DESIRING THE OTHER’S DESIRE AROUND THE MOTHER IMAGE

Yıl 2025, Cilt: 17 Sayı: 34, 55 - 70, 01.12.2025

Ömriye Bayrak

https://doi.org/10.26517/ytea.597

Öz

In this study, the visibility of desire in literature around the mother image will be evaluated through the novels Aylak Adam and Yüksek Topuklar. C.’s and Nermin’s stories reflect the tragic processes shaped by internal deficiencies, identity search and social pressures. C. is dragged into a search within fatherlessness and identity void. While the emotional absence of her father becomes apparent as a reaction against the social order, the presence of her aunt Zehra is both the symbol of her desire and a reflection of her fear of symbolic castration. However, C.’s search is never fully satisfied; she lives a life isolated from the social order and withdrawn into herself, with a constant feeling of emptiness and loneliness. Nermin’s story similarly points to an identity crisis shaped by the emotional absence of her mother and the indifference of her father. Her mother’s past traumas and Nermin’s problems regarding her femininity create a constant inner void and search for direction. However, Nermin experiences an inner transformation by confronting her past and resolving her dependency on her mother. The act of wearing high heels is a symbol of this transformation and symbolizes Nermin’s entry into a process of social and psychological liberation. What this study reveals is that desire is always dependent on the desire of the Other. The stories of both characters reveal that desire is dependent on the Other and how the mother figure plays a decisive role in identity formation and individual liberation.

Anahtar Kelimeler

Desire , Other , Mother , Freud , Lacan

ANNE İMGESİ ETRAFINDA ÖTEKİNİN ARZUSUNU ARZULAMAK

Öz

Bu çalışmada anne imgesi etrafında arzunun edebiyattaki görünürlüğü Aylak Adam ve Yüksek Topuklar romanları üzerinden değerlendirilecektir. C.’nin ve Nermin’in hikâyeleri, içsel eksiklikler, kimlik arayışı ve toplumsal baskıların şekillendirdiği trajik süreçleri yansıtır. C., babasızlık ve kimlik boşluğu içinde bir arayışa sürüklenir. Babasının duygusal yokluğu, toplumsal düzene karşı bir tepki olarak belirginleşirken, Zehra teyzesinin varlığı hem arzusunun simgesi hem de simgesel kastrasyon korkusunun bir yansımasıdır. Ancak C.’nin arayışı, hiçbir zaman tam anlamıyla doyuma ulaşmaz; sürekli bir boşluk ve yalnızlık hissiyle toplumsal düzenden kopuk, kendi içine kapanık bir yaşam sürer. Nermin’in hikâyesi de benzer şekilde, annesinin duygusal yokluğu ve babasının ilgisizliğiyle şekillenen bir kimlik krizine işaret eder. Annesinin geçmişteki travmaları ve Nermin’in kadınsılığına dair yaşadığı sorunlar, sürekli bir içsel boşluk ve yön arayışı yaratır. Ancak Nermin, geçmişiyle yüzleşerek ve annesiyle olan bağımlılığını çözerek içsel bir dönüşüm yaşar. Yüksek topukları giyme eylemi, bu dönüşümün sembolüdür ve Nermin’in toplumsal ve psikolojik özgürleşme sürecine girdiğini simgeler.
Bu çalışmanın ortaya koyduğu şey arzunun daima Ötekinin arzusuna bağlı olduğudur. Her iki karakterin hikâyesi, arzunun Ötekiye bağlı olduğunu; anne figürünün, kimlik oluşumunda ve bireysel özgürleşmede nasıl belirleyici bir rol oynadığını ortaya koyar.

Anahtar Kelimeler

Arzu , Öteki , Anne , Freud , Lacan

Kaynakça

• Abrevaya, Elda. Kadınlığın Uzun ve Dolambaçlı Yolu. Bağlam Yayıncılık, 2019.
• Atılgan, Yusuf. Aylak Adam. Can Yayınları, 2017.
• Bayrak, Ömriye. Türk Romanında Arzunun Görüngüleri. Günce Yayınları, 2023.
• Bayrak. Ömriye. Türk Romanında Arzunun Görüngüsü, Doktora Tezi, Osmangazi Üniversitesi, Eskişehir, Türkiye, 2023.
• Ferro, Antonino. Afacan Bir Psikanalistin Düşünceleri Meraklı Analist ve Hastalar İçin Küçük Bir Yaşamda Kalma Rehberi. Çeviren Zeynep Baransel, Yapı Kredi Yayınları, 2023.
• Fink, Bruce. Lacancı Psikanalize Bir Giriş Klinik ve Kuram. Çeviren Özgür Öğütcen, Encore Yayınları, 2016.
• Freud, Sigmund. “Kadınsı Cinsellik Üzerine.” Kadınlar Aşkları, Yapıtları ve Yalnızlıkları. Derleyen Pınar Arslantürk, Yakın Kitabevi ve Yayınları, 2022, ss.22-43.
• Freud, Sigmund. Aşkın Psikolojisi. Çeviren Can İdemen, Cem Yayınevi, 2020.
• Green, Andre. “Ölü Anne.” Çocuk ve Ergen Psikanalizi: Kuramcılar ve Kavramlar, Editörler Neslihan Zabcı ve Şeyda Postacı, Yapı Kredi Yayınları, 2022, ss.185-187.
• Green, Andre. “The Dead Mother.” In On Private Madness, London: Hogart Press and the Instutute of Psychoanalysis, 1983.
• Grozs, Elizabeth. Jacques Lacan Feminist Bir Giriş. Çeviren Özde Çakmak, Otonom Yayıncılık, 2019.
• Jazani, Berjanet. Klinikten Kültüre Lacancı Psikanaliz. Çeviren Pitey Gonca Özbay, Minotor Kitap, 2022.
• Julien, Philippe. Anneni ve Babanı Terk Edeceksin. Çeviren Sevinç Beyza Toktay, Fol Kitap, 2023.
• Kandemir, Murat. Arzu ve Acı. Gece Kitaplığı, 2018.
• Korkmaz, Ayça ve Sinem Baltacı. “Fare Adam Vakası ve Obsesyon Nevrozu.” Freud’da Lacan’a Vaka İncelemeleri. Editör Tülin Gençöz, Nobel Yayınları, 2021, s.159-196.
• Kovel, Joel. Arzu Çağı Radikal Bir Psikanalistin Gözlemleri. Çevirenler Ferma Lekesizalın ve Abdullah Yılmaz, Ayrıntı Yayınları, 2000.
• Moati, Raoul. “Düşüncenin Semptoma Dönüşmesi (Tinin Semptomatolojisi): Lacan Hegel’e karşı mı Yoksa Onunla Birlikte mi?” MonoKL Lacan Seçkisi, s. 6-7, 2009, ss. 303-364.
• Moran, Berna. Türk Romanına Eleştirel Bir Bakış 2 Sabahattin Ali’den Yusuf Atılgan’a. İletişim Yayınları, 2001.
• Mungan, Murathan. Yüksek Topuklar. Metis Yayınları, 2002.
• Narter, Meltem. “Ayna Ayna Sen de Kimsin? Sosyal Psikoloji Açısından Ergenlik Krizi, Kıskançlık ve Haset.” Kıskançlık ve Haset Psikanaliz Defterleri 7 Çocuk ve Ergen Çalışmaları. Hazırlayan Talat Parman, Yapı Kredi Yayınları, 2021, s.143-163.
• Nasio, Juan David. “Jacques Lacan Kuramının Genel Kavramları.” MonoKL Lacan Seçkisi, s. 6-7, 2009, ss. 48-53.
• Phillips, Adam. Kaçırdıklarımız Yaşanmamış Hayata Övgü. Çeviren Selin Siral, Metis Yayınları, 2017.
• Rivière, Joan. “Maskelilik Olarak Kadınsılık.” Kadınlar Aşkları, Yapıtları ve Yalnızlıkları. Derleyen Pınar Arslantürk, Yakın Kitabevi ve Yayınları, 2022, s.84-99.
• Rose, Jacgueline. Anneler Sevgi ve Zulüm Üzerine Bir Deneme. Çeviren Ilgın Yıldız, Alfa Yayınları, 2022.
• Spinoza, Baruch. Ethica. Çeviren Çiğdem Dürüşken, Kabalcı Yayıncılık, 2012.
• Steiner, John. Ruhsal İnzivalar Psikotik, Nevrotik ve Sınır Hastalarda Patolojik Örgütlenmeler. Çeviren Ezgi Trak, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 2023.
• Triest, Joseph. “Oidipus- Çok Şey Bilen Adam Üçgenleşme, Bilgi ve Farkındalık Üzerine Düşünceler.” Oidipus Psikomitoloji: Psikanalitik ve Klinik Yorumlar. Hazırlayan Mehmet Bilgin Saydam, Yapı Kredi Yayınları, 2023, s. 38-74.
• Zupančič, Alenka. Gerçeğin Etiği Kant, Lacan. Ahmet Süreyya Özcan, Epos Yayınları, 2010.