitimi neden zordur? Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(27), 69-83. (Erişim adresi https://dergipark.org.tr/tr/pub/baunsobed/issue/50194/646307)(Erişim Tarihi: 27.10.2025).
• Dubovskiy, I., Evseyev, S., Sposobin, I. ve Sokolov, V. (1965). Uchebnik garmonii. Moskva: Muzyka.
• Elhankızı, A. (2012). Armoni, klasik batı sistemine Rus ekolu yaklaşımları, Konya: Eğitim Yayınevi.
• Etinger, M. (1979). Ranneklassicheskaya garmoniya. Moskva: Muzyka.
• Kurtçu, G. (2023). Yeni başlayanlar için temel armoni bilgileri ve çözümlemeli örnekler. Ankara: Gece Kitaplığı.
• Küregyan, T. S. (2011). Garmoniya dlya nachinayushchikh: prakticheskoye rukovodstvo dlya inostrannykh studentov. Chast’ I. Moskva: Moskva State Tchaikovsky Conservatory.
• Müller, T. (1982). Garmoniya. Moskva: Muzyka.
• Myasoedov, A. (1980). Uchebnik garmonii. Moskva: Muzyka.
• Özdağ, O. (2023). Pratik armoni. Ankara: Akademisyen Kitabevi.
• Özdemir, G. (2022). Armoni ve eşlikleme. Ankara: Müzik Eğitimi Yayınları.
• Rimsky-Korsakov, N. A. (1937). Prakticheskiy uchebnik garmonii. Moskva: Muzgiz.
• Savaş, M. (2024). Tonal armoni- I. Ankara: Müzik Eğitimi Yayınları.
• Sevgi, A. (2005). Müzik öğretmenliği mesleği gerekleri doğrultusunda bir armoni eğitimi. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(1), 199-211. (Erişim adresi https://dergipark.org.tr/tr/pub/gefad/issue/6757/90876), (Erişim Tarihi: 27.10.2025).
• Stepanov, A. (1971). Garmoniya. Moskva: Muzyka.
• Şimşek, E. ve Demirci, B. (2023). Batı müziği teori ve uygulaması ile armoni ve eşlikleme derslerinin yapılandırmacı öğrenme ortamlarının incelenmesi. İdil Sanat ve Dil Dergisi, 108, 1206-1227. Doi: 10.7816/idil-12-108-13.
• Tyulin, Y. N., ve Privano, N. G. (1986). Uchebnik garmonii. Moskva: Muzyka.
• Usman, O. (2020). Temel armoni çoksesli batı müziğinde yazım ve analiz (2. cilt). Konya: Eğitim Yayınevi.
• Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.