Radyoterapi Alan Akciğer Kanseri Tanılı Bireylerde Anksiyete Düzeyleri, Uyku Kalitesi ve Beslenme Durumunun Belirlenmesi

Öz

Giriş: Akciğer kanseri tanılı bireylerde hastalık süreci ve uygulanan tedaviler, anksiyete düzeyi, uyku kalitesi ve beslenme durumu üzerinde olumsuz etkilere yol açabilmektedir. Bu faktörlerin birlikte değerlendirilmesi, hastaların bütüncül bakımının planlanması açısından önem taşımaktadır. Amaç: Bu çalışma, radyoterapi alan akciğer kanseri tanılı bireylerde anksiyete düzeyi, uyku kalitesi ve beslenme durumunu değerlendirmek ve bu değişkenlerin sosyo-demografik ve hastalığa ilişkin özelliklerle olan ilişkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Yöntemler: Kesitsel ve tanımlayıcı tasarımda yürütülen araştırma, 15.04.2025–15.11.2025 tarihleri arasında Erciyes Üniversitesi Mehmet Kemal Dedeman Hematoloji ve Onkoloji Hastanesi Radyoterapi Ünitesi’nde tedavi gören akciğer kanseri tanılı bireylerde gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya radyoterapi tedavisi gören toplam 71 akciğer kanseri tanılı birey dahil edilmiştir. Veriler, Beck Anksiyete Ölçeği, Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi ve Mini Nütrisyonel Değerlendirme Kısa Formu kullanılarak yüz yüze yaklaşık 20-30 dakikada toplanmıştır. Bulgular: Tanımlayıcı özellikler ile BAÖ, PUKİ ve MNA-SF skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0.05). Hastalık özellikleri açısından da anksiyete, uyku kalitesi ve beslenme durumu üzerinde anlamlı etkisi olan bir değişken saptanmamıştır. Tedavi alanının kapsamına göre yapılan değerlendirmede, lenf nodu dâhil tedavi alanına sahip bireylerde uyku kalitesi puanlarının anlamlı düzeyde daha kötü olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Sonuç: Bulgular, akciğer kanseri bireylerde anksiyete, uyku kalitesi ve beslenme durumunun sosyodemografik ve klinik özelliklerden ziyade bireysel ve tedaviye bağlı faktörlerden etkilenebileceğini göstermektedir. Radyoterapi sürecinde bireylerin psikososyal ve beslenme açısından bütüncül olarak değerlendirilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Akciğer kanseri
• anksiyete
• uyku kalitesi
• beslenme durumu

Destekleyen Kurum

Bu çalışma için herhangi bir finansman alınmamıştır.

Etik Beyan

Araştırma için Erciyes Üniversitesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu’ndan etik kurul onayı alınmıştır (Tarih:05.03.2025, Karar No:2025/107). Kurumsal izinler ve ölçek kullanım izinleri sağlanmış, katılımcılardan yazılı bilgilendirilmiş onam alınmıştır.

Teşekkür

Yazarlar, bu çalışmaya katılan tüm hastalara deneyimlerini ve değerli zamanlarını paylaştıkları için içtenlikle teşekkür ederler.

DETERMINATION OF ANXIETY LEVELS, SLEEP QUALITY, AND NUTRITIONAL STATUS IN INDIVIDUALS DIAGNOSED WITH LUNG CANCER RECEIVING RADIOTHERAPY

Öz

Background: In individuals diagnosed with lung cancer, the disease process and treatment modalities may adversely affect anxiety levels, sleep quality, and nutritional status. Evaluating these factors together is important for holistic patient care. Objective: This study aimed to evaluate anxiety levels, sleep quality, and nutritional status in individuals diagnosed with lung cancer receiving radiotherapy and to examine their relationships with sociodemographic and disease-related characteristics. Methods: This cross-sectional- desciriptive study was conducted between April 15, 2025, and November 15, 2025, in the Radiotherapy Unit of Erciyes University Mehmet Kemal Dedeman Hematology and Oncology Hospital. A total of 71 individuals with lung cancer receiving radiotherapy were included in the study. Data were collected face-to-face in approximately 20-30 minutes using the Beck Anxiety Scale, Pittsburgh Sleep Quality Index, and Mini Nutritional Assessment Short Form. Results: No statistically significant differences were found between descriptive characteristics and BAI, PSQI, and MNA-SF scores (p>0.05). Disease-related variables also showed no significant effect on anxiety, sleep quality, or nutritional status. However, patients receiving radiotherapy including lymph nodes had significantly poorer sleep quality scores (p<0.05). No significant correlations were found among the scales. Conclusion: The findings suggest that anxiety, sleep quality, and nutritional status in lung cancer individuals may be influenced more by individual and treatment-related factors than by sociodemographic or clinical characteristics. Comprehensive psychosocial and nutritional support during radiotherapy is recommended.

Anahtar Kelimeler

• Lung cancer
• Anxiety
• Sleep quality
• Nutritional status

Destekleyen Kurum

No funding was received for this study.

Etik Beyan

EEthical approval for the research was obtained from the Erciyes University Clinical Research Ethics Committee (Date: 05.03.2025, Decision No: 2025/107). Institutional permissions and scale usage permissions were obtained, and written informed consent was received from the participants.

Teşekkür

The authors sincerely thank all patients who participated in this study for sharing their experiences and valuable time.

Kaynakça

1. Babar L, Modi P, Anjum, F. Lung cancer screening. In StatPearls. StatPearls Publishing. 2023. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK537283/
2. Cangır AK, Yumuk PF, Sak SD, Akyürek S, Eralp Y, et al. Lung Cancer in Turkey. J Thorac Oncol. 2022; 7(10): 1158–1170. https://doi.org/10.1016/j.jtho.2022.06.001
3. Yılmaz Kurt, F, Aytekin Özdemir A, Atay S. The effects of two methods on venipuncture pain in children: Procedural restraint and cognitive-behavioral intervention package. Pain Manag Nurs. 2020; 21(6): 594–600. https://doi.org/10.1016/j.pmn.2019.09.002
4. Ülger E, Alacacıoğlu A, Gülseren AŞ, Zencir G, Demir L, Tarhan MO. Kanserde psikososyal sorunlar ve psikososyal onkolojinin önemi. DEÜ Tıp Fak Derg. 2014;28(2):85–92. https://doi.org/10.18614/deutfd.8876
5. Frick E, Tyroller M, Panzer M. Anxiety, depression and quality of life of cancer patients undergoing radiation therapy: A cross-sectional study in a community hospital outpatient centre. Eur J Cancer Care.2007;16(2):130–136. https://doi.org/10.1111/j.1365-2354.2006.00720.x
6. Yan,X, Chen X, Li M, Zhang P. Prevalence and risk factors of anxiety and depression in Chinese patients with lung cancer: A cross-sectional study. Cancer Manag Res. 2019;11:4347–4356. https://doi.org/10.2147/CMAR.S202119
7. Kızılırmak D, Göltalay T, Gültekin Ö, Havlucu Y, Çelik, P. Akciğer kanserinin ve kemoterapinin uyku ve yaşam kalitesi üzerine etkisi. İzmir Göğüs Hast Derg. 2021;35(2): 82–90. https://doi.org/10.5222/IGH.2021.55265
8. Prieur-Drevon D, Pabst L, Mascaux C, et al. Sleep quality in lung cancer. Support Care Cancer. 2025;33(2):123. https://doi.org/10.1007/s00520-024-09139-1

9. He Y, Sun LY, Peng KW, et al. Sleep quality, anxiety and depression in advanced lung cancer. BMJ Support Palliat Care. 2022;12(e2):e194–e200. https://doi.org/10.1136/bmjspcare-2018-001684
10. Yardibi ST, Yardibi YS. Uyku ve ruh sağlığı arasındaki ilişki. In: Baykuş Y, Tekümit H, editors. BANÜ 1. Tıp Öğrenci Sempozyumu: Klinik acillere yaklaşım, tıpta güncel konular ve kadavra üzerinde uygulamalı sütür teknikleri kursu. Bandırma: Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi; 2025. p. 214. Available from: https://tipsempozyum2025.bandirma.edu.tr/Content/Web/Yuklemeler/Sayfa/Dosya/21848/6819a470-e439-5c72-86dd-48668914c16a.pdf
11. Doğan D, Yurttagül SM. İmmünoterapi gören akciğer kanserli hastalarda diyet danışmanlığının rolü. SDÜ Sağlık Bilimleri Dergisi. 2024;15(1):165–173. https://doi.org/10.22312/sdusbed.1419701
12. Liu CA, Liu T, Li HC, et al. Nutrition impact symptoms in lung cancer. Clin Nutr. 2023;42(4):550–558. https://doi.org/10.1016/j.clnu.2023.02.021
13. Kiss N, Curtis A. Nutrition assessment in lung cancer. Adv Nutr. 2022;13(6):2420–2432. https://doi.org/10.1093/advances/nmac070
14. Noyan MA. Akciğer kanserlerinde depresyon, anksiyete ve post-travmatik stres bozukluğu. In: Akciğer kanserinde destek tedavisi. Türkiye Solunum Araştırmaları Derneği Eğitim Kitapları Serisi. Ankara: Türkiye Solunum Araştırmaları Derneği; 2016. p. 338–350. Available from: https://solunum.org.tr/TusadData/Book/472/176201612732-29_Bolum_28_Stres.pdf
15. Böncü M, Özacar R, Halilçolar H, Aydemir Ö. Akciğer kanserli olgularda anksiyete ve depresyon şiddeti. Türkiye Klinikleri Arch Lung. 2001;2(3):123–126.
16. Goerling U, Hinz A, Koch-Gromus U, et al. Prevalence and severity of anxiety in cancer patients. J Cancer Res Clin Oncol. 2023;149(9):6371–6379. https://doi.org/10.1007/s00432-023-04600-w
17. Martin RE, Loomis DM, Dean GE. Sleep and quality of life in lung cancer patients and survivors. J Am Assoc Nurse Pract. 2021;34(2): 284-291. https://doi.org/10.1097/JXX.0000000000000625
18. Yennurajalingam S, Tayjasanant S, Balachandran D, et al. Association between Daytime Activity, Fatigue, Sleep, Anxiety, Depression, and Symptom Burden in Advanced Cancer Patients: A Preliminary Report. J Palliat Med. 2016;19(8):849–856. https://doi.org/10.1089/jpm.2015.0276
19. Beck AT, Epstein N, Brown G, Steer RA. An inventory for measuring clinical anxiety: Psychometric properties. J Consult Clin Psychol. 1988;56(6):893–897. https://doi.org/10.1037/0022-006X.56.6.893
20. Ulusoy M, Şahin NH, Erkmen H. Türkçe Beck Anksiyete Envanteri’nin geçerlilik ve güvenirliği. Klinik Psikiyatri. 1998;1(2):21–28.
21. Buysse DJ, Reynolds CF, Monk TH, Berman SR, Kupfer DJ. The Pittsburgh Sleep Quality Index. Psychiatry Res. 1989;28(2):193–213. https://doi.org/10.1016/0165-1781(89)90047-4
22. Ağargün MY, Kara H, Anlar O. Pittsburgh uyku kalitesi indeksinin geçerliği ve güvenirliği. Türk Psikiyatri Derg. 1996;7(2):107–115.
23. Rubenstein LZ, Harker JO, Salvà A., Guigoz Y, Vellas, B. Screening for undernutrition in geriatric practice: Developing the short-form mini-nutritional assessment (MNA-SF). J Gerontol A Biol Sci Med Sci. 2001;56(6): M366-M372. https://doi.org/10.1093/gerona/56.6.M366
24. McFadden K, Nickel B, Rankin NM, et al. Psychosocial impacts of lung cancer screening. Cancer Med. 2024;13(15):e70054. https://doi.org/10.1002/cam4.70054
25. Liu Y, Wu W, Li S, Wang X, Zhang L. Psychological distress in lung cancer patients. Sci Rep. 2025;15(1):27253. https://doi.org/10.1038/s41598-025-09847-6
26. Ernst M, Beutel ME, Brähler E. Cancer-related distress during COVID-19. Sci Rep. 2022;12:2021. https://doi.org/10.1038/s41598-022-06016-x
27. Yıldırım ÖA, Poyraz K, Erdur E. Depression and anxiety during COVID-19. Qual Life Res. 2021;30(7):1903–1912. https://doi.org/10.1007/s11136-021-02795-4
28. Chau YF, Zhou H, Chen B, et al. Anxiety screening in lung cancer patients. Thorac Cancer. 2024;15(13):1041–1049. https://doi.org/10.1111/1759-7714.15287
29. Jadoon NA, Munir W, Shahzad MA, Choudhry ZS. Depression and anxiety in cancer patients. BMC Cancer. 2010;10:594. doi:10.1186/1471-2407-10-594
30. Khalil A, Faheem M, Fahim A, et al. Depression and anxiety in cancer patients. Psychiatry J. 2016;2016:3964806. https://doi.org/10.1155/2016/3964806
31. Chen X, Hu Y, Fan J, Li Y. Sleep quality in NSCLC patients. Cancer Manag Res. 2023;15:1283–1295. https://doi.org/10.2147/CMAR.S430436
32. Phillips KM, Jim HS, Donovan KA, et al. Sleep disturbances in cancer patients. Support Care Cancer. 2012;20(2):357–365. https://doi.org/10.1007/s00520-011-1106-z
33. Karabulut Y, Kıyıcı N, Koç Z. Sleep quality in oncology patients. New Trends Issues Proc Adv Pure Appl Sci. 2022;(1):86–101. https://doi.org/10.18844/gjpaas.v2022i1.877
34. Temel Aksu N, Erdoğan A. Akciğer rezeksiyonunda uyku kalitesi. Turk J Sleep Med. 2017;4(2):35–42. https://doi.org/10.4274/jtsm.76486
35. Dean GE, Abu Sabbah E, Yingrengreung S, Ziegler P, Chen H, Steinbrenner LM, et al. Sleeping with the enemy: Sleep and quality of life in patients with lung cancer. Cancer Nurs. 2015;38(1):60–70. https://doi.org/10.1097/NCC.0000000000000128
36. Gioulbasanis I, Baracos VE, Giannousi Z, Xyrafas A, Martin L, Georgoulias V, et al. Baseline nutritional evaluation in metastatic lung cancer patients: Mini Nutritional Assessment versus weight loss history. Ann Oncol. 2011;22(4):835–841. https://doi.org/10.1093/annonc/mdq440
37. Taranova E, Aanerud M, Grønberg BH. Nutritional status and toxicity in SCLC. JTO Clin Res Rep. 2024;6(1):100764. https://doi.org/10.1016/j.jtocrr.2024.100764
38. Duru Birgi S, Baş D, Öztürk Ş, Hürmüz P, Karabulut E, Çağlar A, et al. Evaluation of nutritional status in cancer patients underwent radiotherapy: The results of biochemical, body composition with bioelectrical impedance analysis, anthropometric measurements, and patient-generated subjective global assessment. Genel Tıp Dergisi. 2023;33(6):746–752. https://doi.org/10.54005/geneltip.1320764
39. Samancı NŞ, Çelik E, Değerli E, et al. Kanser hastalarında uyku kalitesini etkileyen faktörler. Namık Kemal Med J. 2020;8(2):138–144. https://doi.org/10.37696/nkmj.674879
40. Tel H, Tel H, Er O, Özkan M. Anxiety, depression and quality of sleep in cancer patients. Neurol Psychiatry Brain Res. 2008;15(3):139–142.