Araştırma Makalesi

“BEN BİR KADINIM VE HIZLIYIM”: AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ’NİN CASTER SEMENYA KARARININ KESİŞİMSEL FEMİNİST İNCELEMESİ

Cilt: 23 Sayı: 1 8 Ocak 2026
PDF İndir
TR EN

“BEN BİR KADINIM VE HIZLIYIM”: AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ’NİN CASTER SEMENYA KARARININ KESİŞİMSEL FEMİNİST İNCELEMESİ

Öz

Güney Afrikalı bir atlet olan Mokgadi Caster Semenya, 2009 yılında Dünya Atletizm Şampiyonası’nda 800 metre koşusunu galip bitirerek küresel bir sansasyon haline gelmiştir. Fakat Semenya’nın üzerinde yoğunlaşan bu ilgi sadece başarısıyla ilgili değildir; aynı yıl Semenya’nın cinsiyetinin “aslında” ne olduğu ile ilgili tartışmalar başlamış ve Semenya bu tartışmaları takriben invazif medikal test ve prosedürlere tabi tutulmuştur. Semenya’nın başarıları ile paralel ilerleyen “sporda cinsiyet” ve “kadın kategorisi” tartışmaları 2018 yılında Dünya Atletizm Birliği’nin yayınlamış olduğu ve Semenya ile birlikte birçok atleti etkileyen DSD (Differences of Sexual Development) Yönetmeliği ile zirveye ulaşmıştır. Bu yönetmelik, spor müsabakalarına kadın kategorisinde katılım ile ilgili testosteron hormonu seviyeleri başta olmak üzere bir dizi koşul getirmektedir. Semenya bu yönetmeliğin getirdiği koşullar çerçevesinde hormon baskılayıcı tedavi görmeyi reddetmiş, bunun sonucu olarak da kazandığı madalyaların geri alınması ve sonraki müsabakalardan men gibi yaptırımlarla karşılaşmıştır. Bu duruma karşı yargısal süreç başlatan Semenya, Spor Tahkim Mahkemesi ve İsviçre Federal Mahkemesi’nde sonuç elde edememesi üzerine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi önüne davasını getirmiştir. Semenya’nın AİHM nezdinde görülen davalarında özel hayatın gizliliğine saygı hakkı, ayrımcılık yasağı, işkence ve kötü muamele yasağı, adil yargılanma hakkı ve etkili başvuru hakkı gibi haklar gündeme gelmiştir. Bu makalede ise Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin vermiş olduğu Daire ve Büyük Daire kararları, kesişimsel feminist bir bakış açısıyla değerlendirilmeden önce sporda kadın kategorisinin arka planı, bu kategorileşmede temel alınan parametrelerin ayrımcı yapısı, kadın olmak ve kadınlık bakımından çizilen sınırlar ve bu sınırların dışarıda bıraktığı özneler tartışılacaktır. Bu alt plan üzerinden ise Semenya’nın AİHM önündeki iddiaları, Mahkeme’nin yorumu ve ortaya çıkan tablonun sporda toplumsal cinsiyet eşitliği açısından ne anlama geldiği üzerinde durulacaktır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi'nin belirttiği etik ilkeler ve yayın politikasına uygun olarak hazırlanmış bir çalışmadır

Kaynakça

  1. Bailey M. “Misogynoir in Medical Media: On Caster Semenya and R. Kelly” (2016) 2(2) Catalyst: Feminism 1-31.
  2. Buckwald J. “Outrunning Bias: Unmasking the Justifications for Excluding Non-Binary Athletes In Elite Sport” (2021) 44 Harvard Journal of Law and Gender 1-56.
  3. Butler J. Gender Trouble (Routeledge, 1999).
  4. Buzuvis E. “Hormone Check: Critique of Olympic Rules on Sex and Gender” (2016) 31 Wisconsin Journal of Law, Gender and Society 29-56.
  5. Cooper EJ. “Gender Testing in Athletic Competitions - Human Rights Violations: Why Michael Phelps is Praised and Caster Semenya is Chastised” (2010) 14(1) Journal of Gender, Race and Justice 233-264.
  6. Crenshaw K. “Demarginalizing the Intersection of Race and Sex: A Black Feminist Critique of Antidiscrimination Doctrine, Feminist Theory and Antiracist Politics” (1989) 1989(1) University of Chicago Legal Forum 139-167.
  7. de Beauvoir S. The Second Sex (1st edn New York 2011).
  8. Dworkin SL. ve Cooky C. “Sport, Sex Segregation, and Sex Testing: Critical Reflections on This Unjust Marriage” (2012) 12(7) The American Journal of Bioethics 21-23.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hukuk Teorisi, İçtihat ve Hukuki Yorum, Hukuki Cinsiyet ve Cinsellik, Spor Hukuku

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

8 Ocak 2026

Gönderilme Tarihi

24 Ekim 2025

Kabul Tarihi

3 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 23 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Yılmaz, A. G. (2026). “BEN BİR KADINIM VE HIZLIYIM”: AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ’NİN CASTER SEMENYA KARARININ KESİŞİMSEL FEMİNİST İNCELEMESİ. Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 23(1), 387-426. https://doi.org/10.63117/yuhfd.1809628
AMA
1.Yılmaz AG. “BEN BİR KADINIM VE HIZLIYIM”: AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ’NİN CASTER SEMENYA KARARININ KESİŞİMSEL FEMİNİST İNCELEMESİ. YÜHFD. 2026;23(1):387-426. doi:10.63117/yuhfd.1809628
Chicago
Yılmaz, Aysu Gül. 2026. “‘BEN BİR KADINIM VE HIZLIYIM’: AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ’NİN CASTER SEMENYA KARARININ KESİŞİMSEL FEMİNİST İNCELEMESİ”. Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 23 (1): 387-426. https://doi.org/10.63117/yuhfd.1809628.
EndNote
Yılmaz AG (01 Ocak 2026) “BEN BİR KADINIM VE HIZLIYIM”: AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ’NİN CASTER SEMENYA KARARININ KESİŞİMSEL FEMİNİST İNCELEMESİ. Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 23 1 387–426.
IEEE
[1]A. G. Yılmaz, “‘BEN BİR KADINIM VE HIZLIYIM’: AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ’NİN CASTER SEMENYA KARARININ KESİŞİMSEL FEMİNİST İNCELEMESİ”, YÜHFD, c. 23, sy 1, ss. 387–426, Oca. 2026, doi: 10.63117/yuhfd.1809628.
ISNAD
Yılmaz, Aysu Gül. “‘BEN BİR KADINIM VE HIZLIYIM’: AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ’NİN CASTER SEMENYA KARARININ KESİŞİMSEL FEMİNİST İNCELEMESİ”. Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 23/1 (01 Ocak 2026): 387-426. https://doi.org/10.63117/yuhfd.1809628.
JAMA
1.Yılmaz AG. “BEN BİR KADINIM VE HIZLIYIM”: AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ’NİN CASTER SEMENYA KARARININ KESİŞİMSEL FEMİNİST İNCELEMESİ. YÜHFD. 2026;23:387–426.
MLA
Yılmaz, Aysu Gül. “‘BEN BİR KADINIM VE HIZLIYIM’: AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ’NİN CASTER SEMENYA KARARININ KESİŞİMSEL FEMİNİST İNCELEMESİ”. Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, c. 23, sy 1, Ocak 2026, ss. 387-26, doi:10.63117/yuhfd.1809628.
Vancouver
1.Aysu Gül Yılmaz. “BEN BİR KADINIM VE HIZLIYIM”: AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ’NİN CASTER SEMENYA KARARININ KESİŞİMSEL FEMİNİST İNCELEMESİ. YÜHFD. 01 Ocak 2026;23(1):387-426. doi:10.63117/yuhfd.1809628