AĞAÇLARIN TÂBİ OLDUĞU TAŞINMAZDAN BAĞIMSIZ OLARAK REHİN KONUSU YAPILIP YAPILAMAYACAĞININ DEĞERLENDİRİLMESİ

Yıl 2026, Cilt: 23 Sayı: 1, 49 - 82, 08.01.2026

Duygu Arda

https://doi.org/10.63117/yuhfd.1814717

Öz

Basit eşya kabul edilen ağaçların gerek Türk Medeni Kanunu, gerekse Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu çerçevesinde rehne konu olabileceği mevzuatta belirtilmiştir. Taşınmaz rehni bakımından konuyu ele aldığımızda, TMK m.862/1’de “Rehin, taşınmazı bütünleyici parçaları ve eklentileri ile birlikte yükümlü kılar” şeklinde düzenlemeye yer verildiğine rastlamaktayız. Bununla birlikte, “bütünleyici parça” ve “üst arza tabidir” kurallarından, arazinin rehin verilmesiyle birlikte, arazideki yapılar, bitkiler ve kaynakların da rehin kapsamında yer alabileceği söylenebilir. İlgili hükümlerden ve kurallardan yola çıktığımızda, ağaçların taşınmaz rehnine dahil olacağı sonucuna varılabilecektir. Eşya, ağaç niteliği taşımakla beraber, Yargıtay’ın birçok kararında taşınmaz üzerindeki “söğüt ve kavak ağaçları”nın taşınır mal olduğunu kabul ettiği ve taşınmaz mülkiyetinin maddi kapsamına dahil etmediğine de rastlanmaktadır. Türk Medeni Kanunu dışında, Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu uyarınca da “çok yıllık ürün veren ağaçlar”ın ticari işlemlerde taşınır sözleşmesinde yer alabilecek taşınır varlıklar arasında sayıldığını görmekteyiz. Taşınır varlıklar kapsamında yer alan “çok yıllık ürün veren ağaçlar”ın üzerinde rehin kurulabileceği hükmüne yer verilmesi, eleştiriye ve tartışmaya açık bir durum yaratmıştır. Bu durumun sonucu olarak da, ticari işlemlerde taşınır rehnine konu olabileceği belirtilen ağaçlardan ne anlaşılması gerektiği, rehne konu oluşturup oluşturamayacağı hususu gündeme gelmiş ve doktrinde bu hususa ilişkin birçok görüş ileri sürülmüştür. Çalışmamızda Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre “ağaç”lar ile TİTRK’de taşınır varlık kapsamında yer verilen “çok yıllık ürün veren ağaçlar”ın rehne konu olabilirliği tartışılarak ele alınacak ve bu çerçevede çözüm önerileri getirilmeye çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler

taşınır , taşınmaz , rehin , ağaç , bütünleyici parça

LEGAL REFLECTIONS ON THE PLEDGEABILITY OF TREES

Öz

The legislation stipulates that trees, which are considered simple objects, may be subject to pledge under both the Turkish Civil Code and the Law on Pledge of Movable Property in Commercial Transactions. When addressing the issue in terms of immovable property pledge, we find that Article 862/1 of the Turkish Civil Code provides that “Pledge encumbers the immovable property together with its integral parts and additions.” However, based on the rules of “integral part” and “subject to the land” it can be said that structures, plants, and resources on the land may also be included in the pledge when the land is pledged. Based on the relevant provisions and rules, it can be concluded that trees are included in the pledge of immovable property. Although the item has the characteristics of a tree, it is also noted that in many decisions of the Supreme Court, “willow and poplar trees” on immovable property are considered movable property and are not included in the material scope of immovable property ownership. Apart from the Turkish Civil Code, the Commercial Transactions Movable Pledge Law also states that “perennial trees” are among the movable assets that can be included in movable contracts in commercial transactions. The provision that a pledge can be established on “perennial trees” included in the scope of movable assets has created a situation open to criticism and debate. As a result, the question of what is meant by trees that can be subject to movable pledges in commercial transactions and whether they can be subject to pledges has been raised, and many opinions have been put forward in the doctrine on this issue. In our study, we will discuss the possibility of pledging “trees” according to the provisions of the Turkish Civil Code and “perennial fruit trees” included in the scope of movable assets in the TİTRK, and we will try to propose solutions within this framework.

Anahtar Kelimeler

Movable , Immovable , Pledge , Tree , Integral Part

Kaynakça

• ACAR Faruk, Rehin Hukukunda Taşınmaz Kavramı ve Özellikle Belirlilik İlkesi, Vedat Kitapçılık, Tıpkı 2. Basım, İstanbul, 2017 (Belirlilik).
• ACAR Faruk, Rehin Hukuku Dersleri, Vedat Kitapçılık, Genişletilmiş ve Güncellenmiş 2. Bası, İstanbul, 2017 (Rehin Hukuku).
• AKÇAAL Mehmet, “Yargıtay’ın Güncel İçtihatları Işığında Muhdesat”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, S. 51, Y. 2022, ss. 77-112.
• AKİPEK Jale G, Türk Eşya Hukuku (Ayni Haklar), Zilyetlik ve Tapu Sicili, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları, 2. Bası, Ankara, 1972.
• AKSOY DURSUN, Sanem, Eşya Kavramı, Oniki Levha Yayınları, İstanbul, 2012
• ARDA Duygu, Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Sicili, Seçkin Yayınları, 1. Baskı, Ankara, 2024.
• ARVAS Mehmet Mücahit, 6750 sayılı Kanuna Göre Rehne Konu Olabilecek Taşınırlar, Lotus Life Ajans, Ankara, 2017.
• ANTALYA O. Gökhan, Eşya Hukuku, C.1, Giriş Temel Kavramlar Genel İlkeler, Legal Yayınları, İstanbul, 2017.
• ANTALYA O. Gökhan/ACAR, Faruk, Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni (6750 Sayılı Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu Çerçevesinde İlk Tespitler), Aristo Yayınevi, Güncellenmiş ve Geliştirilmiş 2. Baskı, İstanbul, 2017.
• BERTAN Suad, Ayni Haklar: Medeni Kanunun 618-764 üncü Maddelerinin Şerhi (Bu Maddelerle İlgili Kanunlar ve Eski Hükümler), C.I, Balkan Basımevi, Ankara, 1976.
• BOZER Ali/GÖLE Celal, Ticari İşletme Hukuku, Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Güncellenmiş ve Genişletilmiş 7. Bası, Ankara, 2021.
• CANSEL Erol, Türk Menkul Rehni Hukuku, C.I, Teslim Şartlı Menkul Rehni, Sevinç Matbaası, Ankara, 1967.
• ÇETİNER Bilgehan, Taşınmaz Teminatı, Filiz Kitabevi, İstanbul, 2015 (Taşınmaz Teminatı).
• ÇETİNER Bilgehan, Teminat Hukuku, Editörler: Bilgehan Çetiner, Abdullah Furkan Korkmaz, Seçkin Yayınevi, Ankara, 2023 (Teminat Hukuku).
• DAVRAN Bülent, Rehin Hukuku Dersleri, Fakülteler Matbaası, İstanbul, 1972.
• EREN Fikret, Mülkiyet Hukuku, Yetkin Yayınları, Gözden Geçirilmiş 6. Baskı, Ankara, 2021.
• ERMAN Hasan, Eşya Hukuku Dersleri, Der Yayınları, Gözden Geçirilmiş 6. Basım, İstanbul, 2016.
• ERTAŞ Şeref, “Tescilli Taşınır Rehinleri”, Yaşar Üniversitesi Dergisi, C.8, Özel Sayı, Y. 2013, ss. 1155-1183.
• ERTEN Ali, “Ticari işlemlerde Taşınır Rehninde Teminatın Taşınır Varlık Yönünden Kapsamı”, Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Sempozyumu, Ed. A. Lale Sirmen, A.Barış Özbilen, Yetkin Hukuk Yayınları, Ankara, 2018, ss. 181-189.
• ESENER Turhan/GÜVEN Kudret, Eşya Hukuku, Yetkin Yayınları, Genişletilmiş 5. Baskı, Ankara, 2012.
• GÜLEKLİ Yeşim, İpoteğin Taşınmaz ve Alacak Açısından Kapsamı, Kazancı Yayınları, İstanbul, 1992.
• GÜNEL, Cahit, Taşınmaz Rehninin Kapsamı Çerçevesinde Eklentinin Hukuki Durumu, Filiz Kitabevi, İstanbul, 2013.
• GÜRSOY Kemal/EREN Fikret/CANSEL Erol, Türk Eşya Hukuku, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları, 2. Bası, Ankara, 1984.
• HATEMİ Hüseyin, Eşya Hukuku, Oniki Levha Yayınları, 1. Baskı, İstanbul, 2020.
• HELVACI, İlhan, Eski Medeni Kanunumuzla Karşılaştırmalı Olarak Türk Medeni Kanununa Göre Sözleşmeden Doğan İpotek Hakkı, Oniki Levha Yayınları, İstanbul, 2008.
• KARAŞAHİN, Yasin Alperen, Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu’na Göre İşletme Rehninin Kurulması, Konu Yönünden Kapsamı ve Paraya Çevrilmesinin Sözleşmelere Etkisi, Oniki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2023.
• KÖPRÜLÜ Bülent/KANETİ Selim, Sınırlı Ayni Haklar, Fakülteler Matbaası, 2. Bası, İstanbul, 1982-1983.
• MEIER HAYOZ, Arthur, Bemer Kommentar zum schweizerische Privatrecht Band IV, Sachenrecht, Stämpfli Verlag, Bern, 1981.
• NOMER Haluk Nami/ERGÜNE Mehmet Serkan, Eşya Hukuku, Oniki Levha Yayınları, Gözden Geçirilmiş, Genişletilmiş 10. Bası, İstanbul, 2023.
• OĞUZMAN Kemal/SELİÇİ Özer/OKTAY-ÖZDEMİR Saibe, Eşya Hukuku, Filiz Kitabevi, Gözden Geçirilmiş, Genişletilmiş 25. Bası, İstanbul, 2023.
• OKTAY ÖZDEMİR Saibe, “Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu’na Göre Üzerinde Rehin Hakkı Kurulabilecek Ticari İşletmeler Dışındaki Taşınır Varlıklar”, Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Sempozyumu, Ed. A. Lale Sirmen, A. Barış Özbilen, Yetkin Hukuk Yayınları, Ankara, 2018, ss.53-83.
• SEROZAN, Rona, Taşınır Eşya Hukuku, Eşya Hukukunun Temel Kavramları ve İlkeleri, Zilyetlik, Mülkiyet, İntifa ve Rehin, Uygulama Çalışmaları, Filiz Kitabevi, 2002.
• SİRMEN Lale, Eşya Hukuku, Yetkin Yayınları, 6. Baskı, Ankara, 2018.
• TEKİNAY Selahattin Sulhi/AKMAN Sermet/BURCUOĞLU Haluk/ALTOP Atilla, Eşya Hukuku, I. Cilt, Filiz Kitabevi, 5. Bası, İstanbul, 1989.
• YAĞCIOĞLU, Burcu, “Türk Medeni Kanunu m. 722 vd. ile Kadastro Kanunu m. 19/II Hükümleri Çerçevesinde Muhdesat Kavramı ve Muhdesatı Oluşturan Kişinin Hukuki Talepleri”, Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, S. 15, Y.2020, ss. 423-481.
• YATAĞAN ÖZKAN Çiğdem, “Ticari İşletme Rehninde Yeni Sorunlar, Ticari İşlemlerde Taşınır Rehni Kanunu”, Türk ve Alman Özel Hukukunda Güncel Gelişmeler Sempozyumu Kitabı (Aktuelle Entwicklungen im Deutschen und Türkischen Zivilrecht Tagunsband), Ed. Erhan Temel/Çiğdem Kırca, Adalet Yayınevi, Ankara, 2020, ss.211-251.
• YELMEN Adem. “Taşınır Yapı Niteliğinde Kabul Edilen Şeyler Üzerine Bir İnceleme”. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.73, S.3, Y. 2024, ss. 2015-2046.
• YILMAZ Ejder, “Genel Kanun-Özel Kanun İlişkisi (Türk Borçlar Kanunu ve İş Kanunu Bağlamında”, S. 22, 2011/II, ss. 22-31.