Âşıklık geleneğinin Anadolu pop müzik türüne yansımaları: Âşık Mahzuni Şerif örneği

Öz

Bu çalışma; Türkiye’de 1960’lı yılların ikinci yarısından itibaren popüler olan, ilk önceleri Batı popüler müziği örneklerinin icrası ile başlayan, sonraları ise Anadolu’nun müzikal kültürünü alarak ve Batı popüler müziğinin müzikal alt yapısını kullanarak bu minvalde üretimlerin yapıldığı, tür olarak da adına Anadolu Pop denilen müzik türüne yönelik âşık müziğinin etkisini, Âşık Mahzuni Şerif örneğinden yola çıkarak incelemeyi amaçlamaktadır. Anadolu Pop türü 1961 Anayasasının sağlamış olduğu temel haklar ve özgürlükler doğrultusunda halkçılık, köycülük ve işçi hareketlerinin vb. yükseldiği ve yoğun yaşandığı bir dönemde doğmuştur. Bu doğrultuda dönem itibariyle bakıldığında, bu yönde üretim gerçekleştiren gruplar ve kişilerin hem dönemlerinin âşıklarından hem de daha önce yaşamış olan Karacaoğlan, Dadaloğlu, Pir Sultan gibi toplumsal sorunlara eğilen ozanlardan çokça etkilendikleri görülmektedir. Nitel bir çalışma olarak tasarlanan bu çalışma sonucunda ise üretilmiş olan plak ve albümlere bakıldığında, bahsedilen dönemin de etkisiyle üretimlerinde toplumun bu sorunlarına eğilen ve bu doğrultuda üretim yapan Âşık Mahzuni Şerif, Anadolu Pop içinde en çok etkilenilen âşıklardan birisi olduğu saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Âşıklık
• Âşık Mahzuni Şerif
• Anadolu Pop
• Plak

Reflections of the minstrelsy tradition in the Anatolian pop music: The example of Ashik Mahzuni Serif

Öz

This study aimed to assess the influence of minstrel music—based on the example of Ashik Mahzuni Serif—on the musical genre called Anatolian Pop, which gradually gained popularity in Turkey in the second half of the 1960s, began with the performance of playing Western popular music samples, yet afterward, combined the Anatolian musical culture with the Western popular music background and made music productions in this manner. In line with the fundamental rights and freedoms granted by the 1961 Constitution, the Anatolian Pop music genre was born when populism, agrarianism, and labor-like movements had risen and amplified. The contemplation of the period in this context explicitly indicated that this style of music producers—as groups and individuals—were greatly influenced by the minstrels of their time and by the poets such as Karacaoğlan, Dadaloğlu, and Pir Sultan, who had previously lived and given thought to the social issues in their times. As reviewing the records and albums produced, this study, designed as qualitative research, concluded that Ashik Mahzuni Serif—in addition to many other minstrels—was one of the most significant minstrels that substantially influenced the Anatolian Pop music, which has focused on the problems of the society with the impact of the cited era while producing its music in this direction.

Anahtar Kelimeler

• Minstrelsy
• Ashik Mahzuni Serif
• Anatolian Pop
• Recording

Kaynakça

1. Akgül, Ö., Çoğulu, T. (2006). Bugünden geçmişe bakarken 60’lı ve 70’li yıllarda Türkiye’de müziğin sektörel arka planı, 60’lardan 70’lere…45’lik şarkılar içinde, (79-88). İstanbul: Bgst Yayınları.
2. Akkaya, A., Çelik, F. (2006). Aranjmandan Anadolu popa Türkiye’de ‘60’lı ve ‘70’’li yıllar, 60’lardan 70’lere…45’lik şarkılar içinde, (7-25). İstanbul: Bgst Yayınları.
3. Bengi, D. (2020). 70’li yıllarda Türkiye: Sazlı cazlı sözlük “görecek günler var daha”. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
4. Bengi, D. (2022). 60’li yıllarda Türkiye: Sazlı cazlı sözlük “dünya durmadan dönüyor”. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
5. Canbazoğlu, C. (2009). Kentin Türküsü: Anadolu pop-rock. İstanbul: Pan Yayıncılık.
6. Dilmener, N. (2003). Bak bir varmış bir yokmuş: Hafif Türk pop tarihi. İstanbul: İletişim Yayınları.
7. Erkal, G., E. (2013). Türkiye rock tarihi-I- saykodelik yıllar. İstanbul: Esen Kitap.
8. Fidan, S. (2018). Mahzuni Şerif türkülerinde politika ve politikacılar. Uluslararası Etnomüzikoloji Sempozyumu. Etnomüzikoloji Derneği. 22-24 Mart 2018. Bursa. ss. 253-268.

9. Gündoğar, S. (2005). Halk şiirindeki protesto geleneğinden günümüz politik şarkılarına, muhalif müzik. İstanbul: Devin Yayıncılık.
10. Hasgül, N. (1996). Türkiye popüler müzik tarihinde “Anadolu Pop” akımının yeri, Dans Müzik Kültür içinde, (s. 51-74). İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Folklor Kulübü.
11. Kahyaoğlu, O. (2003). And dağları’ndan Anadolu’ya ‘devrimci müzik’ geleneği ve “Sıyrılıp Gelen” Grup Yorum. İstanbul: NeKitaplar.
12. Meriç, M. (2020). Pop dedik, Türkçe hafif Batı müziği. İstanbul: İletişim Yayınları.
13. Özdemir, U. (2017). Senden gayrı âşık mı yoktur, 20. yüzyıl âşık portreleri. İstanbul: Kolektif Kitap.
14. Öztürk, O. M. (2020). Musikide inkılabı popüler müzikle yapmak: Barış Manço ve armonize edilmiş türküler. Etnomüzikoloji Dergisi, 3 (2), 275-294.
15. Tekelioğlu, O. (1999). Ciddi müzikten popüler müziğe musiki inkılabının sonuçları. G. Paçacı (Ed.). Cumhuriyetin sesleri içinde, (s. 146-153). İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
16. Solmaz, M. (1996). Türkiye’de pop müzik, dünü ve bugünü ile bir infilak masalı. İstanbul: Pan Yayıncılık.
17. Turan, M. (2001). Yeni kimlik mekânları ve türkülerin değişen iklimi. Toplumbilim. (12), 29-32.
18. Yücel, H. (2021). Âşık Mahzuni Şerif türkülerinde toplumsal olayların izahı. Sosyal Bilimler Dergisi, 8 (54), 196-224. http://dx.doi.org/10.29228/SOBIDER.53945