VERASET VE İNTİKAL VERGİSİ AÇISINDAN VERASET YOLUYLA İNTİKALLERDE DAVA VE İCRA AŞAMASINDAKİ ALACAKLAR

Öz

7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu’nun 13. maddesinin 1. fıkrasında, murisin sağlığında icra takibine ya da davaya konu olan ve takip ve dava sürecinin devam etmekte olduğu alacaklara ilişkin vergilerin tahakkuk ettirilerek tahsillerinin icra takibinin sonucu ya da mahkemenin vereceği kesin karara kadar tecil olunacağı öngörülmüştür. İlgili düzenlemeye göre, icra takibine ya da davaya konu olan bu alacaklar ihtilaflı olarak öngörülmüş olup, söz konusu alacakların beyannamede gösterilmesi gerekmektedir. Bu kapsamdaki tecil uygulaması, 10 yıldan fazla devam ettirilemeyecektir. Mükellefler ise, her 6 ayda bir icra ve dava vaziyetlerini vergi dairesine bildirmekle yükümlü olup, bu bildirim yapılmadığı takdirde, tecil olunan vergiler tahsil edilecektir. Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu’nun 13. maddesinde yer alan bu düzenleme kapsamında, dava ve icra aşamasındaki alacaklara ilişkin olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nda yer alan düzenlemeler de ele alınmak suretiyle ihtilaflı alacak kavramının netleştirilmesi gerekmektedir. Ayrıca icra ve davaların durumlarının bildirilmesine ilişkin olarak bildirim süresinin başlangıcı ve bildirim yükümlülüğünün yerine getirilmemesinin sonuçları gibi müphem görünen hususların netleştirilmesinde fayda bulunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Veraset ve intikal vergisi
• dava ve icra aşamasındaki alacaklar
• ihtilaflı alacaklar
• şüpheli alacaklar
• değersiz alacaklar.

Etik Beyan

Bu çalışmanın, özgün bir çalışma olduğunu; çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarından bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davrandığımı; bu çalışma kapsamında elde edilmeyen tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterdiğimi ve bu kaynaklara kaynakçada yer verdiğimi; kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapmadığımı, çalışmanın Committee on Publication Ethics (COPE)' in tüm şartlarını ve koşullarını kabul ederek etik görev ve sorumluluklara riayet ettiğimi beyan ederim.

RECEIVABLES IN LITIGATION AND ENFORCEMENT PROCESS IN TRANSFERS THROUGH INHERITANCE INTERMS OF INHERITANCE AND TRANSFER TAX

Öz

According to Article 13, Paragraph 1, of Law No. 7338 on Inheritance and Transfer Tax, taxes related to receivables that are subject to enforcement proceedings or litigation during the deceased's lifetime and for which the proceedings and litigation are ongoing will be assessed and their collection will be deferred until the outcome of the enforcement proceedings or a final court decision. According to the relevant regulation, these receivables subject to enforcement proceedings or litigation are considered disputed and must be disclosed in the tax return. This deferment cannot be extended for more than 10 years. Taxpayers are required to report enforcement and litigation statuses to the tax office every 6 months. If this notification is not made, the deferred taxes will be collected. Within the scope of this regulation, contained in Article 13 of the Inheritance and Transfer Tax Law, the concept of disputed receivables should be clarified by considering the regulations in the Tax Procedure Law No. 213 regarding receivables in litigation and enforcement process. Furthermore, it would be beneficial to clarify ambiguous matters, such as the start of the notification period for notifying the status of enforcement and litigation and the consequences of failing to fulfill the notification obligation.

Anahtar Kelimeler

• Inheritance and Transfer Tax
• receivables in litigation and enforcement
• disputed receivables
• doubtful receivables
• worthless receivables.

Etik Beyan

I declare that this study is an original work; that I have acted in accordance with scientific ethical principles and rules in all stages of the study, including preparation, data collection, analysis, and presentation of information; that I have cited sources for all data and information not obtained within the scope of this study and included these sources in the bibliography; that I have not made any changes to the data used; and that I have complied with ethical duties and responsibilities by accepting all the terms and conditions of the Committee on Publication Ethics (COPE).

Kaynakça

1. Akipek, Jale, Turgut Akıntürk ve Derya Ateş. Türk Medeni Hukuku Başlangıç Hükümleri Kişiler Hukuku Birinci Cilt. Beta Yayıncılık, 2020.
2. Aktepe Artık, Sezin. Medeni Usul Hukukunda Hakem Kararlarının İptali Sebepleri (HMK m.439). On İki Levha Yayıncılık, 2023.
3. Arbak, Merve. İşverenin Fesih Hakkının Toplu İş Sözleşmesiyle Sınırlandırılması. On İki Levha Yayıncılık, 2021.
4. Arıca, Mehmet Nadir. 7338 Sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu ve Beyanname Düzenleme Kılavuzu. 1981.
5. Arslan, Ahmet. “Taşınmaz Mülkiyetinin Tescile Zorlama Davası ile Kazanılması.” Yüksek Lisans Tezi, Anadolu Üniversitesi, 2020.
6. Arslan, Ramazan, Ejder Yılmaz, Sema Taşpınar Ayvaz ve Emel Hanağası, İcra ve İflas Hukuku. Yetkin Yayınları, 2025.
7. Atalı, Murat, İbrahim Ermenek ve Ersin Erdoğan. İcra ve İflas Hukuku. Yetkin Yayınları, 2024.
8. Ayan, Mehmet ve Nurşen Ayan. Kişiler Hukuku. Seçkin Yayıncılık, 2016. Aydın, Fazıl. Tüm Yönleriyle Veraset ve İntikal Vergisi. Yaklaşım Yayıncılık, 2009.

9. Azaklı Arslan, Betül. Medeni Usul Hukuku Açısından Zorunlu Arabuluculuk. Yetkin Yayınları, 2018.
10. Balkar Bozkurt, Süheyla. Milletlerarası Ticari Tahkimde Hakemlerin Bağımsızlık Yükümlülüğü. On İki Levha Yayıncılık, 2016.
11. Batı, Murat. Vergi Hukuku (Genel Hükümler). Seçkin Yayıncılık, 2025.
12. Buluttekin, Derya. “Hukuk Muhakemeleri Kanununa Göre Tahkimin Değerlendirilmesi (HMK m. 407-444).” Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 27, sayı 46 (2022): 251-94. https://izlik.org/JA89DZ69PE.
13. Dişel, Buse. Dava Takip Yetkisi. On İki Levha Yayıncılık, 2020.
14. Dural, Mustafa ve Turgut Öz. Miras Hukuku. Filiz Kitabevi, 2016.
15. Ekmekçi, Ömer, Muhammet Özekes ve Murat Atalı. Hukuk Uyuşmazlıklarında İhtiyari ve Zorunlu Arabuluculuk. On İki Levha Yayıncılık, 2018.
16. Ersöz, Oğuz. Dijital Tereke Kavramı ve Miras Hukukundaki Sorunlar. On İki Levha Yayıncılık, 2024.
17. Işık, Melih. Medeni Yargılama Hukukunda Davanın Konusuz Kalması. On İki Levha Yayıncılık, 2024.
18. Işık, Serpil. MTK ve HMK Kapsamında Hakem Kararlarına Karşı İptal Davası. On İki Levha Yayıncılık, 2022.
19. Karakoç, Yusuf. Türk Miras Hukuku Açısından Veraset ve İntikal Vergisi. Ankara Üniversitesi Basımevi, 1990.
20. Kurt Konca, Nesibe. “Arabuluculukta Özel Uzmanlık Uygulamasına İlişkin Bazı Değerlendirmeler.” Adalet Dergisi, sayı 68 (2022): 376-408. https://izlik.org/JA59WC44BJ.
21. Kuru, Baki, Ramazan Arslan ve Ejder Yılmaz. Medeni Usul Hukuku: Ders Kitabı. Yetkin Yayınları, 2013.
22. Kuru, Baki ve Burak Aydın. İstinaf Sistemine Göre Yazılmış İcra ve İflas Hukuku Ders Kitabı. Yetkin Yayınları, 2021.
23. Kuru, Baki ve Burak Aydın. İstinaf Sistemine Göre Yazılmış Medeni Usul Hukuku Ders Kitabı. Yetkin Yayınları, 2022.
24. Kuru, Baki. İstinaf Sistemine Göre Yazılmış İcra ve İflas Hukuku. Legal Yayınevi, 2016.
25. Küçükkaya, Hande Gül. Bireysel İş Hukukunda Arabuluculuk. On İki Levha Yayıncılık, 2023.
26. Nar, Ahmet. Türk Hukukunda Taşınmaz Satış Vaadi Sözleşmesi. Yetkin Yayınları, 2023.
27. Oğuzman, M. Kemal ve Nami Barlas . Medeni Hukuk. Vedat Kitapçılık, 2017.
28. Özbay, İbrahim. “Yargıtay’ın Son Kararları Işığında Hakem Kararlarına Karşı Açılacak İptal Davasına İlişkin HMK m. 439 Hükmünün Zaman Bakımından Uygulanması.” Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 16, özel sayı 2014 (2015): 779-811. https://izlik.org/JA35SP65AC.
29. Özzeybek, Muammer. Veraset ve İntikal Vergisi Uygulama Yorum ve Açıklama. Eko Matbaası, 1976.
30. Pekcanıtez, Hakan, Oğuz Atalay ve Muhammet Özekes. Medeni Usul Hukuku: Ders Kitabı. On İki Levha Yayıncılık, 2025.
31. Peksöz, Vildan. Medenî Usûl Hukuku Açısından Adi Ortaklık İlişkileri. On İki Levha Yayıncılık, 2020.
32. Selçuk, Seyhan. “Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na Göre Verilen Hakem Kararlarının İcrası.” Türkiye Barolar Birliği Dergisi 2019, sayı 140 (2019): 115-140.
33. Sirmen, A. Lale. Eşya Hukuku. Legem Yayınevi, 2025.
34. Tanrıver, Süha. Medeni Usul Hukuku Cilt II. Yetkin Yayınları, 2021. Taşkan, Yusuf Ziya. Vergi Hukuku. Adalet Yayınevi, 2023.
35. Turgut, Cemile ve Dilşah Büşra Kartal. “Tereke Borçlarından Sorumluluk Kapsamında Rehinli Tereke Malının Mirasçıya Bırakılması.” İstanbul Hukuk Mecmuası 82, sayı 2 (2024): 425-38. https://doi.org/10.26650/mecmua.2024.82.2.0003.
36. Türk Dil Kurumu. “Türk Dil Kurumu Sözlükleri.” Erişim tarihi 21 Mart 2026. https://sozluk.gov.tr/.
37. Ulusu Karataş, Ayşe Elif. “Türk Miras Hukukunda Mirasın Kazanılmasında Halefiyet Türleri ve Türk Milletlerarası Özel Hukukundaki Yansımaları.” İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası 73, sayı 2 (2015): 357-390. https://izlik.org/JA45DT93ZK.
38. Yağcıoğlu, Ali Haydar. “Ölüm Karinesi.” Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 24, sayı 2 (2022): 833-85. https://doi.org/10.33717/deuhfd.1182516.
39. Yavuz, Cevdet. Borçlar Hukuku Dersleri (Özel Hükümler). Beta Yayınevi, 2025.
40. Yücer Aktürk, İpek. “Taşınmaz Satış Vaadi Sözleşmelerinde Öncelik İlkesinin Uygulanabilirliği Sorunu.” Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 18, sayı 2 (2021): 799-812. https://izlik.org/JA66XF45PE.