ZİYA GÖKALP MASALLARINDA “KOLSUZ KIZ” MOTİFİ BAĞLAMINDA OĞUZ VE TURAN ÜLKÜSÜNDEN MUSTAFA KEMAL’E...
Öz
Ziya Gökalp, Türkiye’nin kuruluşunda etkili olmuş tarihî önemi haiz bir filozof, halkbilimci, sosyolog, ideolog, akademisyen ve entelektüeldir. Ziya Gökalp yaşadığı dönemde ve sonrasında yazıları, manzumeleri ve masalları ile ilgi odağı olmuştur. Ziya Gökalp’in masallarına kronolojik bir okuma ile bakıldığında masallarında da tarihî süreç ile Türk kültürünün ögelerini geçmiş-şimdi-gelecek algısıyla bütünleştirdiği görülür. İmparatorluktan ulus-devlet düzenine geçildiği bir dönemde yaşam süren Ziya Gökalp’in sosyolojisinde ise Turan ülküsünden Türkiyecilik düşüncesine doğru bir evrilme olmuştur. 1910’lardaki toprak kayıpları Ziya Gökalp’te “atsız” beklentisi ile şekillenir. 1920’lerde ise “atsız (Mustafa Kemal)” çıkagelmiş, Türk’e kol kanat gererek yeni bir hayatın müjdecisi olmuştur. Bu çalışmanın konusu Ziya Gökalp’in “kolsuz kız” motifi bağlamında kurguladığı “Türk’ün Tufanı” ve “Kolsuz Hanım” masallarıdır. “Kolsuz kız” motifi bağlamında Ziya Gökalp’in “Türk’ün Tufanı” ve “Kolsuz Hanım” masalları, doğal masallarla karşılaştırmalı olarak incelenecektir. Türk edebiyatının tahris ve tehzibinin bir örneği olan Ziya Gökalp’in masallarında Türk kültürünün izleri motif-tip üzerinden takip edilecek; Ziya Gökalp’in masalları, “kolsuz kız” motifi bağlamında toplumsal panorama ile koşut ve kronolojik okuma yöntemi ile analiz edilecektir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Alangu, Tahir (hzl.) (1990). Billur Köşk. İstanbul: Afa.
- Çobanoğlu, Özkul (2018). “Motif ve Tip Kavramları Üzerine Bir Görüşme”, Görüşmeyi yapan: Hafize Şahin, 3 Aralık, HÜ Türk Halkbilimi Bölümü.
- Eberhard, Wolfram-Pertev Naili Boratav (1953). Typen Türkischer Volksmärchen, Wiesbaden.
- Ercilasun, Bilge (2013). İkinci Meşrutiyet Devrinde Tenkit, İstanbul: Dergâh.
- Filizok, Rıza (1991). Ziya Gökalp’ın Edebî Eserlerinde Halk Edebiyatı Tesiri Üzerine Bir Araştırma, Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
- Hacıeminoğlu, Necmettin (1979). “Ziya Gökalp’te Turan Fikri”, Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, C. 23, s. 215-227.
- Karaosmanoğlu, Yakup Kadri (2002). Yaban, İstanbul: İletişim.
- Kutlu, Şemsettin (hzl.) (?). Tûtînâme. İstanbul: Tercüman 1001 Temel Eser.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Sanat ve Edebiyat
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Hafize Şahin
0000-0002-9705-9302
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
1 Haziran 2019
Gönderilme Tarihi
14 Mart 2019
Kabul Tarihi
11 Nisan 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 21 Sayı: 21
