İNTİBAH ROMANINDA EKSİKLİĞİN METONİMİSİ BAĞLAMINDA ARZU GÖSTERENİ VE ÖZNENİN NESNE SEÇİMİ

Lacan rejects the existence of a fixed subject and addresses the divided subject who experiences slips of the tongue, is trapped in the mirror image, marked by lack, and condemned to the dissatisfaction of desire. He examines the subject’s process of becoming, along with the structural positions of the subject (neurotic, perverse, psychotic) and the mechanisms it develops (repression, denial, foreclosure), through the three orders he names as the imaginary, the symbolic, and the real. Important terms in his terminology include the mother as the first Other, the mirror stage, separation, the Name-of-the-Father as a metaphor, desire of the mother, law, the Oedipus complex, castration, phallus, the unconscious, jouissance, objet petit a, fantasy, discourse, etc., all of which comprehensively encompass the subject. In his conceptualization of desire, Lacan draws attention to the subject’s state of being incomplete, the drives that follow this lack and aim to fill it, the unconscious processes that direct the subject’s orientation toward objects in an attempt to address this lack, and the fact that desire is inherently expressed through signifiers. In this article, Ali Bey’s state in the face of lack and desire, his relations with the Other, and his object choices will be discussed, based on Lacan’s aforementioned conceptualizations, within the context of İntibah, considered to be the first literary novel.

Jacques-Marie Émile Lacan, sabit bir öznenin varlığını reddeder. Dil sürçmeleri yaşayan, ayna imgesine hapsolmuş, eksiklikle damgalanmış, arzunun tatminsizliğine mahkûm olmuş bölünmüş özne üzerinde durur. İmgesel, simgesel ve gerçek adını verdiği üç düzenle özneleşme sürecini, öznenin yapısal kategorilerini/konumlarını (nevrotik, sapkın, psikotik) ve geliştirdiği mekanizmaları (bastırma, inkâr etme, men etme) inceler. Terminolojisinde önemli yer tutan Öteki, ayna evresi, ayrılma, Babanın-Adı, Anne-nin-Arzusu, yasa, Oidipus kompleksi, kastrasyon, fallus, bilinçdışı, jouissance, objet petit a, fantezi, söylem vb. ile özneyi bütünlüklü olarak kuşatır. Arzu kavramsallaştırmasında öznenin tamamlanmamış varlık olma durumuna, arzunun bu eksikliği gidermeye/doldurmaya yönelen dürtüleri harekete geçirmesine, eksikliğin giderilmesi için öznenin nesnelere yönelmesine dikkati çeker. Söz konusu durumların nesne seçimini etkileyen bilinçdışı süreçlerle ilgisine ve arzunun doğası gereği gösterenler aracılığıyla ifade edilmesine yönelik belirlemelerde bulunur. Bu makalede ilk edebî roman olarak değerlendirilen İntibah’ın öznesi Ali Bey’in eksiklik ve arzu karşısındaki durumu, Öteki ile ilişkilenmeleri ve nesne seçimi Lacan’ın değinilen kavramsallaştırmalarından hareketle çözümlenecektir.