BÜYÜ VE GERÇEĞİN KESİŞİM ALANI OLARAK FUAT SEVİMAY’IN KAPALIÇARŞI ROMANI

Öz

Büyülü gerçekçilik, olağanüstü unsurların gündelik hayatın sıradanlığı içinde aktarıldığı, gerçek ile hayalin sınırlarını belirsizleştiren bir anlatı biçimidir. Latin Amerika edebiyatında doğan bu anlatı türü, zamanla evrenselleşerek farklı kültürel bağlamlarda da özgün biçimlerde uygulanmaya başlar. Özellikle toplumsal, tarihsel ve kültürel kırılmaları ifade etmede sunduğu özgürlük ve çok katmanlılık büyülü gerçekçiliğin edebi etkisini artırır. Türk edebiyatında 1980’lerden itibaren belirginleşmeye başlayan büyülü gerçekçilik, 2000 sonrası romancılığında yerel kültürel ögeler ve postmodern anlatım teknikleriyle zenginleşerek güçlü bir anlatı formuna dönüşür. Bu çalışma, Fuat Sevimay’ın Kapalıçarşı romanında büyülü gerçekçi unsurları inceleyerek 2000 sonrası Türk romanında bu anlatım tarzına yönelik eğilimleri ortaya koymayı amaçlamaktadır. Roman, tarihsel süreklilik ile bireysel anlatıların iç içe geçtiği, çok katmanlı bir anlatı evreni kurarken mitolojik unsurlar, masalsı anlatılar ve gerçekdışı olaylarla örülmüş yapısıyla büyülü gerçekçiliğin temel özelliklerini taşır. Ancak bu büyüsel anlatı yalnızca estetik bir tercih değil eleştirel bir söylemin taşıyıcısı olarak da işlev görmektedir. Anlatının ironik dili, tarihsel göndermeleri ve kültürel melezliği, bireyin ve toplumun dönüşümünü çok katmanlı bir perspektiften yansıtır. Çalışmada, Kapalıçarşı’daki büyülü gerçekçi unsurlar tespit edilerek ve büyülü anlatımın eleştirel, ideolojik ve tarihsel işlevi ortaya konularak büyünün, toplumsal belleğin yeniden yazımı ve sorgulanmasında nasıl bir araç haline geldiği tartışılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Büyülü gerçekçilik
• Fuat Sevimay
• Kapalıçarşı
• olağanüstü
• gerçek

THE INTERSECTION OF MAGIC AND REALITY IN FUAT SEVİMAY’S NOVEL KAPALIÇARŞI

Öz

Magical realism is a narrative mode in which extraordinary elements are conveyed within the ordinariness of everyday life, blurring the boundaries between reality and imagination. Originating in Latin American literature, this mode has gradually become universal, taking on distinctive forms in various cultural contexts. Its capacity to express social, historical, and cultural ruptures through freedom of form and multilayered narration has significantly enhanced its literary impact. In Turkish literature, magical realism began to gain visibility in the 1980s and evolved into a powerful narrative form in post-2000 novels, enriched by local cultural elements and postmodern techniques. This study aims to examine the magical realist elements in Fuat Sevimay’s novel Kapalıçarşı and to reveal the tendencies toward this narrative mode in Turkish fiction after 2000. The novel constructs a multilayered narrative universe in which historical continuity intertwines with individual stories, embedding mythological motifs, fairy-tale structures, and fantastical events hallmarks of magical realism. Yet this magical dimension serves not only as an aesthetic choice but also as a vehicle for critical discourse. Through its ironic tone, historical references, and cultural hybridity, the narrative reflects individual and social transformation from a multifaceted perspective. By identifying the magical realist components in Kapalıçarşı and analyzing the critical, ideological, and historical functions of its magical mode, the study explores how the “magical” becomes an instrument for rewriting and questioning social memory.

Anahtar Kelimeler

• Magical realism
• Fuat Sevimay
• Kapalıçarşı
• supernatural
• real

Kaynakça

1. Arargüç, Mehmet Fikret. Büyülü Gerçekçilik ve Louis de Bernières’nin Latin Amerika Üçlemesi. Çizgi Kitabevi, 2017.
2. Bowers, Maggie Ann. Magic(al) Realism. Routledge, 2004.
3. Carpentier, Alejo. “Baroque and the Marvelous Real.” Magical Realism: Theory, History, Community içinde, Editör L. P. Zamora & W. B. Faris, Duke University Press, 2003, ss. 89-108.
4. Chanady, Amaryll Beatrice. “The Territorialization of the Imaginary in Latin America: Self-Affirmation and Resistance to Metropolitan Paradigms.” Magical Realism: Theory, History, Community içinde, Editör L. P. Zamora & W. B. Faris, Duke University Press, 2003, ss.125-144.
5. Erdem, Servet. “Büyülü Gerçekçilik ve Halk Anlatıları.” Milli Folklor, s. 91, 2011, ss. 175-188.
6. García, Ayfer Teker. Latin Amerika Edebiyatı’nda Büyülü Gerçekçilik. Ürün Yayınları, 2010.
7. Guenther, Irene. “Magic Realism in the Weimar Republic.” Magical Realism: Theory, History, Community içinde, Editör L. P. Zamora & W. B. Faris, Duke University Press, 2003, ss.33-73.
8. Özüm, Aytül. “Onat Kutlar’ın İshak ve Bilge Karasu’nun Göçmüş Kediler Bahçesi’ndeki Büyülü Gerçekçi Ögeler.” Bilig: Türk Dünyası Sosyal Bilimler Dergisi, (66), 2013, ss.179-204.

9. Sevimay, Fuat. Kapalıçarşı. İthaki Yayınları, 2022.
10. Şen, Cemile. Dede Korkut Anlatılarında Büyülü Gerçekçilik. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, 2018.
11. Yücel, Halil İbrahim. Büyülü Gerçekçilik Kavramı ve 1980 Sonrası Türk Romanındaki Yansımaları. Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı, Yayımlanmış Doktora Tezi, 2023.