ASBÜ YUVA Uluslararası Aile Araştırmaları Dergisi (YUVA); aile felsefesi, aile hukuku, aile psikolojisi, aile sosyolojisi, ilahiyat, çocuk ve gençlik edebiyatı alanlarındaki özgün bilimsel makalelerin, makale çevirilerinin, kitap tanıtımı ve eleştirilerinin yayımlandığı uluslararası, elektronik ve çift kör hakemli bir dergidir. YUVA’ya gönderilen makaleler çifte körleme (double-blind peer review) değerlendirme süreçlerinin ardından, elektronik olarak tamamen ücretsiz ve açık erişimli olarak yayımlanmaktadır.
Derginin yayın süreçleri, Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi ile Yayın Etiği Komitesi'nin (Committee on Publication Ethics - COPE) "Şeffaflık ve En İyi Uygulama İlkeleri" doğrultusunda yürütülmektedir.
Yazarların Etik Sorumlulukları
- Kapsam ve Uygunluk: YUVA Dergisi’ne gönderilecek makalelerin konularının derginin belirtilmiş olan amaç ve kapsam alanları dâhilinde olması gerekmektedir.
- Özgünlük ve İntihal Denetimi: Dergimize gönderilecek çalışmaların özgün olması, daha önce başka bir yerde yayımlanmamış olması veya başka bir dergide değerlendirme sürecinde bulunmaması gerekir. Dergimiz tarafından kabul edilen tüm çalışmalar iThenticate intihal tespit programı aracılığıyla kontrol edilir. Benzerlik oranı ve rapor içeriği editör kurulu tarafından incelenir; etik dışı benzerlik tespit edilen çalışmalar değerlendirmeye alınmaz veya süreçten çıkarılır.
- Atıf ve Kaynak Gösterme: Makale yazımında yararlanılan tüm kaynaklar akademik standartlara uygun biçimde referanslarda belirtilmeli; telif kanunları gözetilerek telife bağlı materyaller gerekli izinler doğrultusunda kullanılmalıdır.
- Telif Hakkı ve Yayın İzni: Yazarlar, çalışmalarının telif hakkını saklı tutarlar. Yazarlar, çalışmalarını Creative Commons CC BY-NC 4.0 lisansı altında yayımlamayı ve dergiye çalışmayı yayımlama hakkı (ilk yayın hakkı) vermeyi kabul ederler. Tüm yazarların "Yayın İzin ve Telif Hakkı Formu"nu imzalayarak sisteme yüklemesi zorunludur.
- Çıkar Çatışması Beyanı: Yazarlar, makale gönderim sürecinde çalışmalarını etkileyebilecek her türlü finansal, kişisel veya kurumsal çıkar çatışmasını beyan etmekle yükümlüdür.
- Etik Kurul Onayı ve İzinler: Katılımcılardan anket, mülakat, odak grup çalışması veya gözlem yoluyla veri toplanmasını gerektiren çalışmalar da dahil olmak üzere, insan veya hayvan denek içeren tüm araştırmalar için yetkili bir etik kuruldan "Etik Kurul Onay Belgesi" alınmış olmalıdır. Bu onayın alındığı tarih, sayı ve kurum bilgisi makalenin yöntem bölümünde açıkça belirtilmelidir.
- Hata Bildirimi ve Düzeltme: Yazarlar yayımlanmış veya değerlendirmedeki makalelerinde önemli bir hata tespit ettiklerinde, durumu derhal editör kuruluna bildirmek, düzeltme veya geri çekme sürecinde editörlerle işbirliği yapmak zorundadır.
Şikâyetler, İtirazlar ve Yayın Sonrası Süreçler
- Şikâyet ve İtiraz Süreci: Yazarların, hakemlerin veya okuyucuların dergi süreçlerine, editör kararlarına veya yayın etiği ihlallerine yönelik şikâyet ve itirazları editör kurulu tarafından titizlikle incelenir. İtirazlar COPE kılavuzları doğrultusunda ele alınır ve sonuç taraflara yazılı olarak bildirilir.
- Düzeltme, Geri Çekme ve Yayın Sonrası Değişiklikler: Yayımlanan makalelerde bilimsel doğruluğu etkileyen hataların tespiti durumunda COPE standartlarına uygun olarak düzeltme (erratum) veya geri çekme (retraction) süreçleri işletilir. Değerlendirme süreçlerinde intihal, sahtecilik, çarpıtma, duplikasyon, dilimleme yayın, haksız yazarlık veya çıkar çatışmasının gizlenmesi gibi etik dışı davranışların tespiti durumunda makale reddedilir ve ilgili kurumlara bildirim yapılabilir.
Hakemlerin Etik Sorumlulukları
- Çifte Körleme ve Gizlilik: YUVA Dergisi çift körleme (double-blind peer review) hakemlik sürecini benimser. Hakemler, değerlendirme sürecindeki çalışmaların gizliliğini korumakla yükümlüdür. Değerlendirilen makalelere ilişkin hiçbir bilgi veya içerik editör kurulunun izni olmaksızın üçüncü şahıslarla paylaşılamaz.
- Bağımsızlık ve Tarafsızlık: Her çalışma en az iki bağımsız hakem tarafından değerlendirilir. Hakemler, değerlendirmelerini yazarların akademik geçmişi, kurumu, cinsiyeti, uyruğu veya inancından bağımsız olarak, tamamen tarafsız ve nesnel bir biçimde gerçekleştirmelidir.
- Çıkar Çatışması: Hakemler, değerlendirmeleri istenen çalışma ile aralarında herhangi bir finansal, kişisel ya da akademik çıkar çatışması (ortak çalışma, yakın geçmişte ortak proje vb.) tespit ettiklerinde durumu derhal editör kuruluna bildirmeli ve hakemlik görevini iade etmelidir.
- Zamanındalık ve Yapıcı Dil: Hakemler, değerlendirmelerini kendilerine tanınan süre içinde tamamlamalıdır. Değerlendirme raporları yapıcı, bilimsel ve objektif bir dille kaleme alınmalı; yazarların şahsına yönelik incitici veya kişisel yorumlar içermemelidir.
Editörlerin Etik Sorumlulukları
- Nihai Sorumluluk ve Karar Alma: Sorumlu Editör (Editor-in-Chief), özel sayılar da dâhil olmak üzere dergide yayımlanan tüm içeriğin kalitesinden ve yayın süreçlerinin bütünlüğünden nihai olarak sorumludur. Editörler, makaleleri yalnızca bilimsel liyakat ve dergi kapsamına uygunluk temelinde tarafsız olarak değerlendirir.
- Sürecin Şeffaflığı ve Hakemlik: Editörler, gönderilen her çalışmanın en az iki bağımsız hakem tarafından çift körleme yöntemiyle adil bir şekilde değerlendirilmesini sağlar. Hakem listesinin yayımlanması durumunda, hakemlerin isimleri ve kurumsal bilgileri eksiksiz olarak belirtilir.
- İç Yazarlık Oranının Kontrolü (Endojenite Dengesi): Editör kurulu, bilimsel tarafsızlığı korumak amacıyla iç yazarlık oranını düşük tutmayı taahhüt eder. Son iki sayıda yayımlanan araştırma makalelerinin %25’inden fazlasında yazar olarak editör, yayın kurulu üyesi ya da hakem yer alamaz.
- İntihal ve Etik İhlal Takibi: Editörler, intihal şüphelerini titizlikle takip eder ve kabul edilen tüm çalışmaları ithenticate aracılığıyla denetler. Yayın etiği ihlallerine yönelik şikâyet ve itirazları COPE standartlarına uygun olarak çözüme kavuşturur.
Yapay Zeka (AI) ve Otomatik Araçların Kullanımı Politikası
- Yazarlar İçin: Yazarlar, makalelerini hazırlarken (basit dil düzeltme, editörlük ve biçimlendirme işlemlerinin ötesinde) üretken yapay zeka (generative AI) teknolojilerini veya büyük dil modellerini (LLM) kullandıklarında bunu makale gönderim sürecinde açıkça beyan etmekle yükümlüdür. Yapay zeka araçları çalışmaya yazar olarak eklenemez ve bilimsel kaynak olarak atıf yapılamaz. Yazarlar, yapay zeka çıktılarının doğruluğunu ve özgünlüğünü kontrol etmekten doğrudan sorumludur.
- Hakemler ve Editörler İçin: Hakemler ve editörler, makalelerin değerlendirilmesi, hakem raporu hazırlanması veya editoryal karar süreçlerinde üretken yapay zeka araçlarını kullanamazlar. Editörler kurulu, metin benzerliği (intihal), görsel manipülasyonu veya duplikasyon gibi bütünlük ihlallerinin tespitinde otomatik araçlardan yararlansa da nihai doğrulama ve değerlendirmeyi uzman editörler aracılığıyla manuel olarak gerçekleştirir.