Pandemi Sürecinde Öğretmenlerin Algıladığı Aşırı İletişim Yükü İle Mesleki Doyumları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Çalışmada öğretmenlerin algıladığı aşırı iletişim yükünün mesleki doyumla ilişkisini incelemek amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini 2020-2021 eğitim öğretim yılında farklı kademelerde görev yapan 294 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmada nicel yöntem olan korelasyonel araştırma deseni kullanılmıştır. Veri toplama sürecinde Mesleki Doyum Ölçeği, Aşırı İletişim Yükü Ölçeği ve araştırmacıların oluşturduğu Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Demografik değişkenler için betimsel istatistiklerden; değişkenlerin mesleki doyumla ilişkisini tespit etmek için tek yönlü varyans analizinden; mesleki doyum ve algılanan aşırı iletişim yükü ilişkisinin çeşitli değişkenlere göre farklılaşmasını test etmek için ise T-testi’nden, aşırı iletişim yükünün mesleki doyumu yordama düzeyi için regresyon analizinden yararlanılmıştır. Öğretmenlerin algıladığı aşırı iletişim yükü ile mesleki doyumu arasında anlamlı, zayıf yönde negatif ilişki bulunmuştur. Aşırı iletişim yükünün cinsiyet ve sınıf rehber öğretmenliği görevi olmasına göre anlamlı fark gösterdiği görülürken; kıdem, medeni durum, çalışılan okul kademesine göre farklılaşmadığı görülmüştür. Mesleki doyum düzeyinin kıdeme göre farklılaştığı; cinsiyet, medeni durum, çalışılan okul kademesi ve sınıf rehber öğretmenliği görevi olmasına göre farklılaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma sonucunda elde edilen bulgular literatür çerçevesinde tartışılarak, bu sonuçlara yönelik öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• pandemi
• öğretmen
• aşırı iletişim yükü
• mesleki doyum
• iletişim
• Covid-19
• teachers
• communication overload
• job satisfaction
• communication

Examining The Relationship Between Teachers' Perceived Overload of Communication and Their Job Satisfaction During Pandemic Process

Öz

In the study, it was aimed to examine the relationship between the communication overload burden perceived by teachers and job satisfaction. The sample of the research consists of 294 teachers working at different levels in the 2020-2021 academic year. Correlational research design, which is a quantitative method, was used in the research. During the data collection process, the Personal Information Form created by the researchers, the Job Satisfaction Scale and the Communication Overload Scale were used. From descriptive statistics for demographic variables; one-way analysis of variance to determine the relationship between variables and job satisfaction; T-test was used to test the differentiation of the relationship between job satisfaction and perceived communication overload according to various variables, and regression analysis was used for the predictive level of job satisfaction of communication overload. A significant, weakly negative relationship was found between teachers' perceived overload of communication and their job satisfaction. While it is seen that the excessive communication load differs significantly according to gender and being a classroom guidance teacher; It has been observed that there is no difference according to seniority, marital status, and school level. The level of job satisfaction differs according to seniority; It was concluded that there was no difference according to gender, marital status, school level and being a classroom guidance teacher. The findings obtained as a result of the study were discussed within the framework of the literature, and suggestions for these results were presented.

Anahtar Kelimeler

• Covid-19
• teachers
• communication overload
• job satisfaction
• communication

Kaynakça

1. Altınkurt, Y., & Yılmaz, K. (2014). Öğretmenlerin mesleki profesyonelliği ile iş doyumları arasındaki ilişki. Sakarya University Journal of Education, 4(2), 57-71. https://doi.org/10.19126/suje.46033
2. Aşlamacı, İ. (2017). İmam-hatip liselerinde görev yapan öğretmenlerin mesleki doyum düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 16(31), 175-201. https://doi.org/10.14395/hititilahiyat.333202
3. Atabay, E. (2020). Tükenmişlik ile iş doyumu arasındaki ilişkinin incelenmesi: Anaokulu öğretmenleri örneklemi . Master's thesis, İstanbul Gelişim Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü. https://hdl.handle.net/11363/2519
4. Avcı, S. (2018). İş stresi ve mesleki doyum arasındaki ilişki: Sosyal çalışma görevlileri üzerine bir araştırma. Master's thesis, Uludağ Üniversitesi. http://hdl.handle.net/11452/1601.
5. Aydınol, P., & Üredi, L. (2020). Sınıf öğretmenlerinin mesleki aidiyet duyguları ile mesleki doyum düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi: Mersin ili örneği. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 16(Eğitim Bilimleri Özel sayısı), 1-1. https://doi.org/10.26466/opus.755487
6. Bahçalı, F. (2020). Mesleki ve teknik liselerde kültür derslerine giren öğretmenlerin iş doyumları: Nitel bir araştırma. Master's thesis, Bursa Uludağ Üniversitesi. http://hdl.handle.net/11452/15355
7. Ballard, D. I., & Seibold, D. R. (2006). The experience of time at work: Relationship to communication load, job satisfaction, and ınterdepartmental communication. Communication Studies, 317-340. https://doi.org/10.1080/10510970600845974
8. Balım, A. G., Altay, E., & Öztaş, B. Covıd-19 Sürecinde Uzaktan Eğitime Yönelik Öğretmenler Üzerine Yapılan Çalışmaların İncelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (62), 503-526. https://doi.org/10.21764/maeuefd.1030050

9. Bawden, D., Holtham , C., & Courtney , N. (1999, October). Perspectives on information overload. In Aslib proceedings, MCB UP Ltd. https://doi.org/10.1108/EUM0000000006984
10. Baytar, O. (2013). İzler kitlenin medyadaki aşırı enformasyon sorununa bakışı. AJIT-e: Bilişim Teknolojileri Online Dergisi, 4(10), 35-55. https://doi.org/10.5824/1309-1581.2013.1.003.x
11. Bermes, A. (2021). Information overload and fake news sharing: A transactional stress perspective exploring the mitigating role of consumers’ resilience during COVID-19. Journal of Retailing and Consumer Services,61, 102555. https://doi.org/10.1016/j.jretconser.2021.102555
12. Büyüköztürk, Ş. (2018). Bilimsel Araştırma Yöntemleri (s. 192-193). içinde Pegem Akademi.
13. Cansız, H. O., & Özgenel, M. (2019). Öğretmenlerin mesleki imajlarının iş doyumlarına etkisi. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 8(1), 1-15. https://doi.org/10.51725/etad.793162
14. Carnes, S. (2021). Information overload curation during COVID-19. Journal of Hospital Librarianship, 21(2), 167-172. https://doi.org/10.1080/15323269.2021.1899788
15. Chethiyar, S. D., Esad, M., Kamaluddin, M. R., Ali, A. ve Süleyman, M. B. (2019). Impact of information and communication overload syndrome on the Performance of Students. Opción: Revista de Ciencias Humanas y Sociales, 24, 390-405.
16. Cho, J., Lee, H., & Kim, H. (2019). Effects of communication-oriented overload in mobile instant messaging on role stressors, burnout, and turnover intention in the workplace. International Journal of Communication, 13(2019), 1743–1763.
17. Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2. ed.). Hillsdale, NJ: Erlbaum. https://doi.org/10.4324/9780203771587
18. Çalışkan Pala, S., & Metintaş , S. (2020). COVID-19 pandemisinde sağlık çalışanları. Estüdam Halk Sağlığı Dergisi, 5, 175-187. https://doi.org/10.35232/estudamhsd.789806
19. Çelikten, M. (2005). Öğretmenlik mesleği ve özellikleri. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1 (19), 207-237. https://dergipark.org.tr/en/pub/erusosbilder/issue/25118/265225
20. Çetinkanat, C. (1998). Öğretmen adayları ve müfettişlerin bakış açısından öğretmen iletişim becerileri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 14(14), 209-221. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kuey/issue/10382/127039
21. Dilekçi, Ü., & Limon, İ. (2020). COVID-19 salgını bağlamında öğretmenlerin algıladıkları “aşırı iletişim yükü” düzeyi. Milli Eğitim Dergisi, 49(1), 231-252. https://doi.org/10.37669/milliegitim.776450
22. Doğan, T., & Çoban, A. E. (2009). Eğitim fakültesi öğrencilerinin öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları ile kaygı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 34(153).
23. Eren, M., & Narmanlıoğlu, H. (2018). Gazetelerin sosyal medyada paylaştığı haberlerin incelenmesi. Yeni Medya Elektronik Dergisi, 2(3), 204-216. https://dergipark.org.tr/en/pub/ejnm/issue/38604/448031?publisher=aydin
24. Ergin, R. (2022). Öğretmenlerin iş yaşam dengesi ve iş doyumu arasındaki ilişki. http://hdl.handle.net/11499/38940
25. Güler, S. (2021). Pandemi günlerinde geride kalanlar sendromu: sağlık çalışanları üzerinde bir inceleme. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, Pandemi Özel Sayısı, 3393-3416. https://doi.org/10.26466/opus.875781
26. Gündoğdu, G. B. (2013). Sınıf öğretmenlerinin iş doyumu ve mesleki tükenmişlik düzeyleri üzerine bir çalışma: Mersin ili örneği. Master's thesis, Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. https://acikbilim.yok.gov.tr/handle/20.500.12812/71971
27. Güngör, H., Ogelman, H. G., & TOKLU, D. A. Okul Öncesi Öğretmenlerinin Öğretmen Yeterliliği ve Mesleki Doyumları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Uşak Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 8(2), 38-48. https://doi.org/10.29065/usakead.1088972
28. Gürer, A., & Gemlik, H. N. (2020). Covid-19 pandemisi sürecinde sahada olan sağlık çalışanlarının yaşadıkları sorunlar ve çözüm önerileri üzerine nitel bir araştırma. Journal of Health Services and Education , 4 (2), 45-52. https://doi.org/10.29228/JOHSE.3
29. Harper, R. (2013). The texture of our business. Mobile Media & Communication, 1(1), 141-146. https://doi.org/10.1177/2050157912460033
30. Kavuk, E., & Demirtaş, H. (2021). COVID-19 pandemisi sürecinde öğretmenlerin uzaktan eğitimde yaşadığı zorluklar. E-Uluslararası Pedandragoji Dergisi, 1(1), 55-73. https://trdoi.org/10.27579808/e-ijpa.20
31. Kuzgun, Y., Hamamcı, Z., & Aydemir Sevim, S. (1999). Mesleki doyum ölçeğini geliştirilmesi. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi; Cilt 2, Sayı 11, 14-18. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tpdrd/issue/21431/229745
32. Marques, R. P., & Batista, J. C. (2017). An overview on information and communication overload. Information and communication overload in the digital age, 1-19. 10.4018/978-1-5225-2061-0.ch001
33. Metin, M., Gürbey, S., & Çevik, A. (2021). Covid-19 pandemi sürecinde uzaktan eğitime yönelik öğretmen sistemi. Maarif Mektepleri Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi , 5 (1), 66-89. https://doi.org/10.46762/mamulebd.881284
34. Olsen, A., & Huang, F. (2019). Teacher job satisfaction by principal support and teacher cooperation: Results from the Schools and Staffing Survey. Education policy analysis archives, 27, 11. https://doi.org/10.14507/epaa.27.4174
35. Özbek, A. (2022). Öğretmenlerin algıladıkları aşırı iletişim yükünün öğretmenlerin iş performansı ve motivasyonlarına etkisinin kovid 19 salgını açısından incelenmesi (Master's thesis, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi).
36. Pehlivan, K. B. (2005). Öğretmen adaylarının iletişim becerisi algıları üzerine bir çalışma. Elementary Education Online, 4(2). https://dergipark.org.tr/en/pub/ilkonline/issue/8608/107233
37. Redecker, C. (2017). European framework for the digital competence of educators: DigCompEdu. In Y. Punie, (Ed). EUR 28775 EN. Publications Office of the European Union, Luxembourg. doi: 10.2760/159770
38. Roodt, G., Rieger, H. S., & Sempane, M. E. (2002). Job satisfaction in relation to organizational culture. SA Journal of industrial Psychology, 28(2), 23-30. https://hdl.handle.net/10520/EJC88907
39. Selvitopu, A., & Taş, A. (2020). Lise öğretmenlerinin iş doyumu ve mesleki motivasyon düzeylerinin incelenmesi. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(29), 23-42. https://doi.org/10.35675/befdergi.426989
40. Starcevic, V., Schimmenti, A., Billieux, J., & Berle, D. (2021). Cyberchondria in the time of the COVID‐19 pandemic. Human Behavior and Emerging Technologies, 3(1), 53-62. https://doi.org/10.1002/hbe2.233
41. Stephens , K. K., Mandhana, D. M., Li, X., Kim, J. J., Glowacki, E. M., & Cruz, I. (2017). Reconceptualizing communication overload and building a theoretical foundation. Communication Theory, 27(3), 269-289. https://doi.org/10.1111/comt.12116
42. Sünter, A. T., Canbaz, S., Dabak, Ş., & Pekşen, Y. (2006). Pratisyen hekimlerde tükenmişlik, işe bağlı gerginlik ve iş. Genel Tıp Dergisi , 16, (1), 9-14.
43. pandemisi döneminde çevrimiçi öğrenme. Üniversite Araştırmaları Dergisi, 4(2), 90-107. https://doi.org/10.21076/vizyoner.1142960
44. Torun, B. (2020). Öğretmenlerin yaşam boyu öğrenme yeterlikleri ve iş doyum düzeylerinin incelenmesi . Master's thesis, Maltepe Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü. https://dergipark.org.tr/en/pub/edu7/issue/63400/906200
45. UNESCO. (2020a). COVID-19 Educational Disruption and Response, https://www.unesco.org/en/covid-19/education-response, web adresinden 22 Haziran 2021 tarihinde edinilmiştir.
46. Üzümcü, B., & Müezzin, E. E. (2018). Öğretmenlerin bilişsel esneklik ve mesleki doyum düzeyinin incelenmesi. Sakarya University Journal of Education, 8(1), 8-25. https://doi.org/10.19126/suje.325679
47. Wyse, D. (2006). Becoming a primary school teacher. London and New York: Taylor & Francis Group.
48. Yıldırım, İ., Akan, D., & Yalçın, S. (2017). Sınıf öğretmenlerinin iş doyumu ve okul etkililiği algıları arasındaki ilişki. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19, (1), 69-81. https://doi.org/10.17556/erziefd.308643.
49. Yılmaz, E. O. & Toker, T. (2022). Covıd-19 Salgını Öğretmenlerin Dijital Yeterliliklerini Nasıl Etkiledi? . Milli Eğitim Dergisi, 51 (235) , 2713-2730. DOI: 10.37669/milliegitim.896996