SEZAİ KARAKOÇ’UN “MASAL” ŞİİRİNİN ARKETİPSEL SEMBOLİZM YÖNTEMİYLE ÇÖZÜMLENMESİ
Öz
Kurgusal metinlerde insanlığın ortak mirası, semboller vasıtasıyla geleceğe aktarılır. Sembollerin açar noktaları arketipler ve izlekler olarak değerlendirilir. Arketipler, Joseph Campbell’in “mono-mitos” şeklinde isimlendirdiği, menşei ritüel ve mitoslardan kay- naklanan “ayrılma-erginlenme-dönüş” formülü ile iç içe geçmiş anlatılarda sembolik bir şekilde çözümlenebilir. Sezai Karakoç’un “Masal” adlı şiiri, tahkiyeli anlatımın öne çık- tığı kurgusal bir metindir. Söz konusu metinde kullanılan ifadeler ve metnin bütününe hâkim olan duygu, okuyucuyu tahkiyenin fictif dünyasına götürür. Bu dünyada anlamlı bir yolculuk metinde yer alan arketiplerin dilinin çözümlenmesiyle gerçekleştirilebilir. “Hilebaz gölge”, “yüce birey”, “balinanın karnı”, “anima”, “aşama” arketiplerinin kurgu içerisinde sembol değerlerle örülü bir şekilde serüven boyunca rol aldığı söylenebilir. “Masal” şiirinde görüldü ki arketipsel sembolizmin kurgusal metinlere uygulanmasıyla, insanoğlunun metin yaratmadaki müşterek eğilimi kanıtlama imkânı bulunabilir. İnsa- noğlu, yüzyılların birikimsel bir yansımasıyla bilinçli bir değişim-dönüşüm göstergesi olarak ortak metin yaratır. Kurgusal metinlere yansıyan arketiplerin çözümlenmesinden sonra insanlığın hem kolektif bilinç dışına ait sembolleri kullanarak metin yarattığı gö- rülür hem de metinlerin arkasında yatan gizil anlamlar gün yüzüne çıkarılır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Campbell, Joseph (2013). Kahramanın Sonsuz Yolculuğu. Sabri Gürses (Çev.). İstanbul: Kabalcı.
- Emre, İsmet (2014). “Sezai Karakoç Sanatının Ontolojik Anahtarı: Diriliş”, Uluslararası Sezai Karakoç Sempozyum Bildirileri Kitabı (Editör: Kemal Timur). Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı.
- Fordham, Frieda (2015). Jung Psikolojisi. Aslan Yalçıner (Çev.). İstanbul: Say.
- Gökeri, A.İpek (1979). Arketiplere Dayanan Yeni Bir İnceleme Yönteminin Tanıtılarak İngiliz ve Türk Edebiyatında Bazı Romans ve Epik Niteliğinde Yapıtlara Uygulanması. Doktora Tezi. Ankara: Ankara Üniversitesi DTCF.
- Güneş, Mehmet (2015). “Mehlika Sultan’dan Masal’a Yedi Doğulu Gencin Batı’yla İmtihanı”, Künye. 52-56.
- Güneş, Mehmet (2017). “Nesillerin Öncü Üç İdealize Şahsiyet Abidesi: ‘Asım’ ‘Gül Yetiştiren Adam’ ve ‘Yedinci Oğul’”, 80 Yıl Sonra Mehmet Akif Ersoy. Türkiye Yazarlar Birliği: 108-117.
- Hançerlioğlu, Orhan (2000). Dünya İnançları Sözlüğü. İstanbul: Remzi Kitapevi.
- Jung, Carl Gustav (2012). Dört Arketip. Zehra Aksu Yılmazer (Çev.), İstanbul: Metis.
- Jung, Carl Gustav (2013). Keşfedilmemiş Benlik. Barış İlhan- Canan Ener Sılay (Çev.). İstanbul: Barış İlhan Kanter, M. Fatih (2005). “Dede Korkut Hikâyelerin Arketipsel Sembolizm Yöntemiyle Çözümlenmesi”, Arayışlar. 14: 131-138.
- Karakoç, Sezai (2019). Sütun Günlük Yazılar II. İstanbul: Diriliş. Karakoç, Sezai (2020a). Gün Doğmadan. İstanbul: Diriliş. Karakoç, Sezai (2020b). İnsanlığın Dirilişi. İstanbul: Diriliş.
