ROMANTİK BİR TEKNİK OLARAK ÖTEKİ-BEN’İN İNŞASI
Öz
Romantizmin temalarından biri olan öteki-ben, daha çok psikolojik bir problem olarak ele alınmış ve edebiyatta karakterin psikolojisiyle ilgisi çerçevesinde yorumlanmıştır. Hâlbuki öteki-ben aynı zamanda romantik bir edebi tekniktir. Ancak bu konuda edebiyat eleştirmenlerinden çok psikiyatrlar çalışmıştır. Örneğin bir psikiyatr olan Otto Rank’ın bu konu hakkındaki çalışmasının temelini edebi metinler oluşturmaktadır. Türk edebiyatında, batılı anlamda bir öteki-ben teması için Halit Ziya Uşaklıgil’i beklemek gerekir. Peyami Safa, Sabahattin Ali, Ahmet Hamdi Tanpınar, Oğuz Atay, Orhan Pamuk gibi yazarlar da bu temayı çeşitli yönlerden geliştirerek, farklı tekniklerle ele almışlardır. Bu makalede Rank’ın Eş Benlik isimli kitabı temel alınarak, Türk edebiyatında bu tekniği kullanan üç önemli roman –Aşk-ı Memnû, İçimizdeki Şeytan ve Huzur- bu açıdan yorumlanmaya çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ali, Sabahattin (2015). İçimizdeki Şeytan, İstanbul: Yapı Kredi.
- Ali, Sabahattin (2016). Üç Romantik Hikâye, İstanbul: Yapı Kredi.
- Dostoyevski, Fyodor Mihayloviç (2011). Öteki, Ergin Altay (çev.). İstanbul: İletişim.
- Moran, Berna (2005). Türk Romanına Eleştirel Bir Bakış 1, İstanbul: İletişim.
- Oğuzertem, Süha (2018). Modern Türkçe Edebiyat Üzerine Yazılar, İstanbul: İletişim.
- Poe, Edgar Allan (2015). “William Wilson”, Bütün Hikâyeleri, Dost Körpe (çev.). İstanbul: İthaki.
- Rank, Otto (2016). Eş Benlik Bir Psikanaliz Çalışması, Gökçe Metin (çev.). İstanbul: Pinhan.
- Shakespeare, William (2019). Yanlışlıklar Komedyası Özdemir Nutku (çev.). İstanbul: İş Bankası.
- Stevenson, Robert Louis (2017). Dr. Jekyll ve Bay Hyde’ın Tuhaf Hikayesi, Kaya Genç (çev.). İstanbul: İletişim.
- Şahin, İbrahim (2012). Haz ve Günah, 2. Baskı, İstanbul: Kapı.
