TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİNDE ÖNGÖRÜLEN “HAFİF İŞE NAKİL” DÜZENLEMESİNİN SAĞLIK NEDENİYLE HAKLI FESİHTE DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

Çalışmanın temel problemi, yaptığı işin ağır olması ve sağlığı için tehlike oluşturması nedeniyle işçinin derhal fesih hakkını kullanıp kullanamayacağı ile toplu iş sözleşmesinde öngörülen “hafif işe nakil” imkanının fesihten önce tüketilmesinin gerekip gerekmediğidir. Bu doğrultuda ilk olarak işçinin sağlığı nedeniyle iş sözleşmesini haklı nedenle feshetmesinin hukuki niteliği incelenmiştir. Sonrasında toplu iş sözleşmelerinin normatif hüküm değeri, özellikle iş sözleşmesi ve kanun karşısında uygulanması yararlılık ilkesi çerçevesinde değerlendirilmiştir. Çalışmadaki tartışma problemi iki ihtimal üzerinden sorgulanmıştır. İlk ihtimalde işçi seçimlik hakkı olmasına bağlı dilerse iş sözleşmesini feshedebilecek veya hafif işe nakil hakkını kullanabilecektir. İkinci ihtimalde ise, asıl olan iş sözleşmesinin objektif olarak sürdürülebilir olmasıdır. Bu ihtimalde özlük haklarının korunduğu hafif işe nakil şartını değerlendirmeden yapılan fesih haksız kabul edilmiştir. Yüksek Mahkemenin son kararları da ikinci ihtimal ile benzer eğilimdedir. Son olarak, işverenin iş sağlığı ve güvenliği doğrultusunda işçiye sağlıyla uyumlu bir iş verme yükümlülüğü; işçinin hafif işe nakil talebinin reddi durumunda dürüstlük kuralı ve hakkın kötüye kullanılması yasağı kapsamında ele alınmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Sağlık Nedeniyle Haklı Fesih
• Toplu İş Sözleşmesinin Normatif Etkisi
• Hafif İşe Nakil
• Yararlılık İlkesi
• Dürüstlük Kuralı

ASSESSMENT OF THE “TRANSFER TO LIGHTER DUTY” PROVISION IN COLLECTIVE BARGAINING AGREEMENTS IN THE CONTEXT OF THE EMPLOYEE’S RIGHT TO TERMINATE THE EMPLOYMENT CONTRACT FOR HEALTH REASONS

Öz

The study’s central issue is whether the employment contract of employees should be immediately terminated due to the dangers their work poses to their health, or whether an employee can resign: according to the collective bargaining agreement, after the such as transfer to light duty have been exhausted. In this regard, the study firstly examines the legal nature of the employee’s resignation for just cause due to a health problem. Then, the normative the normative position of the collective bargaining agreement in relation to the employment contract and the law is examined within the framework of the principle of favourability. The study’s issue is to question this approach on two possibilities. The first possibility is that the employee has the right of option and could resign or transfer to light duty. The second possibility is the continuation of the employment contract. If the employee resigns without evaluating the requirement to transfer to light duty, this resignation is considered unjustified. The most recent decision of the Supreme Court is also in line with the second possibility. Finally this provision is examined within the framework of occupational safety and health, particularly the employer’s obligation to ensure that employees are fit for work, and the refusal of transfer to light duty is assessed in light of the principle of good faith and the prohibition of abuse of rights.

Anahtar Kelimeler

• Rightful Resign Due to Health Reasons
• Normative Effect of Collective Bargaining Agreements
• Transfer to Lighter Duty
• Principle of Favorability
• Principle of Good Faith

Kaynakça

1. Akın, Levent. “İşyerlerinde ve İşletmelerde İş Sağlığı ve Güvenliği Hiyerarşisi”, SGD, C 7, S 2, 2017, 9-32.
2. Akyiğit, Ercan. İş Hukuku, Seçkin Yayınevi, B. 15, 2024. Akyiğit, Ercan. Toplu İş Hukuku, Seçkin Yayınevi, B. 5, 2024.
3. Alpagut, Gülsevil. “6331 Sayılı İSGK Genel Esasları”, İÜHFM, C 72, S 2, 2021, 31-45.
4. Antalya, Gökhan ve Topuz, Murat. Medeni Hukuk, Seçkin Yayınevi, B. 5, 2024.
5. Arıcı, Kadir. Tük İş Hukuku II Toplu İş İlişkileri Hukuku, Gazi Kitabevi, B 1, 2022.
6. BAG, 4 AZR 587/13,15.4.2015, https://www.bundesarbeitsgericht.de/entscheidung/4-azr-587- 13/?utm Erişim Tarihi: 28.2.2026.
7. BAG, 2 AZR 664/13, 20.11.2014, https://www.bundesarbeitsgericht.de/wp- content/uploads/2021/01/2-AZR-664-13.pdf Erişim Tarihi: 4.3.2026.
8. BAG, 5 AZR 162/09,19.05.2010, https://www.hensche.de/Arbeitsrecht_Urteile_Annahmeverzug_Lei stungsfaehigkeit_leidensgerechter_Arbeitsplatz_Ruecksichtnahmep flicht_Schadensersatz_BAG_5AZR162_09.html, Erişim Tarihi: 4.3.2026.

9. Başbuğ, Aydın ve Yücel Bodur, Mehtap. İş Hukuku, B. 6, Beta Kitap, 2021. Başbuğ, Aydın. Toplu İş İlişkileri ve Hukuk, Şeker-İş Yayınları, B. 1, 2012. Başbuğ, Aydın. İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği, Şeker-İş, 2013.
10. Başterzi, Süleyman. Toplu İş Sözleşmesi Ehliyeti, Bata Yayınevi, B. 1, 2016. Baycık, Gaye. “Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin Haklarında Yeni Düzenlemeler”, Ankara Barosu Dergisi, S 3, 2013, 105-170.
11. Bedük, Mehmet Nusret. “İş Sözleşmesinin İşçi Tarafından Feshi ve Feshin Hukuki Sonuçları”, SÜHFD, C. 27, S. 2, 2019, 679-726.
12. Bispinck, Reinhard and Dribbusch, Heiner. “Collective Bargaining, Decentralisation and Crisis Management in the German Metalworking Industries since 1990”, Wirtschafts-und Sozialwissenschaftliches Institut (WSI), 2011, https://www.boeckler.de/fpdf/HBS- 005128/p_wsi_disp_177.pdf?utm Erişim Tarihi: 1.3.2026.
13. Boemke, Burkhard and Mohr, Jochen.“Vorlesungsskript zur Grundvorlesung Arbeitsrecht”, 2024, https://www.jura.uni- leipzig.de/fileadmin/Fakult%C3%A4t_Juristen/Professuren/Boemk e/Lehrveranstaltungen/2025_04_Arbeitsrecht_Skript.pdf?utm Erişim Tarihi: 27.2.2026.
14. Canbolat, Talat. 6356 Sayılı Kanun’a Göre Toplu İş Sözleşmesinin Düzeyi ve Türleri, Bata Yayınevi, B. 1, 2013.
15. Clarke, Osborne. “Update On Spanish Labour Law: Permanent Disability is no longer an Automatic Ground for Termination” 29.5.2025, https://www.osborneclarke.com/insights/update-spanish-labour-law- permanent-disability-no-longer-automatic-ground-termination?utm Erişim Tarihi: 1.3.2026.
16. Convention on the Rights of Persons with Disabilities, https://www.un.org/disabilities/documents/convention/convoptprote. pdf Erişim Tarihi: 1.3.2026.
17. Council Directive 2000/78/EC, https://eur- lex.europa.eu/eli/dir/2000/78/oj/eng?utm Erişim Tarihi: 1.3.2026.
18. Çelik, Nuri, Caniklioğlu, Nurşen, Canbolat, Talat ve Özkaraca, Ercüment. İş Hukuku Dersleri, Beta Yayınevi, B. 36, 2023.
19. Däubler, Wolfgang. “Abschaffung der Tarifautonomie mit Hilfe des Günstigkeitsprinzips?”, https://www.daeubler.de/wp- content/uploads/2021/03/Scan20210306220316.pdf?utm Erişim Tarihi: 28.2.2026
20. Doğan, Sevil. “Toplu İş Sözleşmesinin Ard Etkisi”, DEÜHFD, C. 15, 2013, 781-812.
21. Ekmekçi, Ömer ve Yiğit, Esra. Toplu İş Hukuku, Onikilevha Yayınevi, B. 7, 2025.
22. Ekmekçi, Ömer, Köme Akpulat, Ayşe ve Akdeniz, Ledün. İş Sağlığı ve Güvenliği Hukuku Onikilevha Yayınevi, B.2, 2021.
23. Engin, Murat. “Toplu İş Sözleşmesinin Normatif Hükümlerinin Taraflarca Değiştirilmesi”, MSİHD, 2009, 142-147.
24. Ergin, Hediye. “Hastalık Riskinden Dolayı İşçinin İş Sözleşmesini Haklı Nedenle Feshi”, MÜHAD, C. 20, S. 1, 2014, 177-200.
25. Eyrenci, Öner, Taşkent, Savaş, Ulucan, Devrim, Baskan, Esra. İş Hukuku, Beta Yayınevi, B. 11, 2024.
26. Fabregat Monfort, Gemma. “Law 2/2025 and the Termination of Employment Contracts Due to Permanent Disability”, 2025, https://sagardoy.com/en/law-2-2025-and-the-termination-of- employment-contracts-due-to-permanent-disability/?utm Erişim Tarihi: 1.3.2026.
27. Fornasier, Matteo. “Collective Bargaining in Germany and its Interaction with State Legislation and Individual Employment Contracts” Jürgen Basedow, Chen Su, Matteo Fornasier, Ulla Liukkunen (eds), Employee Participation and Collective Bargaining in Europe and China, Mohr Siebeck Press, 2016, https://ssrn.com/abstract=2714373, Erişim Tarihi: 27.2.2026.
28. Göktaş, Seracettin ve Yılmaz, Gökhan. 6356 Sayılı STİK Şerhi, Seçkin Yayınevi, B. 2, 2024.
29. Greene, Jeffrey. “Terminating Employment on Incapacity Grounds”, Irish Employment Law Journal, V ol 13, No. 2, 2016, https://www.williamfry.com/docs/default-source/articles-insights- william-fry-news-pdfs/terminating-employment-on-incapacity- grounds.pdf?sfvrsn=0&utm Erişim Tarihi: 1.3.2026.
30. Gürsel, İlke. “Karar İncelemesi İş Sözleşmesine Konulan Bir Hükümle Yararlılık İlkesinin Bertarafı Mümkün Müdür?”, Çalışma ve Toplum, S. 3 2021, 1917-1936.
31. Güzel Ali ve Ugan Çatalkaya, Deniz. “İş Sözleşmesinin Uygulanmasında ve İşverenin Yönetim Yetkisinin Sınırlanmasında Dürüstlük (Objektif İyiniyet) Kuralının İşlevi Üzerine”, MÜHAD, C. 20, S. 1, 2014, 17- 66.
32. Hekimler, Alpay. Şematik İş Hukuku, Seçkin Yayınevi, B. 2, 2025. Henssler, Martin. “Collective Labour Agreements”, Max-Eup 2012, https://max- eup2012.mpipriv.de/index.php/Collective_Labour_Agreements?utm Erişim Tarihi: 28.2.2026
33. ILO Guide to International Labour Standards on Occupational Safety and Health, https://www.ilo.org/sites/default/files/wcmsp5/groups/public/%40a sia/%40ro-bangkok/%40ilo- yangon/documents/publication/wcms_819781.pdf Erişim Tarihi: 6.3.2026
34. ILO Occupational Health Services Convention No.161, Article 1/a-ii “the adaptation of work to the capabilities of workers in the light of their state of physical and mental health”, https://normlex.ilo.org/dyn/nrmlx_en/f?p=NORMLEXPUB:12100: 0::NO::P12100_INSTRUMENT_ID:312306 Erişim Tarihi:6.3.2026
35. Kahn-Freund, Otto. Labour and the Law, 3rd edn, Stevens Press, 1983, https://law.exeter.ac.uk/v8media/facultysites/hass/law/hamlyn/Lab our_and_the_Law.pdf Erişim Tarihi: 28.2.2026.
36. Kılıçoğlu, Mustafa. “İş Hukukunda Dürüstlük Kuralı ve Hakkın Açıkça Kötüye Kullanılması Yasağı (Özellikle Yargıtay Uygulaması Açısından), İKÜHFD, C. 15, S. 1, 2016, 721-747.
37. Landesarbeitsgericht Rheinland-Pfalz, Az.10 Sa 495/08, 2.4.2009, https://www.rakotz.de/krankheitsbedingte_kuendigung_aenderungsk uendigung.htm Erişim Tarihi: 1.3.2026.
38. Mollamahmutoğlu, Hamdi, Astarlı, Muhittin, Baysal, Ulaş. İş Hukuku, Lykeion Yayınları, B. 7, 2022.
39. Misra, Neeladri, Castro-Vasquez, Carlos and Keyes, Daniel “Fitness for Duty and Return to Work”, StatPearls Publishing, 2024, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK610688/?utm Erişim Tarihi: 14.3.2026.
40. Naneci Arıcı, Aslı. “Toplu İş Sözleşmelerinin İş Sözleşmeleri Üzerindeki Etkileri”, TAAD, S. 60, 2024, 485-510.
41. Narmanlıoğlu, Ünal. İş Hukuku-II Toplu İş İlişkileri, Beta Yayınevi, B 3, 2016. Nazlı, Seçkin. “İş Sözleşmesinin İşverence Feshinde Fesih Sebebinin Terditli
42. Olarak İleri Sürülmesi”, İMÜHFD, C. 5, S. 2, 2018, 269-291. Nizamattin, Ahmet, Aktay ve Özdemir Ertürk, Olgu. Toplu İş Hukuku, Seçkin Yayınevi, B. 4, 2024.
43. Özkaraca, Ercüment ve Adınır, Kaptan Merter. “İşçinin İş Kanunu m. 24/I-A Hükmü Uyarınca Haklı Nedenle Fesih Hakkı”, MÜHF-HAD (Prof.
44. Dr. Fehim Üçışık’a Armağan), C. 31, S. 2, 2025, 1300-1317. Saraç, Coşkun. “Toplu İş Sözleşmesinin Normatif Etkisi”, TBB Dergisi, S. 4, 1992, 532-545.
45. Schulten, Thorsten and Bispinck, Reinhard. “Varieties of Decentralisation in German Collective Bargaining”, Salvo Leonardi and Roberto Pedersini (eds), Multi-Employer Bargaining under pressure Decentralisation trends in five European Countries, https://www.fondazionedivittorio.it/sites/default/files/content- attachment/Multi%20employer%20bargaining.pdf , Erişim Tarihi: 1.3.2026.
46. Serra, Consol, Rodriguez, Mari Cruz, Delclos, George L, Plana, Manel, Gomez Lopez, Luis I Benavides, Fernando G. “Criteria and Methods used for the Assessment of Fitness for Work: a Systematic Review” Occup Environ Med, C. 64, S. 5, 2006, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2092557/?utm, Erişim Tarihi: 14.3.2026
47. Sur, Melda. İş Hukuku Toplu İlişkiler, Turhan Kitabevi, B. 12, 2025. Sümer, Haluk Hadi. İş Hukuku, B. 28, Seçkin Yayınevi, 2025.
48. Sümer, Haluk Hadi. İş Sağlığı ve Güvenliği Hukuku, Seçkin Yayınevi, B. 7, 2024.
49. Süzek, Sarper ve Başterzi, Süleyman. İş Hukuku, Beta Yayınevi, B. 25, 2025. Süzek, Sarper. “İş Akdinin Askıya Alınması ve Ücretsiz İzinler”, DEÜHFD, 9, 2007, 115-133.
50. Şahlanan, Fevzi. “İşçi Lehine Şart İlkesi II Karar İncelemesi”, Tekstil İşveren, S 432 2017, 1-7.
51. Şakar, Müjdat. İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku, Beta Yayınevi, B. 16, 2025. Tarifvertragsgesetz, https://www.gesetze-im-internet.de/tvg/ 1.html, Erişim Tarihi: 26.2.2026.
52. Tuncay, Aziz Can, Savaş Kutsal, Burcu ve Bozkurt Gümrükçüoğlu, Yeliz. Toplu İş Hukuku, Beta Yayınevi, B. 9, 2025.
53. Uşan, Fatih. “İşçinin Kendisinin İşi ile İlgili Olmayan Bir Hastalığa Yakalanması, Haklı Fesih Nedeni Sayılıp, Kıdem Tazminatına Hak Kazandıran Bir Durum Mudur? Yargıtay 9 Hukuk Dairesinin Yakın Tarihli İki Farklı Kararı Üzerine Bir Değerlendirme” Çalışma ve Toplum, S. 2, 2008, 201-218.
54. Van Hoek, Aukje A.H. “Collective Agreements and Individual Contracts in Labour Law: the Netherlands”, Kluwer Law International, 2003, 256- 257, https://ssrn.com/abstract=2533938, Erişim Tarihi: 27.2.2026;
55. Yargıtay’ın İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Kararlarının Değerlendirilmesi, Onikilevha Yayınevi, B. 1, 2018.
56. Zeytin, Zafer. Türk Medeni Hukuku, Seçkin Yayınevi, B. 6, 2022.
57. Wahlig Thomas and Kampfmann, Klara. “Wie funktioniert eigentlich das Günstigkeitsprinzip?”, 2020, https://pwwl.de/wie-funktioniert- eigentlich-das-guenstigkeitsprinzip-teil-i/ Erişim Tarihi: 28.2.2026. Wissenschaftliche Dienste des Deutschen Bundestages. “Tarifnormen im Rechtsquellensystem: Mögliche Auswirkungen von Gesetzesänderungen auf Tarifverträge” Sachstand WD6-3000- 085/22, 2022, https://www.bundestag.de/resource/blob/926402/WD- 6-085-22-pdf.pdf?utm Erişim Tarihi: 28.2.2026.