SEVİM BURAK’IN KÜÇÜREK ÖYKÜLERİNDE KİMLİK VE AİDİYET

Sevim Burak (1931-1983) öykü, roman, tiyatro oyunu ve mektup türünde yazdığı eserleriyle Türk edebiyatının en sıra dışı yazarlarındandır. Burak’ın metinlerindeki tematik derinlik, varoluşsal krizler, parçalı anlatım tarzı, özgün biçimsel uygulamalar, kimliğin ve aidiyetin sorgulanabildiği bir alan yaratır. Burak’ın metinlerinde kimlik ve aidiyet, sabit, gönüllü, kabullenilir, içselleştirilmiş olmaktan çok uzaktır. Onun için bu kavramlar, arayış, çatışma, sahte, boşluk, yersiz yurtsuzluk, parçalılık, kopuş anlamlarına gelir. Tüm bu kimlik ve aidiyet krizlerinin belki de en kompakt biçimde vücut bulduğu metinler Afrika Dansı ve Palyaço Ruşen kitaplarındaki küçürek öykülerdir. Çalışmanın amacı, sözü edilen kitaplarda yer alan on iki küçürek öyküyü “kimlik” ve “aidiyet” kavramları çerçevesinde incelemektir. Öyküler hem Burak’ın yaşamında büründüğü kimlik biçimlerinden hareketle hem de psikanaliz ve sosyoloji disiplininin imkânlarından yararlanılarak anlamlandırılmaya çalışılmıştır. Çalışmada kimlik ve aidiyet biçimlerinin öne çıkanları şunlardır: bireysel, fiziksel, ailevi, mesleki, toplumsal, sınıfsal, otoriter, kültürel-dinî, azınlık/melez, değişken, ses ve mekân üzerinden tanımlanan, nesneleşmiş kimlik ve aidiyet. Bulgulardan bazıları şöyledir: Burak, klasik öykü yapısını ve dil kurallarını reddederek kişilerin parçalanmış kimliklerini yansıtır. Burak’ın kendi yaşamından da izler taşıyan azınlık olma durumu kimlik arayışını beraberinde getirir. Kişiler kimliklerini nesneler, mekânlar, sesler, anılar aracılığıyla inşa etmeye çalışırlar. Toplumsal normların dışında kalarak derin bir yabancılaşma yaşarlar. Bu durum onların aidiyet duygusunu zedelediği için iç dünyalarına, nesnelere ya da hatıralara sığınırlar. Aidiyet, dış dünyaya uyum sağlayamadıkları için kendi yarattıkları alanla sınırlıdır.

Sevim Burak (1931-1983) is one of the most extraordinary writers of Turkish literature with her works in the genres of story, novel, play, and letter. The thematic depth in Burak’s texts, her exploration of existential crises, her fragmented narrative style and her original formal approaches create a space in which identity and belonging can be questioned. In Burak’s texts, identity and belonging are far from being fixed, voluntary, accepted, or internalized. For her, these concepts signify searching, conflict, falsehood, emptiness, displacement, fragmentation, and rupture. Perhaps the texts in which all these identity and belonging crises are embodied in the most compact form are the short-short stories in the books Africa Dance and Clown Ruşen. The aim of this study is to examine the twelve short-short stories featured in the aforementioned books within the framework of the concepts of ‘identity’ and ‘belonging’. An attempt has been made to interpret the stories both on the basis of the forms of identity assumed by Burak throughout her life and by drawing on the insights offered by the disciplines of psychoanalysis and sociology. Although the forms of identity and belonging in Burak’s short-short stories are very diverse, the prominent ones are as follows: Individual, physical, familial, professional, social, class-based, authoritarian, cultural-religious, minority/mixed, variable, constructed through voice, defined through space, and objectified identity and belonging. Some of the findings are as follows: Burak reflects the fragmented identities of her characters by rejecting the conventional narrative structure and linguistic conventions. The state of being a minority, which also carries traces from Burak’s own life, brings along a search for identity. People attempt to construct their identities through objects, places, sounds, and memories. They experience a deep alienation by staying outside of social norms. As this situation undermines their sense of belonging, they seek solace in their inner world, in objects or in memories. They feels a sense of belonging in the limited spaces they creates because people cannot adapt to the outside world.