7251 Sayılı Kanun ile Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 353/1-a (6) Hükmünde Yapılan Değişikliğin Değerlendirilmesi

Öz

Bölge adliye mahkemelerince, esasa ilişkin inceleme yapılmadan ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve yeniden incelenmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verebilecek ağır usul hatası olarak nitelendirilen hallerden biri de HMK m. 353/1-a (6)’da yer almaktadır. Hükümde gönderme kararı verilebilecek haller, “uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış olması”, “uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin değerlendirilmemiş olması” ve “talebin önemli bir kısmı hakkında karar verilmemiş olması” olarak ifade edilmektedir. 7251 sayılı Kanun değişikliği öncesinde ise bu sebep, “delillerin hiçbiri toplanmadan veya gösterilen deliller hiç değerlendirilmeden karar verilmiş olması” şeklinde kaleme alınmıştı. Çalışmamızda 7251 sayılı Kanun değişikliği ile yapılan bu düzenlemenin yerindeliğinin değerlendirilmesi ve uygulamada var olmaya devam eden sorunların çözümü için önerilerde bulunulması amaçlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Hukuk Muhakemeleri Kanunu
• İstinaf
• Bölge Adliye Mahkemesi
• Gönderme Kararı
• İlk Derece Mahkemesi

Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 353/1-a (6) Değişikliğinin Değerlendirilmesi

Öz

Article 353/1-a (6) of the CCP stipulates the circumstances regarded as serious procedural errors, in which the regional courts of appeal may annul the judgment of the court of first instance without examining the merits and remand the case to the first instance court for re-examination. The provision enumerates these circumstances as follows: “failure to collect important evidence that may be decisive in resolving the dispute,” “failure to evaluate important evidence that may be decisive in resolving the dispute,” and “failure to render a decision on a significant part of the claim.” Prior to the amendment introduced by Law No. 7251, this ground was phrased as “the judgment was rendered without collecting any of the evidence or without evaluating any of the evidence at all.” This study aims to assess the appropriateness of the amendment introduced by Law No. 7251 and to propose solutions for the problems that continue to persist in practice.

Anahtar Kelimeler

• Code of Civil Procedure
• Appeal
• Regional Courts of Appeal
• Remand Decision
• Court of First Instance

Kaynakça

1. Acar A. E. (2022). HMK m. 353/1-a-6 Kapsamında Uyuşmazlığın Çözümünde Etkili Olabilecek Ölçüde Önemli Delillerin Toplanmamış veya Değerlendirilmemiş Olması ve Uygulaması. Ceren Damar Şenel III. Genç Bilim İnsanları Sempozyumu içinde, Ankara: Adalet Yayınevi.
2. Acar A. E. (2022). İcra Mahkemesi Kararlarına Karşı İstinaf Kanun Yolu. İstanbul: Oniki Levha Yayıncılık.
3. Akil C. (2019). Bir İstinaf Sebebi Olarak HMK m. 353/1-a-6 Üzerine Değerlendirme. TAAD, (38), 1-18.
4. Akil C. (2021). 22.07.2020 Kabul Tarihli ve 7251 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun İle İstinafa İlişkin Olarak Yapılan Değişikliklerin Değerlendirilmesi. TAAD, (45), 417-436.
5. Akkaya T. (2009). Medeni Usul Hukukunda İstinaf. Ankara: Yetkin Yayınları.
6. Akkaya T. (2018). İstinaf İncelemesi Sonunda İlk Derece Kararının Kaldırılması ve Dosyanın İlk Derece Mahkemesine Gönderilmesi. MİHBİR 15. Toplantı, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Çerçevesinde İstinaf. Ankara: Adalet Bakanlığı Yayın İşleri Dairesi Başkanlığı.
7. Akkaya T. (2018). Tartışmalar. MİHBİR 15. Toplantı, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Çerçevesinde İstinaf. Ankara: Adalet Bakanlığı Yayın İşleri Dairesi Başkanlığı. (Tartışmalar)
8. Akkaya T/Tepecik F/Varol G/Tabak O. Bölge Adliye Mahkemeleri Hukuk Dairelerinin 2016-2022 Yıllarındaki Etkinliğinin Analizi ve Değerlendirilmesi. TAAD, (60), 259-310.

9. Aktepe Artık S. (2018). İstinaf Kanun Yolunda Kamu Düzeni Kavramı. TBB Dergisi, (134), 257-292.
10. Arslan R. (2018). Tartışmalar. MİHBİR 15. Toplantı, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Çerçevesinde İstinaf. Ankara: Adalet Bakanlığı Yayın İşleri Dairesi Başkanlığı.
11. Atalı M./Ermenek İ./Erdoğan E. (2025). Medenî Usul Hukuku. (Gözden Geçirilmiş ve Güncellenmiş 8.b.), Ankara: Yetkin Yayınları.
12. Atay Coşkun A. (2018). İstinaf Yargılaması. Türkiye Barolar Birliği Dergisi, (135), 261-308.
13. Aydemir D. (2021). HMK m. 353/1-a (6) Gerekçesi ile Dosyanın İlk Derece Mahkemesine İadesi Halinde Daha Önce İstinaf Sebebi Yapılmayan Karar Kısımlarının Hukuki Durumu. İlamat Torbası (İstinaf Mahkemesi Karar İncelemeleri), C. 2, İstanbul: Filiz Yayınevi.
14. Aydemir F. (2022). Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun Kanun Yollarına İlişkin Hükümlerinde 7251 Sayılı Kanun İle Yapılan Değişikliklerin Değerlendirilmesi. Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Genç Hukukçular Sempozyumu 2021 Tam Metin Kitabı, C. 1, İstanbul: Oniki Levha Yayıncılık.
15. Bolayır N. (2023). Hüküm ve Kanun Yolları Bakımından Değişim ve Gelişimler. Cumhuriyetin 100. Yılında Medenî Usûl Ve İcra İflâs Hukukumuzun Gelişim Ve Değişim Süreci. (Ed.: H. Pekcanıtez, M. Özekes), İstanbul: On İki Levha Yayıncılık.
16. Boztaş N. (2017). İlk Derece Mahkemesi Kararlarının Eksik Tahkikat veya Gerekçesizlik Nedeniyle İstinaf Mahkemesince Kaldırılması Meselesi. Medenî Usûl ve İcra İflâs Hukuku Dergisi, 13 (37), 423-456.
17. Boztaş N. (2018). Tartışmalar. MİHBİR 15. Toplantı, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Çerçevesinde İstinaf. Ankara: Adalet Bakanlığı Yayın İşleri Dairesi Başkanlığı.
18. Boztosun Bozkurt E. H. (2021). 7251 Sayılı Kanunla HMK’da Yapılan Değişiklikler Kapsamında Bölge Adliye Mahkemelerinin Duruşma Yapmadan Verebileceği Kararlar. Prof. Dr. Necmettin M. Berkin'e Armağan içinde, İstanbul: Filiz Kitabevi.
19. Budak A. C./Karaaslan V. (2018). Medeni Usul Hukuku. (Güncellenmiş 2. b.), Ankara: Adalet Yayınevi.
20. Ercevahir M. (2022). İstinaf Yeni Bir Temyiz Mahkemesi Midir?. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 26 (1), 367-412.
21. Ermenek İ. İstinaf Kanun Yolu ve Bölge Adliye Mahkemesinin İnceleme Sınırlarının Kapsamı, (https://www.izmirbarosu.org.tr/Upload/files/haberler/%C4%B0stinaf%20Kanun%20Yolu%20ve%20B%C3%B6lge%20Adliye%20Mahkemesinin%20%C4%B0nceleme%20S%C4%B1n%C4%B1rlar%C4%B1n%C4%B1n%20Kapsam%C4%B1.pdf, E. T. 30.11.2024)
22. Gözütok Z. (2017). Hukuk Davalarında İstinaf ve Temyiz Uygulama Rehberi. (2.b.), Ankara: Adalet Yayınevi.
23. Karaaslan V. (2017). HMK m.353/1-a Üzerine Bir İnceleme. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 22 (37), 219-239.
24. Karabel E. G. (2018). Bölge Adliye Mahkemesi’nin Temyize Tabi Kararları. Legal Hukuk Dergisi, 16 (190), 57-81.
25. Konuralp H. (2006). Medenî Usûl Hukuku. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.
26. Kurtoğlu T. (2017). Özel Hukukta İstinaf Denetimi ve Yargılaması. Ankara: Yetkin Yayınları.
27. Kuru B. (2016). İstinaf Sistemine Göre Yazılmış Medeni Usul Hukuku, İstanbul: Legal Yayınları.
28. Kuru B./Aydın B. (2025). Medeni Usul Hukuku El Kitabı, C. 2. Ankara: Yetkin Yayınları.
29. Namlı M. (2016). İş Uyuşmazlıkları ve İstinaf. Sicil İş Hukuku Dergisi, (36), 119-147.
30. Özekes M. (2018). İstinaf İncelemesi Sonunda Verilecek Kararlar. MİHBİR 15. Toplantı, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Çerçevesinde İstinaf. Ankara: Adalet Bakanlığı Yayın İşleri Dairesi Başkanlığı.
31. Özekes M. (2003). Medeni Usul Hukukunda Hukuki Dinlenilme Hakkı, Ankara: Yetkin Yayınları.
32. Özekes M./Boran Güneysu N. (2021). Deliller ve Hüküm Eksikliği Yönünden İstinaf İncelemesi ve Kararı (HMK m. 353/1-a-6). İstanbul: Oniki Levha Yayıncılık.
33. Özgür Çiftçi M. (2016). Medeni Yargılama Hukukunda İstinaf. (2.b.), Ankara: Adalet Yayınevi 2016.
34. Öztek S. (2018). Tartışmalar. MİHBİR 15. Toplantı, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Çerçevesinde İstinaf. Ankara: Adalet Bakanlığı Yayın İşleri Dairesi Başkanlığı.
35. Öztek S./Taşpınar Ayvaz S. /Kale S. (2020). Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında 20 Mart 2020 Tarihli Kanun Teklifi’ne İlişkin Bazı Açıklamalar ve Kanun Teklifinin Değerlendirilmesi. TBBD, (149), 77-152.
36. Öztek S. (2021). Türk Medeni Yargılama Hukukunda İstinaf ve Temyiz, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 341 m. 373 Şerhi. Ankara: Yetkin Yayınları.
37. Pekcanıtez H. (2019). Yargıtay Yönünden Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun Değerlendirilmesi. TBB Dergisi, (144), 383-419.
38. Pekcanıtez H./Atalay O./Özekes M. (2020). Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifinin (2020) Değerlendirilmesi. (Lexpera Blog, https://blog-lexpera-com-tr.offcampus.anadolu.edu.tr/hmk-ile-bazi-kanunlarda-degisiklik-yapilmasina-dair-kanun-teklifinin-2020-degerlendirilmesi/, E. T. 16.12.2024) (Kanun Teklifi)
39. Pekcanıtez H. (2000). Hukuki Dinlenilme Hakkı. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Prof. Dr. Seyfullah Edis’e Armağan, 753-791.
40. Pekcanıtez H./Atalay O./Özekes M. (2020). Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda Değişiklik Yapılmasına Dair 7251 Sayılı Kanun Hakkında Değerlendirme. TBBD, (150), 247-299. (Değerlendirme)
41. Pekcanıtez H./Atalay O./Özekes M. (2021). Medenî Usûl Hukuku Ders Kitabı. (9.b.), İstanbul: Oniki Levha Yayınları.
42. Pekcanıtez H./Özekes M./Akkan M./Taş Korkmaz H. (2017). Pekcanıtez Usûl-Medeni Usûl Hukuku C. 3. (15.b.), İstanbul: Oniki Levha Yayıncılık.
43. Tabak O. (2023). HMK m. 353/1-a Uyarınca Verilen Kararların Kesinliği Meselesi. Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 9 (1), 155-168.
44. Tanrıver S. (2022). Medeni Usul Hukuku, C. 2, Ankara: Yetkin Yayınları.
45. Tanrıver S. (2007). I. Oturum Tartışmalar. Medenî Usûl ve İcra İflâs Hukukçuları Toplantısı-II. Ankara: Türkiye Barolar Birliği.
46. Taşpolat Tuğsavul M. (2018). İstinaf İncelemesi Sonucu Verilebilecek Kararlar. Türkiye Barolar Birliği Dergisi. (134), 313-354.
47. Umar B. (2014). Hukuk Muhakemeleri Kanunu Şerhi. (2.b.), Ankara: Yetkin Yayınları.
48. Ülkü M. F. (2023). İstinaf Mahkemelerinin Yeniden Karar Vermekten Kaçınmasının Yarattığı Sorunlar Üzerine. Ankara Barosu Dergisi, 81 (Cumhuriyet Özel 100. Yıl Özel Sayısı), 534-556.
49. Yardımcı T. E. (2020). İstinaf Mahkemesi Hukuk Dairelerinin İspat Faaliyetine Dair Bazı Güncel Kararlarının Değerlendirilmesi. İlamat Torbası (İstinaf Mahkemesi Karar İncelemeleri), İstanbul: Filiz Yayınevi.
50. Yıldırım K. (2018). İstinafta Delillerin Değerlendirilmesi Hakkında Düşünceler. MİHBİR 15. Toplantı, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Çerçevesinde İstinaf. Ankara: Adalet Bakanlığı Yayın İşleri Dairesi Başkanlığı.
51. Yılmaz E. (2017). Hukuk Muhakemeleri Kanunu Şerhi, C. III. (3.b.), Ankara: Yetkin Yayınları.