Parenting Through Divorce: A Qualitative Study on the Divorce Process and Support-Seeking Experiences

Öz

This study aims to evaluate individuals' parenting experiences, roles and supportive institutional structures, starting from the decision to divorce, during divorce, and after the divorce process. For this study, which employed a qualitative research design, a semi-structured interview form was used, and both online interviews were conducted with a sample of five individuals who were parents at the time of their official divorce. As a result of the research, seven overarching themes emerged regarding the three stages of divorce: decision to divorce, the divorce process, and post-divorce. These seven themes are: (1) Explaining the divorce decision to the child, (2) The need for psychological support during and after the divorce, (3) Requests for changes regarding the divorce processes, (4) The need for social support and meeting it, (5) New role distribution with the ex-spouse, (6) Divorced management of social perception about being a parent, and (7) Expectations from social policies and intervention programs. The results of the research indicate that women who are divorced parents need support in the areas of communication with the child, psychosocial and economic assistance, sharing co-parenting skills with their ex-spouse, and strengthening their self-perception towards being a divorced individual during and after the divorce phase, and that this support is expected to be provided by the necessary institutions and organizations.

Anahtar Kelimeler

• divorced parents
• divorce counseling
• family
• children
• psychological support.

Boşanma Süreci ve Destek Arayışlarının Ebeveynlik Deneyimine Yansımaları: Boşanmış Bireylerle Yapılan Nitel Bir İnceleme

Öz

Bu çalışmada, bireylerin boşanma kararını almaktan başlayarak boşanma süreci ve sonrasına dair ebeveynlik deneyimlerinin, rollerinin ve destekleyici kurumsal yapıların değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Nitel yöntemin benimsendiği bu çalışma için katılımcılarla yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmış ve resmi boşanmasının gerçekleştiği sırada ebeveyn olan 5 kişiyle çevrimiçi görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda boşanmaya karar aşaması, boşanma süreci ve boşanma sonrası süreçten oluşan üç aşama ile ilgili yedi kapsayıcı tema ortaya çıkmıştır. Bunlar; (1) Boşanma kararının çocuğa açıklanması, (2) Boşanma sırasında ve sonrasında psikolojik destek ihtiyacı, (3) Boşanma süreçlerine ilişkin değişiklik istekleri, (4) Sosyal destek ihtiyacı ve karşılanması (5) Eski eş ile yeni rol dağılımı, (6) Boşanmış ebeveyn olmaya ilişkin toplumsal algının yönetimi ve (7) sosyal politikalar ve müdahale programlarından beklentilerdir. Araştırmanın sonuçları, boşanmış ebeveyn olan kadınların boşanma aşamasında ve sonraki süreçte çocukla iletişim, psikososyal ve ekonomik yardım, eski eşle ortak ebeveynlik becerilerini paylaşma ve boşanmış birey olmaya yönelik kendilik algısının güçlendirilmesi alanlarında desteğe ihtiyaç duyduklarını ve bu desteğin gerekli kurum ve kuruluşlar tarafından sağlanmasının gerekli olduğuna işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• boşanmış ebeveynler
• boşanma danışmanlığı
• aile
• çocuk
• psikolojik destek.

Kaynakça

1. Akkaya, T. (2014). Boşanma davasında alınabilecek geçici hukuki korumalar veya hâkimin müdahalesi yoluyla çocuğun korunması kapsamında zorunlu arabuluculuk ve boşanma süreci (aile) danışmanlığı. Ankara Barosu Dergisi, 4, 25-61.
2. Aktaş, Ç. (2018). Boşanmanın erkekler üzerindeki etkisi: İstanbul örneği. İmgelem, 2(2), 29-57. https://dergipark.org.tr/en/pub/imgelem/issue/38228/425215
3. Aktaş-Akoğlu, Ö., ve Küçükkaragöz, H. (2018). Boşanma nedenleri ve boşanma sonrasında karşılaşılan güçlüklere ilişkin bir araştırma: İzmir ili örneği. Toplum ve Sosyal Hizmet, 29(1), 153-172.
4. Amato, P. R. (2000). The consequences of divorce for adults and children. Journal of Marriage and the Family, 62, 1269-1287.
5. Aral, N. ve Gürsoy, F. (2000). Boşanmış ve boşan mamış ebeveynlerin çocuklarının depresyon düzeyleri üzerine bir araştırma. Toplum ve Sosyal Hizmet, 1, 18-28. Arbek, Ö. (2004). Boşanmanın mali sonuçları. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 54(1), 115-163.
6. Arıkan, H. ve Kaplan, B. (2022). Boşanmanın erkekler üzerindeki sosyal-kültürel ve ekonomik etkilerinin değerlendirilmesi. Topkapı Sosyal Bilimler Dergisi, 1(1), 101-116. https://dergipark.org.tr/en/pub/tjssd/issue/69833/1080830
7. Aydın, O. (2009). Boşanma sürecinde velayet ile ilgili anlaşmazlık yaşayan ebeveynlerin çocuklarına ilişkin düşünceleri ve çocukların boşanmaya uyum düzeylerinin incelenmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Ankara Üniversitesi.
8. Aydıner Boylu, A. ve Öztop, H. (2013). Tek ebeveynli aileler: Sorunlar ve çözüm önerileri. Sosyoekonomi, 19(19). 207-220.

9. Bozkurt, A. (2021). Boşanma sürecinde ve sonrasında kadın. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Kadın ve Aile Araştırmaları Dergisi, 1(2), 97-114.
10. Böök, M. L., Terävä, J., & Zartler, U. (2025). Ideal features of post-divorce co-parenting: Family professionals’ constructions. Families, Relationships and Societies, 1-17.
11. Bruce, M. L., & Kim, K. M. (1992). Differences in the effects of divorce on major depression in men and women. The American Journal of Psychiatry, 149(7), 914-917.
12. Can, Y., ve Aksu, N. B. (2016). Boşanma sürecinde ve sonrasında kadın. Electronic Journal of Social Sciences, 15(58), 888-902.
13. Creswell, J. W. (2023). Nitel araştırma yöntemleri. Siyasal Kitabevi.
14. Çakmak Tolan, Ö. (2023). Boşanma ve etkileri: Çocuklar ve ergenler üzerindeki psikolojik sonuçları. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 50, 321-338. https://doi.org/10.52642/susbed.1221560
15. Dinç, A. (2021). Boşanmanın kadın sağlığına etkisi ve sosyal destek. İçinde Y. Yağmur (Ed.), Kadın sağlığı ve sosyal destek (ss. 44–52). Türkiye Klinikleri.
16. Donahey, K. (2018). Effects of divorce on children: The importance of intervention. Intuition: The BYU Undergraduate Journal of Psychology, 13(1), 3.
17. Erdim L, Ergün A. (2016). Boşanmanın Ebeveyn ve Çocuk Üzerindeki Etkileri. HSP 3(1): 78-84.
18. Ergin, N. G. (2008). Evli ve Boşanmış Kişilerin Evlilik Uyumu ve Cinsiyetçilik Açısından Karşılaştırılması [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Ankara Üniversitesi.
19. Feyzioğlu, S. ve Kuşçuoğlu, C. (2011). Tek ebeveynli aileler. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 26(26), 97-110. https://dergipark.org.tr/en/pub/spcd/issue/21103/227270
20. Geniş, M., Toker, B., & Şakiroğlu, M. (2019). Boşanmanın Çocuklara Etkisi, Çocuğa Söylenmesi ve Ebeveyn Yabancılaşması Derleme Çalışması. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 3(3), 190-199. https://izlik.org/JA72TS83TK
21. Greenstein, T., N. & Davis, S., N. (2006). Cross-national variations in divorce: Effects of women's power, prestige and dependence. Journal of Comparative Family Studies, 253-273.
22. Handan, K. (2018). Toplumsal cinsiyet bağlamında boşanma/ boşanma süreci ve kadın: Elazığ örneği. KADEM Kadın Araştırmaları Dergisi, 4(2), 261-291. https://doi.org/10.21798/kadem.2019249088
23. Hetherington, E., M. (2003). Intimate pathways: Changing patterns in close personal relationships across time. Family Relations, 52(4), 318–331. https://doi.org/10.1111/j.1741-3729.2003.00318.x
24. Kalmijn, M. (2005). The effects of divorce on men’s employment and social security histories. European Journal of Population/Revue européenne de Démographie, 21, 347-366.
25. Karakaya, H. (2018). Toplumsal cinsiyet bağlamında boşanma/ boşanma süreci ve kadın: Elazığ örneği. KADEM Kadın Araştırmaları Dergisi, 4(2), 261-291. https://doi.org/10.21798/kadem.2019249088
26. Kaya, F. Ş. ve Gündüz, İ. (2019). Anne-babası evli veya boşanmış olan çocukların algıladıkları ebeveyn tutumu ile somatizasyon belirtileri arasındaki ilişki. Gaziantep Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 3(1), 35-56.
27. Koyuncu-Aktaş, N. (2021). Anlaşma temeline dayalı boşanma davalarında hâkimin yoksulluk nafakasına müdahalesi. İstanbul Hukuk Mecmuası, 79(3), 761-796.
28. Kucur, F. ve Kelebek, O. (2021). Boşanmış kadınların boşanma aşaması, süreci ve sonrasında yaşadıkları zorluklar: Esenler SHM örneği. Journal of Social Policy Conferences, 80, 231-266. https://doi.org/10.26650/jspc.2021.80.000329
29. Norton, C., & Norton, B. (2006). Experiential play therapy. (C. Scheafer & H. Kuidsson, Eds.), Contemporary play therapy (pp. 28–54). Gilford Publishing
30. Odis, A. I. (2021). Effects of divorce on women and children. Texila International Journal of Public Health, 9(1), 1-14.
31. Öngider, N. (2013). Boşanmanın çocuk üzerindeki etkileri. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 5(2): 140-161. Öngören, S. (2017). Boşanma ve boşanmanın erken çocukluk dönemi çocuklar üzerindeki etkileri. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 13, 73-87. https://dergipark.org.tr/tr/pub/inesj/issue/40066/476676
32. Rayana, S. ve Atak, H. (2022). Anne baba arasındaki ilişki: “Üçüncü ebeveyn” rolünün Gestalt terapi bakışından ele alınması. Muş Alparslan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(2), 286-300.
33. Stolnicu, A., De Mol, J., Hendrick, S., & Gaugue, J. (2022). Healing the separation in high-conflict post-divorce co-parenting. Frontiers in psychology, 13, 913447.
34. Sucu, İ. (2007). Boşanmış kadınların boşanma nedenleri ve boşanma sonrası toplumsal kabulleri (Sakarya ili örneği) [Yayımlanmamış doktora tezi]. Sakarya Üniversitesi.
35. Türkiye İstatistik Kurumu. (2015, Nisan). Evlenme ve boşanma istatistikleri, 2014. TÜİK.
36. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Marriage-and-Divorce-Statistics-2014-18628
37. Türkiye İstatistik Kurumu. (2025, Şubat). Evlenme ve boşanma istatistikleri, 2024. TÜİK. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Evlenme-ve-Bosanma-Istatistikleri-2024-54194
38. Türkarslan, D. N. (2007). Boşanmanın çocuklar üzerine olumsuz etkileri ve bunlarla baş etme yolları. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 11(11), 99-108. https://doi.org/10.21560/spcd.50096
39. Uçan, Ö. (2007). Boşanma sürecinde kriz merkezine başvuran kadınların retrospektif olarak değerlendirilmesi. Klinik Psikiyatri, 10(1), 38-45.
40. Wallerstein, J. S. (1991). The long-term effects of divorce on children: A review. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 30(3), 349-360.
41. Waseem, J., Muneer, R., Hoor-Ul-Ain, S., Tariq, R., & Minhas, A. (2020). Psychosocial determinants of divorce and their effects on women in Pakistan: A national review. International Journal of Human Rights in Healthcare, 13(4), 299-315.
42. Weaver, J. M., & Schofield, T. J. (2015). Mediation and moderation of divorce effects on children’s behavior problems. Journal of Family Psychology, 29(1), 39–48. https://doi.org/10.1037/fam0000043
43. Yanar, K., ve İlhan, T. (2022). Boşanmış aile çocuklarında boşanmanın etkileri ve travma sonrası büyüme: Nitel bir çalışma. Disiplinlerarası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(12), 172-186.
44. Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2006). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (5. baskı). Seçkin Yayıncılık.
45. Yücel-Yakut, S. (2018). Yargıtay kararları ışığında anlaşmalı boşanma davası sonrasında nafaka ve tazminat talepleri. Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 4(1), 239-257.