Haşimi Rafsancani’nin Hatıratı Işığında İran İslam Devrimi

Enbiya Dundar

Haşimi Rafsancani’nin Hatıratı Işığında İran İslam Devrimi

Öz

XX. yüzyılın en dikkat çekici olaylarından biri, hiç şüphesiz ileride İran İslam Devrimi diye adlandıracağımız İran’daki halk ayaklanmalarıdır. Ayaklanmaların temeli XIX. yüzyıla kadar uzansa da bu başkaldırılar, devrime dönüşerek iktidar olabilmek için kendisine en uygun ortamı 1979 başlarında bulacaktı. Şah Muhammed Rıza Pehlevi’ye karşı yapılan bu devrim, Orta Doğu’daki halk ayaklanmalarının en önemlisidir. Çünkü bu ayaklanmaların finalini dini liderler yapmış, Humeyni önderliğindeki Şii din adamları devrimi İslami bir devrim haline getirmişlerdi. Devrim sonrası yaşanan iç karışıklıkların uzun süre bitmemesi ve günümüze kadar süregelen iç muhalefetin dinmemesinde; ‘Merci-i Taklîd’ olarak vasıflanan imamın, ‘Velâyet-i Fakîh’ ünvanı ile sorgulanamaz bir pozisyonla ülkedeki en yetkili kişi olmasının yadsınamaz derecede etkisi olacaktı. Humeyni’nin Allah adına hüküm sürdüğü bu mutlak mercînin en önemli yardımcılarından birisi hiç şüphesiz Ayetullah Haşimi Rafsancani idi. Bu doğrultuda, çalışmamızda Ayetullah Haşimi Rafsancani’nin hatıratı ışığında İran İslam Devrimi, devrime zemin hazırlayan süreç, devrim sonrası yaşanan krizler ve süreç içerisinde uygulanan yöntemler alınmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

ABRAHAMİAN, E. (2008). Modern İran Tarihi. (D. ŞENDİL, Çev.) İstanbul: İş Bankası Yayınları.
Al Jazeera Türk . (2014, Şubat 2). İran: Bir Devrimin Anatomisi - Al Jazeera Türk Belgesel. 09 29, 2020 tarihinde Youtube: https://www.youtube.com/watch?v=Y1SRxk2eU4g adresinden alındı
ALGAR, H. (1998). Humeynî. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 18, s. 358-364.
Anadolu Ajansı. (2019, 01 07). Rafsancani'nin Kızı: Babamın Eceliyle Öldüğüne İnanmıyorum. 10 02, 2020 tarihinde https://www.aa.com.tr: https://www.aa.com.tr/tr/dunya/rafsancaninin-kizi-babamin-eceliyle-oldugune-inanmiyorum/1357972 adresinden alındı
Ayetullah Haşimi Rafsancani Dokümantasyon Merkezi. (tarih yok). Ayetullah Haşimi Rafsancani'nin Biyografisi. 10 27, 2020 tarihinde https://rafsanjani.ir: https://rafsanjani.ir/hashemi_at_a_glance adresinden alındı
AZER, S. (1942). İran Türkleri. İstanbul: Cumhuriyet Matbaası.
CLAWSON, P. (1991, 01 29). Iran And The Gulf. 20 10, 2020 tarihinde washingtoninstitute.org: https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/view/iran-and-the-gulf-can-saddam-drag-it-in adresinden alındı
ÇİTÇİOĞLU, E. (2015). İran'ı Anlamak. Ankara: Başkent Üniversitesi Basın Yayın ve Halkla İlişkiler Bürosu.

ESFANDİARİ, G. (2017, 01 10). What Rafsanjani Takes To His Grave. 10 08, 2020 tarihinde https://www.rferl.org: https://www.rferl.org/a/iran-rafsanjani-secrets-he-takes-to-the-grave/28224008.html adresinden alındı
GÖZCÜ, N. (2019, 04 01). Rafsancani Hatıralar. (İran Araştırmaları Merkezi - İRAM) 10 13, 2020 tarihinde www.iramcenter.org: https://iramcenter.org/hasimi-rafsancani-hatiralar/?send_cookie_permissions=OK adresinden alındı
Hürriyet. (2002, 06 08). Saddam Diplomasi Atağına Kalktı. 10 15, 2020 tarihinde https://www.hurriyet.com.tr: https://www.hurriyet.com.tr/gundem/saddam-diplomasi-atagina-kalkti-38402000 adresinden alındı
HÜSEYİN, A. (2011). İran'da Devrim Ve Karşı Devrim (3. baskı b.). (T. CEVDET, Çev.) İstanbul: Pınar Yayınları.
IŞIK, S. (2017). Filozof, Şah ve Ayetullah: Foucault ve İran Devrimi. Türkiye Ortadoğu Çalışmaları Dergisi, 4(1). doi:10.26513/tocd.306610
Janet Afary & Kevin B. Anderson. (2012). Foucault ve İran Devrimi - Toplumsal Cinsiyet ve İslamcılığın Ayartmaları. (M. DOĞAN, Çev.) İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.
KOÇ, M. A. (2019). Kitap Değerlendirme: Son Devrimci Ayetullah Humeyni. Turkish Journal of Shiite Studies (Şiilik Araştırmaları Dergisi), 1(1).
KURTULUŞ, R. (2019). Muntazırî. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Ek-2, s. 319-321.
MARSHALL, P. (1994). İran'da Devrim Ve Karşı Devrim. (B. KUTLUĞ, Çev.) İstanbul: Z Yayınları.
MOAZAMİ, B. (2018). İran’da Devlet, Din ve Devrim. (B. BİLGEN, Çev.) İstanbul: İletişim Yayınları.
MOİN, B. (2005). Son Devrimci Ayetullah Humeyni. (O. CEM, Çev.) Ankara: Elips Yayınları.
ÖZ, M. (2019). Tâlekânî. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, Ek-2, s. 582-583.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Enbiya Dundar ^*
0000-0003-0143-353X
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2021

Gönderilme Tarihi

6 Nisan 2021

Kabul Tarihi

13 Haziran 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Sayı: 7

IZ

https://izlik.org/JA49LR57GT

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Dundar, E. (2021). Haşimi Rafsancani’nin Hatıratı Işığında İran İslam Devrimi. Vankulu Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7, 133-164. https://izlik.org/JA49LR57GT

AMA

1.Dundar E. Haşimi Rafsancani’nin Hatıratı Işığında İran İslam Devrimi. Vankulu Sosyal Araştırmalar Dergisi. 2021;(7):133-164. https://izlik.org/JA49LR57GT

Chicago

Dundar, Enbiya. 2021. “Haşimi Rafsancani’nin Hatıratı Işığında İran İslam Devrimi”. Vankulu Sosyal Araştırmalar Dergisi, sy 7: 133-64. https://izlik.org/JA49LR57GT.

EndNote

Dundar E (01 Haziran 2021) Haşimi Rafsancani’nin Hatıratı Işığında İran İslam Devrimi. Vankulu Sosyal Araştırmalar Dergisi 7 133–164.

IEEE

[1]E. Dundar, “Haşimi Rafsancani’nin Hatıratı Işığında İran İslam Devrimi”, Vankulu Sosyal Araştırmalar Dergisi, sy 7, ss. 133–164, Haz. 2021, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA49LR57GT

ISNAD

Dundar, Enbiya. “Haşimi Rafsancani’nin Hatıratı Işığında İran İslam Devrimi”. Vankulu Sosyal Araştırmalar Dergisi. 7 (01 Haziran 2021): 133-164. https://izlik.org/JA49LR57GT.

JAMA

1.Dundar E. Haşimi Rafsancani’nin Hatıratı Işığında İran İslam Devrimi. Vankulu Sosyal Araştırmalar Dergisi. 2021;:133–164.

MLA

Dundar, Enbiya. “Haşimi Rafsancani’nin Hatıratı Işığında İran İslam Devrimi”. Vankulu Sosyal Araştırmalar Dergisi, sy 7, Haziran 2021, ss. 133-64, https://izlik.org/JA49LR57GT.

Vancouver

1.Enbiya Dundar. Haşimi Rafsancani’nin Hatıratı Işığında İran İslam Devrimi. Vankulu Sosyal Araştırmalar Dergisi [Internet]. 01 Haziran 2021;(7):133-64. Erişim adresi: https://izlik.org/JA49LR57GT