DR. İLHAMİ FAYDAGÖR (1910 -1986): HIS LIFE AND LEGACY

Öz

Dr. İlhami Faydagör, internist, poet and researcher, born in Van in 1910, attended primary school in Elazığ and high school in Adana. He enrolled in the Istanbul University Medical Faculty in 1929, and graduating in 1936. In the same year, after a three-month course at the Adana Malaria Institute, he was appointed as State Medical Officer in the township of Posof, Kars province. In 1939 Dr. Faydagör was to become the Medical Officer for Malaria Combat in Samsun, including the towns of Terme and Çarşamba. Through Second World War II he was posted first as Medical Officer in Mesudiye in the Ordu province (1940-1941), and later in Mihaliçcık in Eskişehir (1941-1943). Subsequently, he moved to Gemlik in Bursa, where he was to remain until the end of the War. In this period Faydagör also served as physician of the “Gemlik Sunğipek”, the Artificial Silk and Viscose Products Plant. Here he composed his 43-page long poem entitled “İpek (Silk) Sultan” symbolizing the silk production process. In 1946 he arrived at the Bursa State Hospital for his training in internal medicine, completing his specialization at the Istanbul (Şişli) Children’s Hospital in 1951. During the years 1952-1954, Dr. İlhami Faydagör was consulting dispensary physician of the Tuberculosis Combat Society in Eyüp, Istanbul, and, from 1954 untill his retirement in 1975, the internist and administrator of the Erenköy Sanatorium, then attached to the General Directorate of Military Factories. Following his retirement Dr. İlhami Faydagör devoted most of his time to researching publicatons and manuscripts in the collections of Istanbul libraries with the aim of compiling a comprehensive book on “Medical Plants”. Sadly, he passed away on 13th October 1986 before fulfilling his major project. His surviving relatives donated for the established of two schools in Esenler, Istanbul, bearing his name: the “Dr. İlhami Faydagör İlkokulu” (Primary school) and the “Dr. İlhami Faydagör Ortaokulu” (Junior high school). This article summarizes İlhami Faydagör’s biography, which were, unfortunately, at the time of writing was largely unknown in both schools, and his erudite studies in the field of Turkish history of medicine.

Anahtar Kelimeler

• Dr. İlhami Faydagör
• Sunğipek Artificial Silk Factory
• İpek (Silk) Sultan
• Poetry
• Medical Plants

Destekleyen Kurum

There is no

Teşekkür

We would like to thank Dr. Burhan Akgün for allowing us to use some of the images and documents belonging to Dr. İlhami Faydagör in his collection for our research, and Specialist Yahya Okutan for translating the poem İpek Sultan.

DR. İLHAMİ FAYDAGÖR (1910 – 1986): YAŞAMI VE YAŞATTIKLARI

Öz

Dahiliye Mütehassısı, şair ve araştırmacı Dr. İlhami Faydagör 1326 [1910] yılında Van’da doğar, ilkokulu Elazığ’da, ortaokul ve liseyi Adana’da tamamlar. 1929 yılında kaydolduğu İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden, 1935’te mezun olur. Aynı yıl Adana Sıtma Mücadele Enstitüsü’nde üç ay süreyle sıtma kursu görür. İlk memuriyeti Kars Vilayeti’nin sınır kazası olan Posof Hükümet Tabipliği’dir (1936). 1939’da Samsun Sıtma Mücadele Tabipliği’ne tayin edilerek Pasof’tan ayrılır. Bu sırada İkinci Dünya Savaşı başlamıştır. Samsun’un Terme ve Çarşamba kazalarında sıtma mücadele tabipliğine tayin olunur. Ardından Ordu vilayeti Mesudiye Kazası Hükümet Tabipliği (1940-1941) ve Eskişehir Mihaliçcık Kazası Hükümet Tabipliği (1941-1943) görevlerinde bulunur. Sonrasında, Savaşın sonuna kadar kalacağı Bursa Gemlik Kazası Hükümet Tabipliği’ne atanır. Bu sırada Gemlik’teki suni ipek fabrikası Sunğipek’de çalışır. Sunğipek Fabrikası’nda çalıştığı dönemi ve gözlemlediği ipek üretimini “İpek Sultan” adıyla yazdığı 43 sayfalık şiirinde anlatır. 1946 yılında Gemlik Hükümet Tabipliği’nden Bursa Devlet Hastanesi dahiliye asistanlığına seçilir; daha sonra uzmanlık eğitimini İstanbul Şişli Çocuk Hastanesi’nde sürdürür ve 1951 yılında Dahiliye Mütehassısı olur. 1952-1954 yılları arasında Verem Mücadele Cemiyeti Eyüp Verem Dispanseri tabibi olarak çalışır. Bundan sonra Askeri Fabrikalar Erenköy Sanatoryumu Dahiliye Mütehassıslığına atanır. Erenköy Sanatoryumu’nda 22 yıl dahiliye mütehassısı ve başhekim olarak görev yaptıktan sonra 15 Temmuz 1975 tarihinde emekliye ayrılır. Emekli olduktan sonra İstanbul kütüphanelerinde çeşitli konularda basılı ve yazma eserler üzerinde araştırmalar yapan Dr. Faydagör, bu çalışmaları sırasında en büyük zamanını bir “Tıbbi Bitkiler” kitabı yazmaya ayırır. Ancak kitabını yayımlayamadan 13 Ekim 1986’da yaşamını yitirir. Dr. İlhami Faydagör’ün vefatından sonra yakınları tarafından adına yapılan bağışla İstanbul Esenler’de “Dr. İlhami Faydagör İlkokulu” ve “Dr. İlhami Faydagör Ortaokulu” inşa ettirilir. Makalede, ne yazık ki, adını taşıyan okullarda bile tanınmayan Dr. İlhami Faydagör’ün yaşamı, kişiliği ve tıp tarihi ile ilgili çalışmaları sunulacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Dr. İlhami Faydagör
• Sunğipek Fabrikası
• İpek Sultan
• Şiir
• Tıbbi Bitkiler

Destekleyen Kurum

Yoktur

Teşekkür

Koleksiyonunda bulunan Dr. İlhami Faydagör’e ait bazı resim ve belgeleri araştırmamızda kullanmamıza izin verdiği için Dr. Burhan Akgün’e ve İpek Sultan şiirinin çeviri yazısını yapan Uzm. Yahya Okutan’a teşekkür ederiz.

Kaynakça

1. DİNÇ, Gülten. Dr. İlhami Faydagör. Yeni Tıp Tarihi Araştırmaları, 1989; 3: 188-190.
2. FAYDAGÖR İlhami. İpek Sultan şiiri. El yazması, 1945, 43 s.
3. FAYDAGÖR İlhami. Tıbbi Bitkiler. El yazması, Süleymaniye Kütüphanesi Süheyl Ünver Dosyaları No: 838, I+258 s.
4. İzmit SEKA ve Gemlik Sunğipek Fabrikaları; Sümerbank İzmit Seka ve Gemlik Sunğipek Fabrikalarından Görüntüler Belgeseli. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı 1938-1950 Film Arşivi. https://filmmirasim.ktb.gov.tr/tr/film/izmit-seka-fabrikasi (Erişim: 20.03.2024).
5. KOMİT, Kadriye, Reyhan Çorum. Atatürk’ün Gemlik’e Armağanı: Sunğipek. C. 1., Bursa, 2023, Marmara Mücellit Mtb.,
6. Marmara incisi Gemlik ve Sunğipek Fabrikası. Hürsöz, 30 Nisan 1949, Yıl: 3, Sayı: 851.
7. POLATOĞLU, Mehmed Gökhan, İbrahim Eyyüpoğlu. Erken Cumhuriyet Dönemi’nde ipekli dokuma sanayi ve gelişimi (1923-1938). Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2020; 24: 351-369.