Hukuk Felsefesi Açısından İoanna Kuçuradi'de 'Değer Problemi'

Yıl 2026, Cilt: 23 Sayı: 1, 293 - 338, 08.01.2026

Oktay Uygun

https://doi.org/10.63117/yuhfd.1816099

Öz

İoanna Kuçuradi, 1971’de yayımlanan İnsan ve Değerleri adlı kitabıyla, değer problemine doğal hukukçu düşünürlerden çok farklı bir bakış açısı kazandırmıştır. Bu değer anlayışının biçimlenmesinde Immanuel Kant, Arthur Schopenhauer, Nicolai Hartmann, Friedrich Nietzsche ve Takiyeddin Mengüşoğlu gibi düşünürlerin görüşleri etkili olmuştur. Daha geriye doğru gidildiğinde, bu etki, İlk Çağ’ın ünlü filozofu Aristoteles’e kadar uzanır. Kuçuradi’nin yeni bakış açısı hukuka, hukuk felsefesine, devlet teorisine ve insan haklarına yaklaşımımızı sorgulamamızı sağlamış ve bu alandaki problemlerin çözümüne katkıda bulunmuştur. Bu makalede, Kuçuradi’nin değer problemi hakkındaki görüşleri hukuk felsefesi açısından değerlendirilecektir.

Anahtar Kelimeler

Adalet , Değer , İnsan Hakları , İnsanın Olanakları , İnsan Onuru , İnsan Merkezcilik , Kuçuradi , Türcülük

THE "PROBLEM OF VALUE" IN IOANNA KUCURADI: AN ASSESSMENT FROM A LEGAL PHILOSOPHY PERSPECTIVE

Öz

With her book "Human and Values", published in 1971, Ioanna Kuçuradi offered a perspective on the problem of value that differed significantly from that of natural law thinkers. The views of thinkers such as Immanuel Kant, Arthur Schopenhauer, Nicolai Hartmann, Friedrich Nietzsche, and Takiyeddin Mengüşoğlu influenced the formation of her understanding of value. Going further back, this influence extends to Aristotle, the renowned philosopher of antiquity. Kuçuradi’s new perspective has led us to question our approach to law, legal philosophy, state theory, and human rights, and has contributed to solving the problems in these areas. This article will evaluate Kuçuradi's views on the problem of value from the perspective of legal philosophy.

Anahtar Kelimeler

Anthropocentrism , Human Rights , Human Capabilities , Human Dignty , Justice , Kucuradi , Speciesism , Value

Kaynakça

• Aral, Vecdi (2010) Hukuk Felsefesinin Temel Sorunları, XII Levha Yayınları, İstanbul
• Aristoteles (2014) Nikomakhos’a Etik (Çev. S. Babür), BilgeSu Yayıncılık, Ankara
• Aristoteles (1983) Politika (Çev. M. Tuncay) Remzi Kitabevi, İstanbul
• Arslan, Ahmet (2002) Felsefeye Giriş, Vadi Yayınları, Ankara
• Bates, Daniel G. (2009) 21. Yüzyılda Kültürel Antropoloji: İnsanın Doğadaki Yeri (Çev. S. Aydın, S. Altuntek, E. Altınok vd.) İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul
• Beitz, Charles R. (2009) The Idea of Human Rights, Oxford University Press, New York
• Bix, Brian (2010) “Natural Law Theory”, A Companion to Philosophy of Law and Legal Theory (Ed. Dennis Patterson), Wiley-Blackwell, s.211-227
• Corradetti, Claudio (Ed.) (2012) Philosophical Dimensions of Human Rights, Springer
• Çotuksöken, B.; Uygur, G.; Şimga, H. (Ed.) (2014) İoanna Kuçuradi: Çağın Olayları Arasında, Tarihçi Kitabevi, İstanbul
• Çağıl, Orhan Münir (1961) Hukuk Başlangıcı Dersleri, İÜHF Yayını, İstanbul
• Donnelly, Jack (1995) Teoride ve Uygulamada Evrensel İnsan Hakları (Çev. M. Erdoğan, L. Korkut) Yetkin, Ankara
• Erinç, M. Sıtkı (1995) Kültür Sanat Sanat Kültür, Çınar Yayınları, İstanbul
• Grotius, Hugo (2011) Savaş ve Barış Hukuku (Çev. S. Meray) Say Yayınları, İstanbul
• Habermas, Jürgen (2012) “The Concept of Human Dignity and the Realistic Utopia Human Rights”, Philosophical Dimensions of Human Rights (Ed. C. Corradetti), Springer, s. 63-79
• Habermas, Jürgen (1996) Between Facts and Norms: Contribution to a Discourse Theory of Law and Democracy (Trans. W. Rehg) The MIT Press
• Hacıkadiroğlu, Vehbi (2002) “Değerlerin Temellendirilmesi”, Bilgi ve Değer (Ed. Ş. Yalçın) Vadi Yayınları, Ankara, s.35-43
• Heller, Agnes (2015) Bir Ahlak Kuramı, (Çev. A. Yılmaz, K. Tütüncü, E. Demirci) Ayrıntı Yayınları, İstanbul
• Hirş, Ernest (2001) Hukuk Felsefesi ve Hukuk Sosyolojisi Dersleri, Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Ankara
• Hughes, Gerard J. (2013) The Routledge Guidebook to Aristotle’s Nicomachean Ethics, Routledge
• Ignatieff, Michael (2003) Human Rights as Politics and Idolatry, Princeton University Press, New Jersey
• Kant, Immanuel (2013) Ahlak Metafiziğinin Temellendirilmesi (Çev. İ. Kuçuradi), Türkiye Felsefe Kurumu Yayını, Ankara
• Kant, Immanuel (2014) Pratik Aklın Eleştirisi (Çev. İ. Kuçuradi, Ü. Gökberk, F. Akatlı), Türkiye Felsefe Kurumu Yayını, Ankara
• Kelly, Eugene (2011) Material Ethics of Value: Max Scheler and Nicolai Hartmann, Springer
• Kao, Garace Y. (2011) Grounding Human Rights in a Pluralist World, Georgetown University Press, Washington
• Kuçuradi, İoanna (2007) İnsan Hakları: Kavramları ve Sorunları, Türkiye Felsefe Kurumu, Ankara
• Kuçuradi, İoanna (2008-a) “İnsan Onuru Kavramı ve İnsan Hakları”, Demokrasinin Garantisi: İnsan Onuru ve İnsan Hakları (Der. U. Dufner) Heinrich Böll Stiftung Yayını, İstanbul, s.77-80
• Kuçuradi, İoanna (2018-b) İnsan ve Değerleri, Türkiye Felsefe Kurumu, Ankara
• Kuçuradi, İoanna (2018-c) Etik, Türkiye Felsefe Kurumu, Ankara
• Kuçuradi, İoanna (2019) Ahlak, Etik ve Etikler, Türkiye Felsefe Kurumu, Ankara
• Mauser, Bernard (2009) The Ontological Foundations for Natural Law Theory and Contemporary Ethical Naturalism, Marquette University, Dissertatios
• Nussbaum, Martha C. (2007) Frontiers of Justice, Harvard University Press
• Öktem, Niyazi; Türkbağ, Ahmet Ulvi (2014) Felsefe, Sosyoloji, Hukuk ve Devlet, Der Yayınları, İstanbul
• Örnek, Yusuf (2019) ”İoanna Kuçuradi ve Felsefe Geleneği” (Haz. Örnek, Y) İoanna Kuçuradi’ye Sekseninci Yaşında, Kuçuradi Felsefe ve İnsan Hakları Vakfı Yayını, Ankara
• Özbilgen, Tarık (1976) Eleştirisel Hukuk Başlangıcı Dersleri, İÜHF Yayını, İstanbul
• Pieper, Annemarie (1999) Etiğe Giriş (Çev. V. Atayman, G. Sezer), Ayrıntı Yayınları
• Platon (1980) Devlet (Çev. S. Eyüboğlu, M. A. Cimcoz) Remzi Kitabevi, İstanbul
• Popper, Karl Rimud (2014) Açık Toplum ve Düşmanları I-II (Çev. M. Tunçay, H. Rızatepe) Liberte Yayınevi, Ankara
• Sandel, Michael J. (2017) Adalet: Yapılması Gereken Doğru Şey Nedir? (Çev. M. Kocaoğlu), Eksi Kitaplar
• Schmidtz, David (2010) Adaletin Unsurları (Çev. H. Özler), Liberte Yayınları, Ankara
• Shestack, Jerome J. (1989) “The Jurisprudence of Human Rights” Human Rights in International Law: Legal and Policy Issues, Clarendon Press, Oxford, pp.69-113
• Schopenhauer, Arthur (2016) Hukuk, Ahlak ve Siyaset Üzerine (Çev. A. Aydoğan) Say Yayınları, İstanbul
• Singer, Peter (2015) Pratik Etik (Çev. N. Çatlı) İthaki Yayınları, İstanbul
• Tepe, Harun (2019) “Teoriden Eyleme İoanna Kuçuradi”, İoanna Kuçuradi’ye Sekseninci Yaşında, Kuçuradi Felsefe ve İnsan Hakları Vakfı Yayını, Ankara
• Uygun, Oktay (2024) Devlet Teorisi, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul
• Yetkin, Çetin (2015) Adalet Hiç Var Olmadı: Adalet Kavramı Üzerine Kötümser Bir Deneme, Kilit Yayınları, Ankara