REKLAMLARDA MÜZİK KULLANIMI: LİSANSÜSTÜ TEZLERİN BİBLİYOMETRİK ANALİZİ

Öz

Bu çalışmanın temel amacı, reklam müziği kavramını konu alan araştırmaların analiz edilmesi, konunun özellikleri ile bulguların değerlendirilmesidir. Türkçe literatürde reklam müziği kapsamında bibliyometrik bir araştırmaya rastlanmamıştır. Çalışma kapsamında Ulusal Tez Merkezi (YÖKTEZ) taranmış ve başlıklarında “reklam” ve “müzik” sözcükleri yer alan tüm tezler, araştırmaya dahil edilmiştir. Ana bilim dalı ya da tarih bakımından herhangi bir sınırlama yapılmamıştır. Bu kapsamda, 1986–2025 yılları arasında 30 tez tespit edilmiştir. Araştırma kapsamındaki tezler; konularına, yıllarına, yazıldıkları üniversitelere, ana bilim dallarına, türlerine, dillerine, araştırma yöntemlerine, veri toplama tekniklerine ve sonuç temalarına göre değerlendirilmiştir. Bulgulara göre konunun, sadece reklam, pazarlama ve işletme alanlarında değil; müzik ana bilim ve ana sanat dallarında yazılmış tezlerde de çalışıldığı görülmüştür. Tezlerde en sık çalışılan konular ise reklamlarda popüler müziklerin kullanımı ve reklam müziklerinin hatırlanmaya etkisidir. Sonuç temalarına göre ise, reklam müzikleri, reklamın hatırlanırlığını artırmakta, hedef kitleye uygun biçimde tasarlandığında daha etkili olmakta ve ürün satışlarını artırmaktadır. Ayrıca, reklam müziğinin etkisi hedef kitlenin demografik özelliklerine göre farklılık göstermektedir ve söz-müzik uyumu önemlidir. Sonuç olarak, reklam müzikleri hedef kitle üzerinde istenen etkiyi yaratmak açısından önemli bir iletişim unsurudur, disiplinler arası bir inceleme alanıdır. Ancak, 39 yıllık bir dönemde yalnızca 30 tezin yazılmasının az sayıda olduğu söylenebilir. Gelecekteki araştırmalarda, reklam müzikleri üzerine farklı veri tabanlarında yer alan makale, kitap ve bildirilerin bibliyometrik analizlerinin yapılması; elde edilecek bulguların bu çalışmanın sonuçlarıyla karşılaştırılması önerilebilir. Bu çalışmadan elde edilen bulguların, reklam müziği hakkındaki araştırmalardaki eksikler ve çalışılmamış konuların belirlenmesi açısından önemli olduğu söylenebilir. Araştırma, reklam müzikleri üzerine hazırlanmış lisansüstü tezlerin bibliyometrik analiziyle sınırlıdır.

Anahtar Kelimeler

• Reklam
• Müzik
• Reklam Müziği
• Reklam Araştırmaları
• Bibliyometrik Analiz
• Lisansüstü Tezler

THE USE OF MUSIC IN ADVERTISEMENTS: A BIBLIOMETRIC ANALYSIS OF POSTGRADUATE THESES

Abstract

ABSTRACT The primary objective of this study is to analyze research on advertising music and evaluate its characteristics and findings through the literature. No study examining the bibliometric characteristics of advertising music has been found in Turkish literature. Accordingly, the National Thesis Center (YÖKTEZ) was searched, and all postgraduate theses containing the words “advertising” and “music” in their titles were included without restrictions on discipline or date. Within this scope, 30 postgraduate theses written between 1986 and 2025 were identified. These postgraduate theses were analyzed according to their topics, years, universities, disciplines, types, languages, research methods, data collection techniques, and result themes. Findings revealed that studies on advertising music were conducted not only in advertising, marketing, and business but also in music and fine arts departments. The topics addressed are diverse, with the use of popular music being the most frequent. Common results show that advertising music increases memorability, emphasizes the harmony between lyrics and music, is more effective when tailored to the target audience, and enhances product sales. Moreover, its impact varies according to the demographic characteristics of the audience. In conclusion, advertising music is an essential communication element that creates the desired effect on audiences and represents an interdisciplinary research area valuable to both the advertising and music industries. However, with only 30 postgraduate theses produced over 39 years, research in this field remains limited. Future studies should include bibliometric analyses of articles, books, and papers from various databases. This research is limited to the bibliometric analysis of postgraduate theses on advertising music.

Keywords

• Advertisement
• Music
• Advertising Music
• Advertising Research
• Bibliometric Analysis
• Postgraduate Theses

Kaynakça

1. Başdeğirmen, A. & Tunca, M. (2018). Mağaza atmosferi ve müziğin tüketicilerin satın alma davranışlarına etkilerine yönelik bir literatür araştırması. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(4), 1305-1326.
2. Batı, U. (2010). Hedef kitle davranışını etkileyen bir unsur olarak reklamlarda müzik kullanımı konusundaki yazının incelenmesi. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi. 7(2).
3. Can, Ü. K. & Çelikkan, I. (2024). Türkiye’de reklam müziği alanında çalışan aranjörlerin reklam müziği konusundaki görüşlerinin incelenmesi. Online Journal of Music Sciences, 9 (1), 246-272.
4. Coşkun, E. & Çepni Şener, B. (2023). Televizyon ve sosyal medya reklamlarında müzik kullanımına ilişkin bir değerlendirme. Medya ve Kültürel Çalışmalar Dergisi, 5 (2), 91-106.
5. Çalışkan, S. (2019). Türkiye’de televizyon reklamlarında kullanılan müzik çeşitlerine yönelik tespitler. İnönü Üniversitesi Kültür ve Sanat Dergisi, 5 (2), 19-24.
6. Dunbar, D. (1990). Music and advertising. International. Journal of Advertising, 9(3), 197-203.
7. Er, E. (2017). Reklam filmciliğinde yapım sonrası aşamada kurgu ve ses/müzik tasarımı. Karabük Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(2), 512-528.
8. Gündüz, K. & Öztürk, M. (2017). Reklam müzikleri. Online Journal of Music Sciences, 2 (3), 138162.

9. Huron, D. (1989). Music in advertising: an analytic paradigm, The Musical Quarterly, 557574.
10. İmik, Ü., & Haşhaş, S. (2020). Müzik nedir ve hayatımızın neresindedir? İnönü Üniversitesi Kültür ve Sanat Dergisi, 6(2), 196–202.
11. Karaoğlu, A. (2008). Türkiye' de televizyon reklamlarında müzik: reklam müziği endüstrisi ve üretimi. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
12. Köse, G. (2018). Reklam müzikleri aracılığıyla marka kimliğinde yaşanan revizyon: Atasay ve Pınar televizyon reklamlarına yönelik bir araştırma. Global Media Journal, 8 (16) Bahar/Spring
13. Lindstrom, M. (2007). Duyular ve marka: 5 duyuyla güçlü markalar Yaratmak, İstanbul: Optimist Yayınları.
14. Nelson, P. Joy. (1985). The design of advertising, WMC, Brown Publishers.
15. Öztürk, A. & Balyaş, B. (2021). Reklam müziğinin marka bilinirliği ve satın alma niyetine etkisi Uluslararası Ekonomi İşletme ve Politika Dergisi, 5(1), 136-155.
16. Öztürk, O., Kocaman, R. & Kanbach, D.K. (2024). How to design bibliometric research: an overview and a framework proposal. Rev Manag Sci 18, 3333–3361 https://doi.org/10.1007/s11846-024-00738-0
17. Passas, I. (2024). Bibliometric Analysis: The Main Steps. Encyclopedia, 4(2), 1014-1025. https://doi.org/10.3390/encyclopedia4020065
18. Scott, L. M. (1990). Understanding jingles and needledrops: a rhetorical approach to music in advertising. Journal of Consumer Research, 17, 223–236.
19. Sert, N. Y. Ergin, T. Ç. & Yılmaz, E. (2019). İkna edici iletişimde reklam müziğinin kullanımı: banka reklam müziklerinin ikna edici iletişim stratejileri açısından incelenmesi. Erciyes İletişim Dergisi, 6 (1), 205-226.
20. Suvacı, B. (2025). İş yerinde dinlenen müziğin çalışanlar üzerindeki etkisi. Yegah Musicology Journal (YMJ) 8 (3), 2028-2053
21. Şakar, G. D. & Cerit, A. G. (2013). Uluslararası indekslerinde pazarlama alan türkiye yazını: bibliyometrik analizler ve nitel bir araştırma. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 27(4), 274201362.
22. Şentürk, A. & Hancer, E. (2019). Şarkılardan adapte edilen reklam müziklerinin (jıngle) marka hatırlanması üzerine etkisi. Uluslararası Halkla İlişkiler ve Reklam Çalışmaları Dergisi, 2(2), 147-168.
23. Tan Çakır, N. (2019). Reklam müziklerinde kullanılan kadın dili: Nil Karaibrahimgil örneği. Connectist: Istanbul University Journal of Communication Sciences (57), 173-194.
24. Timuçin, S. (2004). Reklamcılıkta Müzik, Uğur Alpagut (Der.) Kim Kapattı Şu Müziği, Ankara: Sözkesen Matbaası.
25. Tokatlı, M. (2023). Reklamcılık alanında yürütülen akademik araştırmaların son 20 yılı: alanyazın üzerine bibliyometrik bir analiz. Akdeniz üniversitesi. İletişim Fakültesi Dergisi(42), 69-84.
26. Toku, A. B. (2023). Reklam ve müzik birlikteliği, dijital müzik ve müziğin dönüşümü (ed. Serkan Karatay-B. Gezmen) Nobel Yayınevi
27. Uğur, İ. (2011). Televizyon reklamlarında müzik ve reklam ilişkisi. Erciyes İletişim Dergisi, 2(1).