General Disaster Preparedness Level of Nurses Working in Istanbul and Affecting Factors

Öz

Objective: Disasters are unexpected events that occur all over the world, whether caused by nature or man. The impact of disasters on human life has been an absolute fact since the existence of humanity. The aim of this research is to determine the general disaster preparedness levels and influencing factors of nurses working in Istanbul. Material-Methods: The descriptive research was conducted through an online survey with 256 nurses working in Istanbul between May and August 2023. The research data were obtained with an introductory questionnaire and the General Disaster Preparedness Belief Scale. Results: Of the nurses included in the study, 55.1% received training in disaster medicine, 29.3% worked in a region where disasters/emergencies occurred during their professional lives. 55.5% of the nurses are somewhat afraid of disasters, and 64.8% want to receive training in “Intervention in Multiple Traumas.” While the mean and standard deviation of the General Disaster Preparedness Belief Scale scores of the nurses were 143.82±27.04, the mean “Perceived Susceptibility” score was 21.66±3.51, the mean “Perceived Seriousness” score. It was found that the total scale scores of the male nurses included in the study, those who worked in regions where disasters and extraordinary situations were experienced in their professional lives and those who lost a relative in the disaster were higher; It was determined that the total scale scores of those who stated that the country was not prepared for a disaster at all were lower (p<0.05). Conclusion: It is recommended that nurses be given in-service training on disaster medicine and intervention in disaster situations.

Anahtar Kelimeler

• Disaster
• Preparedness
• Nurse

İstanbul’da Çalışan Hemşirelerin Genel Afete Hazırlık Düzeyi Ve Etkileyen Faktörler

Öz

Giriş: Afetler, doğa veya insan kaynaklı olsun, dünyanın her yerinde yaşanan beklenmedik olaylardır. Afetlerin insan yaşamına olan etkisi, insanlığın varoluşundan beri kesin bir gerçektir. Bu araştırmanın amacı, İstanbul’da çalışan hemşirelerin genel afete hazırlık düzeylerini ve etkileyen faktörleri belirlemektir. Gereç- Yöntem: Tanımlayıcı tipteki araştırma, Mayıs-Ağustos 2023 tarihleri arasında, İstanbul’da çalışan 256 hemşire ile çevrim içi anket yolu ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma verileri, tanıtıcı soru formu ve Genel Afet Hazırlık İnanç Ölçeği ile elde edilmiştir. Bulgular: Araştırma kapsamındaki hemşirelerin %55,1’i afet tıbbı konusunda eğitim almış, %29,3’ü meslek yaşamında afet/olağan dışı durum yaşanan bölgede görev yapmıştır. Hemşirelerin %55,5’i afet olmasından biraz korkmaktadır ve %64,8’i “Çoklu Travmalarda Müdahale” ile ilgili eğitim almak istemektedir. Hemşirelerin, Genel Afete Hazırlık Ölçeği puanlarının ortalaması ve standart sapması 143,82±27,04 olarak bulunmuştur. Araştırma kapsamında yer alan erkek hemşirelerin, meslek yaşamında afet olağan dışı durum yaşanan bölgede görev alanların ve afette yakınını kaybedenlerin ölçek toplam puanlarının daha yüksek olduğu; ülkenin afete hiç hazır olmadığını ifade edenlerin ölçek toplam puanlarının daha düşük olduğu belirlenmiştir (p<0,05). Sonuç: Hemşirelere afet tıbbı ve afet durumlarında müdahale konusunda hizmet içi eğitimlerin verilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Afet
• Hazırlık
• hemşire.

Kaynakça

1. Erdoğan Ö. Afet hemşireliği eğitimi. İçinde: Erdoğan Ö, editör. Türkiye Klinikleri Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği. İstanbul: Türkiye Klinikleri Yayınevi; 2018. s.115-20.
2. İpekçi NN, Sungur M, Atsal Kılıç B. Determination of the post-earthquake trauma levels of nursing students living in the earthquake area in Turkey: The case of Kilis. İnönü Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Derg. 2024;12(2):465-77. doi:10.33715/inonusaglik.1388293
3. Bektaş Akpınar N, Aşkın Ceran M. Afetlerle ilgili güncel yaklaşımlar ve afet hemşiresinin rol ve sorumlulukları. Paramedik Acil Sağlık Hizmet Derg. 2020;1(1):28-40.
4. Özer M. Education policy actions by the Ministry of National Education after the earthquake disaster on February 6, 2023 in Türkiye. Bartın Univ J Fac Educ. 2023;2(2):219-32. doi:10.14686/buefad.1261101
5. Kuğum G, İnal Önal E. Nurses’ willingness and competence to work during disasters and their related factors: Case study of a state hospital in Turkey. Health Emerg Disasters Q. 2022;7(4):215-26.
6. Işık Ö, Aydınlıoğlu H, Koç S, Gündoğdu O, Korkmaz G, Ay A. Afet yönetimi ve afet odaklı sağlık hizmetleri. Okmeydanı Tıp Derg. 2012;28(Ek 2):82-123.
7. Kadıoğlu M, Bek Ö. Sağlık kuruluşları için afet acil yardım planlama rehberi. İstanbul: Beyaz Gemi Eğitim ve Danışmanlık; 2009.
8. Özmen B, Özden A. Türkiye'nin afet yönetim sistemine ilişkin eleştirel bir değerlendirme. İÜ Siyasal Bilg Fak Derg. 2013;49:1-28.

9. Magnaye B, Lindsay S, Ann M, Gilbert R, Heather J. The role, preparedness and management of nurses during disasters. Int Sci Res J. 2011;3(4):270-94.
10. Putra A, Petpichetchian W, Maneewat K. Perceived ability to practice in disaster management among public health nurses in Aceh, Indonesia. Nurse Media J Nurs. 2011;1(2):169-86. doi:10.14710/nmjn.v1i2.971
11. İstanbul Tabip Odası. Hemşire sayısı [İnternet]. İstanbul: itosam.org.tr; [erişim 2023 Şub 1]. Erişim: https://www.itosam.org.tr/veri-istanbul/saglik-istatistikleri/hemsire-sayisi
12. Biernacki P, Waldorf D. Snowball sampling: Problems and techniques of chain referral sampling. Sociological methods & research. 1981;10(2):141-63.
13. İnal E, Doğan N. The development of a general disaster preparedness belief scale using the Health Belief Model as a theoretical framework. Int J Assess Tools Educ. 2018;5:146-58. doi:10.21449/ijate.366825
14. Erkin Ö, Aslan G, Öztürk M, Çam B, Ödek Ş. Hemşirelerin genel afete hazırlık durumları ve etkileyen faktörler. Forbes J Med. 2023;4(3):305-14.
15. Taşkıran G, Baykal U. Nurses’ disaster preparedness and core competencies in Turkey: A descriptive correlational design. Int Nurs Rev. 2019;66(2):165-75.
16. Tercan B. Hemşirelerin afetlere karşı hazır olma durumları ve hazırlık algıları [yüksek lisans tezi]. Gümüşhane: Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü; 2015.
17. Özcan F, Erol S. Hemşirelerin afete hazır olma durumu ve hazırlık algısı: Bir ölçek geliştirme çalışması. 18. Ulusal Halk Sağlığı Kongresi Bildirileri. Konya: Marmara Üniversitesi Yayınları; 2015.
18. Al Khalaileh M, Bond E, Alasad J. Jordanian nurses’ perceptions of their preparedness for disaster management. Int Emerg Nurs. 2012;20(1):14-23.
19. Karakış S. Kamu hastanelerinde çalışan hemşirelerin afetlere hazır oluşluk durumları ve psikolojik sağlamlıkları [yüksek lisans tezi]. İstanbul: Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi; 2019.
20. Yürekli E. Bitlis ili devlet hastanelerinde çalışan hemşirelerin afet hazırlığı ve hazırlık algısının incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. Bitlis: Bitlis Eren Üniversitesi; 2019.
21. Durmuş Sarıkahya S, Yorulmaz DS. Hemşire öğrencilerin afete müdahale öz yeterliliğinin değerlendirilmesi: Tanımlayıcı ve kesitsel çalışma. Ordu Univ J Nurs Stud. 2024;7(1):206-15.
22. Ünal Y, Işık E, Şahin S, Yeşil ST. (2017). Sağlık afet çalışanlarının depremlere ilişkin bireysel hazırlık düzeylerinin değerlendirilmesi: Ulusal Medikal Kurtarma Ekipleri (UMKE) Derneği örneği. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi, 31(2), 71-80.
23. Aran AS, Erol İ (2022). Acil durum eylem Planları Farkındalığında Eğitimin Etkisi: İş Sağlığı ve Güvenliği Alanı Üzerinde Bir Uygulama. Ankara Univ SBF Journal/Ankara Üniversitesi SBF Dergisi 77(4):679–707
24. Şahin NE, Karaca T. (2025). Disaster response self-efficacy and disaster preparedness levels of Turkish nurses: A cross-sectional study. BMC Emergency Medicine, 25(1), 158-165.
25. Ertuğrul B, Ünal SD. Bir vakıf üniversitesi sağlık hizmetleri meslek yüksekokulunda öğrenim gören öğrencilerin genel afete hazırlıklı olma inanç durumlarının belirlenmesi. Afet Risk Derg. 2020;3(1):31-45. doi:10.35341/afet.653911