Cihan Harbi Anılarıyla Yaşayan Bir Asker: Kurmay Binbaşı Vecihi Bey

Yıl 2025, Sayı: 15, 41 - 62, 30.06.2025

Halil Ölmez

https://doi.org/10.55089/yyuvasad.1689296

Öz

Parlak bir kurmay subay olarak öne çıkan Kütahyalı Vecihi Bey, önce 1909 Havran Dürzi İsyanları sırasında mutasarrıflık verilecek kadar ön plana çıkmıştır. Balkan Savaşı'nda Yanya’da kurmay başkanı olduğu tümenin, kendi taktik hatasıyla kayıplar verip mevzilerini kaybetmesi kariyerini zedelememiş; Cihan Harbinde 15. Fırka Kurmay Başkanlığı ile Çanakkale’de, ardından 15. Kolordu Harekât Şube Müdürlüğü ile Galiçya’da ve nihayet Filistin’de, esir düşünceye dek mücadelesini sürdürmüştür. Esaretten dönünce 1919'da Kütahya’dan mebus adayı olmuş fakat seçilememiştir. Milli Mücadele’ye doğrudan katılmasa da anılarında bu mücadeleyi yüceltmiş, kumandanları övgüyle anmıştır. Cihan Harbi hatıralarını sıcağı sıcağına kaleme alarak gelecek nesillere ibret vesikaları bırakmayı amaçlamıştır. Henüz kırk bir yaşında hayatını kaybeden Vecihi Bey, ömrünü savaşlarda memleket hizmetine adamış bir isim olarak öne çıkmaktadır. Hatıralarında olumsuzlukları eleştirerek gerçekçi bir bakış sunmuş, ancak Türk askerinin fedakârlığını da vurgulamıştır. Özellikle Filistin hatıralarıyla tanınan Vecihi Bey’in biyografisi, bu çalışma ile ilk kez belgeler ışığında kapsamlı şekilde ele alınmıştır.

Anahtar Kelimeler

Cihan Harbi , Çanakkale Cephesi , Galiçya Cephesi , Filistin Cephesi , Binbaşı Vecihi Bey

A Soldier Living With World War I Memories: Staff Major Vecihi Bey

Öz

Distinguished as an outstanding staff officer, Kütahyalı Vecihi Bey first came to prominence during the 1909 Havran Dürzi Rebellions, being put forward to the extent that governorship was offered. During the Balkan War, although the divisional he served in as chief of staff at Ioannina suffered losses and lost its positions due to his tactical mistake, his career was not derailed. In World War I, he continued his service as Chief of Staff of the 15th Division at Çanakkale, then as Head of Operations for the 15th Corps in Galicia, and finally in Palestine until he was captured. After returning from captivity, he ran as a parliamentary candidate from Kütahya in 1919 but was not elected. Though he did not actively participate in the National Struggle, he praised the movement and its commanders in his memoirs. By writing his World War I memories promptly, he aimed to leave valuable lessons for future generations. Passing away at the young age of forty-one, Vecihi Bey is remembered as one who devoted his life to war and public service. His memoirs offer a realistic view by criticizing failures while highlighting the sacrifices of Turkish soldiers.Particularly renowned for his Palestine memoirs, Vecihi Bey’s biography is, for the first time, comprehensively documented in this study.

Anahtar Kelimeler

World War I , Çanakkale Front , Galicia Front , Palestine Front , Staff Major Vecihi Bey

Kaynakça

• Ahmet Resmî Efendi. (2011). Hulâsatü’l-İ’tibâr. yay. haz. Osman Köksal. Ankara: Gazi Kitabevi.
• Arıkan, İ. (2010). Osmanlı Ordusunda Bir Nefer. İstanbul: Timaş Yayınları.
• Bozkurt, C. (2019). Birinci Dünya Savaşı’nda Filistin-Suriye Cephesinin Çöküşü. Ankara: Altınordu Yayınları.
• Çanakkale Muharebeleri’nde Zâbitân İzlenimleri. (2017). yay. haz. Burhan Sayılır & Murat Karataş & Barış Borlat. İstanbul: Üsküdar Belediyesi Yayınları
• Çulcu, M. (2009). Arşivi Kaybolan Savaş. İstanbul: Kastaş Yayınevi.
• Çulcu, M. (1993). Erkân-ı Harb Binbaşısı Vecihi Bey’in Anıları Filistin Ricati. İstanbul: Arba Yayınları.
• Ertuna, H. (1983). Balkan Harbi’nde Yanya Savunması ve Esat Paşa. Ankara: Genelkurmay Basımevi.
• Görgülü, İ. (2021). On Yıllık Harbin Kadrosu 1912-1922. Ankara: TTK.
• Gültaş, S. (2020). Bir Biyografik Kaynak Olması Bakımından Bahâr-ı Şemsî. Osmanlı Mirası Araştırmaları Dergisi, 7(17), 87-118. https://doi.org/10.17822/omad.2020.150
• Güralp, Ş. (2006). 1918 Yılında Türk Ordusunun Filistin ve Suriye’den Çekilişinde 3ncü Süvari Tümeninin Harekâtı. yay. haz. Zekeriya Türkmen & Fatma İlhan. Ankara: Genelkurmay Basımevi.
• Heyet. (1997). Birinci Dünya Harbi'nde Türk Harbi, Çanakkale Cephesi Harekâtı V. Cilt 1,2,3 Kitapların Özetlenmiş Tarihi. Ankara: Genelkurmay Basımevi.
• Hızlı, M. (1999). Osmanlı Dönemi Bursa Mezarlıkları. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 8 (8), ss. 135- 147.
• Kaplan, Ç. (2019). Mehmet Şefik (Aker) Bey: Çanakkale ve Galiçya Cephelerindeki ve Türk İstiklal Harbindeki Faaliyetleri (1915-1922). (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Ankara Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
• Kara, İ. (2011). Kalbimi Filistin’e Gömün. İstanbul: Yediveren Yayınları.
• Malkoç, E. (2015). Vecihi Bey’in Gölgede Kalmış Birinci Dünya Savaşı Anıları: 15. Kolordumuz Galiçya’da – Zlota Lipa Kenarında Bir Sene. 100. Yılında I. Dünya Savaşı Uluslararası Sempozyumu Bildiriler. yay. haz. Aynur Yavuz Akengin ve Selcan Koçaslan. Ankara: Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları.
• Malkoç. E. (2017). Galiçya Cephesi’ndeki Türk Askerinin Müttefik Algısı. İstanbul: Doğu Kitabevi.
• Marttin, V. (2015). Galiçya Cephesi’nde 15. Türk Kolordusunun Etkinliği Üzerine. II. Uluslararası Tarih Sempozyumu Bildiriler Kitabı. Mustafa Daş vd. (Ed.). İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi Yayınları.
• Nizamoğlu, Y. (2010). Vehip Paşa (Kaçı)’nın Hayatı ve Askeri Faaliyetleri. (Doktora Tezi). İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
• Ordu Salnamesi. (1330). İstanbul: Ahmed İhsan ve Şürekâsı.
• Salname-i Askeri. (1324). İstanbul: Matbaa-i Askeri.
• Toker, H. ve Aslan, N. (2009). Birinci Dünya Savaşı’na Katılan Alay ve Daha Üst Kademedeki Komutanların Biyografileri. Ankara: Genelkurmay Basımevi.
• Uzunçarşılı, İ. H. (1932). Kütahya Şehri. İstanbul: Devlet Matbaası.
• Vecihi. (1324, 7 Ağustos). Ne İdik, Neyi Bilelim. Metîn, Nr. 11. ss. 1-2.
• Vecihi. (1324, 11 Ağustos). Acı Hakikatler!. Metîn, Nr. 14. ss. 1-2.
• Vecihi. (1337). Cihan Harbine Ait Hatıralarımdan: Filistin Ric’ati. İstanbul: Matbaa-i Askeriye.
• von Sanders, L. (2013). Türkiye’de Beş Sene. yay. haz. Muzaffer Albayrak. İstanbul: Yeditepe Yayınları.
• Yel, S. (2002). Yakup Şevki Paşa ve Askerî Faaliyetleri. Ankara: Atatürk Araştırma Merkezi Yayınları.