KLASİK TÜRK EDEBİYATINDA KANON ARAYIŞI
Öz
Klasik Türk edebiyatı metinlerinde kanon varlığının sorgulanması, son dönemin aktif konuları arasındadır. Türk edebiyatındaki kanon tartışmaları Tanzimat ile başlamış, öncesine yer verilmemiştir. Bunun en büyük sebebi, harf inkılâbı hareketiyle Divan edebiyatının dâhil edilmemesi düşüncesi olabilir. Diğer bir sebep ise; Batı kaynaklı kanon kavramının, Osmanlı Türkçesi edebiyatında varlığının aranması için herhangi bir kurumsallaşmanın olmaması denilebilir. Bu makalenin çıkış kaynağı, doktora bitirme tezim olan şiir mecmuasıdır. Bu mecmuadan hareketle, Batılı metinlerde olduğu gibi doğulu metinlerde de kanonun var olma ihtimali üzerine bir bakış açısı oluşturulmaya çalışılmıştır. Yazıda öncelikle, Divan edebiyatına daha uzak bir terim olduğu için kanona değinilmiştir. Devamında Türk edebiyatında bilinen kanon tarihine yer verilmiştir. Ardından Klasik Türk edebiyatındaki kanonun varlığına dair sorgulamalara girişilmiştir. Bu bölümde, edebî kanon konusunda Divan edebiyatı metinlerindeki ortak noktaların keşfi yapılmaya çalışılmıştır. Cumhuriyet öncesi edebiyatın, klasikler olarak kabul edilmemesi, Türk edebiyatı kanonu adına eksik nokta oluşturmaktadır. Bu eksikliğin giderilmesi için Klasik Türk edebiyatı metinlerinin de dâhil edilmesi gerektiği vurgulanmaya çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kanon, Türk Edebiyatı Kanonu, Klasik Türk Edebiyatında Kanon, Divan Edebiyatı
Kaynakça
- Altok, Zeynep. Âşık Çelebi ve Edebî Kanon, Âşık Çelebi ve Şairler Üzerine Yazılar. Derleyen Hatice Aynur – Aslı Niyazioğlu, Koç Üniversitesi Yayınları, 2011, ss.117-132.
- Anar, Turgay. “Türk Edebiyatında Edebiyat Kanonuna Girmek ve Kanona Müdahale I.” FSM İlmî Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, Bahar - 2013, ss. 40-78.
- Anar, Turgay. Janos’un Yüzü (Türk Edebiyatında Kanon ve Karşı-Kanon). Ketebe Yayınları, 2022.
- Aynur, Hatice vd. Eski Türk Edebiyatına Modern Yaklaşımlar 1. Turkuaz Yayınları, 2007.
- Bâkî, Elif. Ulusun İnşaası ve Resmî Edebiyat Kanonu. Libra Kitap ve Yayınları, 1. Baskı, 2010.
- Başçı, Pelin. “Yerli Edebiyat, Yurdun Edebiyatı; Herkes Onu Okumalı: Türk Edebiyatı Kanonu ve Ulusal Kimliğin Sınırları.” Pasaj (Edebiyat – Eleştiri Dergisi), Şefik Matbaası, s. 6, Kasım 2007 – Mayıs 2008, ss. 44-69.
- Bloom, Harold. Batı Kanonu (Çağların Ekolleri ve Kitapları). Çeviren Çiğdem Pala, İthaki Yayınları, 2014.
- Çıkla, Selçuk. “Türk Edebiyatında Kanon ve İnkılâp Kanonu.” Muhafazakâr Düşünce Dergisi (Edebiyat), s. 13-14, 2007, ss. 47-68.
- İsen Durmuş, Tuba. “Türk Edebiyatında Klasik Algısı Üzerine Düşünceler.” Milli Folklör, s. 90, 2011, ss. 37-48.
- Jusdanis, Gregory. Gecikmiş Modernlik ve Estetik Kültür (Milli Edebiyatın İcat Edilişi). Yayına Hazırlayan Beril Eyüpoğlu, Çeviren: Tuncay Birkan, “Bir Kanonun Oluşumu: Kendilerine Ait Bir Edebiyat” (ss.79-133), Metis Yayınları, 1. Basım, 1998, ss.79-80.
