Periferik İntravenöz Kateter Uygulanan Hematolojik Onkoloji Hastalarında Flebit Gelişme Durumu ve Etkileyen Faktörler

Yıl 2025, Cilt: 6 Sayı: 3, 303 - 315, 04.12.2025

Vahide Atay , Nazan Kılıç Akça

Öz

Amaç: Bu araştırma periferik intravenöz kateter uygulanan hematolojik onkoloji hastalarında flebit gelişme durumunu ve bunu etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla tanımlayıcı olarak yapıldı.
Gereç ve yöntem: Araştırmanın evrenini bir yıl boyunca bir hastanenin hematoloji kliniğine yatan 1050 hasta oluşturdu. Örnekleme ise Temmuz 2018-Nisan 2019 tarihleri arasında yatarak tedavi gören ve araştırmaya dahil edilme kriterlerini taşıyan 150 hasta alındı. Araştırmanın verileri hasta bilgi formu ve görsel infüzyon flebit skalası kullanılarak toplandı. Verilerin değerlendirilmesinde Shapiro-Wilk, Ki-Kare ve Pearson korelasyon testleri kullanıldı. p<0.05 anlamlılık düzeyinde değerlendirildi.
Bulgular: Hematoloji onkoloji hastalarına uygulanan periferik intravenöz kateterlerin %5.3’ünde flebit gelişmiştir. Araştırma kapsamına alınan hastalara uygulanan periferik intravenöz kateterlerde en fazla 49-72 saatte %2.7 oranında (dört hasta) birinci derece flebit geliştiği belirlenmiştir. Hastalardan obez, hastanede 15 gün ve üzeri yatan, nötropenik, sürekli izotonik sıvı infüzyonu alan, günlük intravenöz yoldan 3 ve üzeri ilaç uygulanan ve intravenöz yoldan geniş spektrumlu antibiyotik kullanan hastalarda flebit gelişme oranı daha yüksek saptandı (p<0.05).
Sonuç: Hastaların %5.3’ünde çeşitli derecelerde flebit saptandı. Hemşirelerin uygun protokol doğrultusunda intravenöz kateterizasyonu sağlaması, intravenöz ilaçları optimal şekilde uygulaması, giriş bölgesinin flebit açısından düzenli takip etmeleri ve hastaları flebit belirtileri yönünden bilgilendirmeleri flebit gelişimini azaltabilir.

Anahtar Kelimeler

Periferik intravenöz kateter , Flebit , Ağrı , Hematoloji , Kanser , Hemşirelik

Kaynakça

• Özkaraman A, Yeşilbakan Ö. Periferal intravenöz kemoterapi uygulamasına yönelik hemşirelik yönetimi. Osmangazi Tıp Dergisi. 2014; 36(1): 27-34.
• Arpa Y, Cengiz A. İntravenöz infüzyon tedavisine bağlı flebit ve tromboflebit gelişimini önleme ve tanılamada sağlık çalışanlarının bilgi düzeylerinin belirlenmesi. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi. 2016; 13(1): 21-26.
• Di Nisio M, Peinemann F, Porreca E, Rutjes AWS. Treatment for superficial infusion thrombophlebitis of the upper extremity. Cochrane Database of Systematic Reviews 2015;11. (3)
• Kuş B. ve Büyükyılmaz F. Görsel İnfüzyon Flebit Tanılama Skalası: Bağımsız Gözlemciler Arası Uyum Çalışması. Florence Nightingale Hemşirelik Dergisi. 2018; 26(3): 179-186.
• Erdoğan BC, ve Denat Y. Periferik İntravenöz Kateter Komplikasyonlarından İnfiltrasyon ve Hemşirelik Bakımı. Koç Üniversitesi Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi (HEAD). 2016;13(2): 157-162.
• Cicolini G, Manzoli L, Simonetti V, Flacco ME, Comparcini D, Capasso L, Di Baldassarre A, ve Eltaji Elfarouki G. Phlebitis risk varies by peripheral venous catheter site and increases after 96 hours: a large multicentre prospective study. Journal of Advanced Nursing. 2014; 70(11): 2539-2549.
• Nassaji-Zavareh M, Ghorbani R. Peripheral intravenous catheter-related phlebitis and related risk factors. Singapore Med J. 2007;48(8):733-6.
• Urbanetto JS, Peixoto CG, May TA. Incidência de flebites durante o uso e após a retirada de cateter intravenoso periférico. Rev Latino-Am Enfermagem. 2016;24:e2746.
• Webster J, McGrail M, Marsh N, Wallis MC, Ray-Barruel G, Rickard CM. Postinfusion Phlebitis: incidence and risk factors. Nurs Res Pract. 2015;1-3.
• Hadaway L. Short peripheral intravenous catheters and infections. Journal of Infusion Nursing. 2012; 35(4): 230–40.
• Anabela S O, Pedro V. Incidence of phlebitis in patients with peripheral intravenous catheters: the influence of some of risk factors. The Australian Journal of Advence Nursing. 2012; 30 (2).
• Abadi P, Etemadi, Sui Abed Saeedi Zh. Investigating role of mechanical and chemical factors in the creation of peripheral vein in flammarion in hospitalization patients in hospital in Zahedan, Iran. Life Science Journal. 2013;10 (1s): 379-383.
• Karadeniz G, Kutlu N, Tatlisumak E, Özbakkaloglu B. Nurses’ knowledge regarding patients with intravenous catheter and phlebitis interventions. Journal of Vascular Nursing. 2003; 21(2): 44-47.
• Polat HAT, Akpınar RB. İki farklı materyalle tespit edilen periferik venöz kateterlerin mikrobiyolojik kolonizasyon açısından karşılaştırılması. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2014;3(2): 749-760.
• Macklin D. Phlebitis: A painful complication of peripheral IV catheterization that may be prevented. AJN The American Journal of Nursing. 2003;103(2): 55-60.
• Miller SL. Vascular access challenges: small, fragile veins and tissue-paper skin. Nursing. 2012;42(2):62-3. Fernández LA, Suérez-Mier B, Martínez-Ortega M, Lana A. “Incidence and risk factors of phlebitis associated to peripheral intravenous catheters”. Enfermeria Clinica. 2017;27(2):79-86.
• Pasalioglu KB, Kaya H. Catheter indwell time and phlebitis development during peripheral intravenous catheter administration. Pakistan Journal of Medical Sciences. 2014;30(4): 725.
• Maki DG, Ringer M. Risk factors for infusion-related phlebitis with small peripheral venous catheters: a randomized controlled trial. Annals of Internal Medicine. 1991;114(10): 845-854.
• Lundgren A, Jorfeldt L, Ek AC. The care and handling of peripheral intravenous cannulae on 60 surgery and internal medicine patients: an observation study. Journal of Advanced Nursing. 1993;18(6): 963-971.
• Uslusoy E, Mete S. Predisposing factors to phlebitis in patients with peripheral intravenous catheters: a descriptive study. J Am Acad Nurse Pract. 2008;20(4):172-80.
• Groll D, Davies B, Mac Donald J, Nelson S, Virani T. Evaluation of the psychometric properties of the phlebitis and infiltration scales for the assessment of complications of peripheral vascular access devices. J Infus Nurs. 2010; 33(6):385-90. doi: 10.1097/NAN.0b013e3181f85a73.
• Karadağ A. Ven içi sıvı tedavisi: komplikasyonlar ve hemşirelik bakımı. Cumhuriyet Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi. 1999; 3(1), 39-47.
• Phillips L, Gorski LA. Manual of IV Therapeutics: Evidence Based Practice for Infusion Therapy; 2014. Gallant P, ve Schultz AA. Evaluation of a visual infusion phlebitis scale for determining appropriate discontinuation of peripheral intravenous catheters. Journal of Infusion Nursing. 2006; 29(6): 338-345.
• Büyükyılmaz F, Aştı T. The effect of relaxation techniques and back massage on pain and anxiety in Turkish total hip or knee arthroplasty patients. Pain Management Nursing. 2013; 14(3): 143-154.
• Miliani K, Taravella R, Thillard D, Chauvin V, Martin E, Edouard S, Astagneau P; CATHEVAL Study Group. Peripheral Venous Catheter-Related Adverse Events: Evaluation from a Multicentre Epidemiological Study in France (the CATHEVAL Project). PLoS One. 2017;12(1).
• Infusion NS. Infusion Nursing Standards of Practice. Journal of infusion nursing: the official publication of the Infusion Nurses Society. 2006; 29(1 Suppl): 1-92.
• Rickard CM, Webster J, Wallis MC, Marsh N, McGrail MR, French V, Foster L, Gallagher P, Gowardman J, McClymont A. Routine versus clinically indicated replacement of peripheral intravenous catheters: a randomised controlled equivalence trial. The Lancet. 2012;380(9847):1066-1074.
• Chang WP, Peng YX. Occurrence of phlebitis: A systematic review and meta-analysis. Nursing Research. 2018; 67(3): 252-260.
• Nyika ML, Mukona D, Zvinavashe M. Factors contributing to phlebitis among adult patients admitted in the medical-surgical units of a central hospital in Harare, Zimbabwe. J Infus Nurs. 2018;41(2):96-102. Rego Furtado LC. Incidence and predisposing factors of phlebitis in a surgery department. British Journal of Nursing. 2011; 20(14):16-8.
• Enes SM, Opitz SP, Faro AR, Pedreira Mde L. Phlebitis associated with peripheral intravenous catheters in adults admitted to hospital in the Western Brazilian Amazon. Rev Esc Enferm USP. 2016; 50(2): 263-71. doi: 10.1590/S0080-623420160000200012.
• Aydın H, Korfalı G, Gören S, Efe EM, ve Moustafa BR. Periferik yerleştirilen santral venöz kateterleri takiben komplikasyon gelişmesi risk faktörleri: 850 hastanın retrospektif analizi. Journal of Clinical and Experimental Investigations. 2014; 5(1): 29-35.
• LaRue GD, Peterson M. The impact of dilution on intravenous therapy. Journal of Infusion Nursing. 2011;34:117–123. Salgueiro-Oliveira, A., Parreira, P. & Veiga, P. (2012). Incidence of phlebitis in patients with peripheral intravenous catheters: The influence of some risk factors. Australian Journal of Advanced Nursing. 2012;30(2): 32.